Ukraine đối mặt khủng hoảng điện nghiêm trọng

Thủ đô Kiev rơi vào tình trạng mất điện, thiếu sưởi trên diện rộng, buộc chính quyền phải đưa ra những khuyến cáo chưa từng có đối với người dân, trong khi Tổng thống Volodymyr Zelensky khẩn trương triển khai các biện pháp nhập khẩu điện và thiết bị năng lượng để ứng phó.

Một khu phố Kiev chìm trong bóng tối vì mất điện. Ảnh: AFP

Nguồn cung điện Ukraine chỉ còn 60%

Theo Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky, hệ thống năng lượng nước này hiện chỉ có thể đáp ứng khoảng 60% nhu cầu điện quốc gia. Cụ thể, tổng công suất phát điện của Ukraine hiện đạt khoảng 11 gigawatt, trong khi nhu cầu thực tế trong mùa đông lên tới 18 gigawatt. Khoảng cách lớn giữa cung và cầu khiến việc duy trì điện, sưởi ấm và các dịch vụ thiết yếu trở nên vô cùng khó khăn.

Nguyên nhân chính của tình trạng này đến từ các cuộc tấn công quy mô lớn và kéo dài của Nga nhằm vào cơ sở hạ tầng năng lượng Ukraine. Theo Cơ quan An ninh Ukraine (SBU), kể từ đầu tháng 10-2025 đến nay, Nga đã tiến hành 256 cuộc tấn công vào các cơ sở năng lượng và hệ thống sưởi ấm. Trong đó, 11 nhà máy thủy điện và 45 nhà máy nhiệt điện bị hư hại, cùng hàng trăm trạm biến áp điện bị phá hủy hoặc tê liệt. SBU cho biết các khu vực chịu thiệt hại nặng nề nhất bao gồm vùng Kiev (cả thủ đô Kiev), Kharkiv, Odesa, Dnipropetrovsk, Sumy, Mykolaiv và Chernihiv. Nhiều cơ sở năng lượng bị đánh trúng nhiều lần, vừa được sửa chữa hoặc sắp khôi phục thì tiếp tục hứng chịu các "đòn đánh bồi", khiến nỗ lực phục hồi gặp vô vàn khó khăn, tốn kém thời gian và nguồn lực.

Giới chức Ukraine thừa nhận không thể khôi phục hoàn toàn các cơ sở năng lượng bị hư hại trong tương lai gần, trong khi thời tiết băng giá kéo dài càng làm công tác sửa chữa thêm phức tạp. Tình hình hiện nay được đánh giá là tồi tệ nhất kể từ khi xung đột nổ ra vào tháng 2-2022.

Kiev khuyên người dân tạm rời thủ đô

Trong bối cảnh khủng hoảng năng lượng leo thang, Thị trưởng Kiev Vitaly Klitschko đã đưa ra lời kêu gọi gây tranh cãi khi khuyên người dân, nếu có điều kiện, tạm thời rời khỏi thủ đô. Trao đổi với Reuters, ông Klitschko nhấn mạnh rằng Kiev đang đối mặt tình trạng thiếu điện và sưởi ấm chưa từng có trong lịch sử thành phố, đặc biệt khi nhiệt độ ban đêm giảm xuống âm 16-17 độ C.

Theo ông Klitschko, nhiều hộ gia đình tại Kiev bị mất điện tới 20 giờ mỗi ngày, trong khi hệ thống sưởi ấm bị cắt ở khoảng 6.000 tòa nhà chung cư. Nhu cầu tiêu thụ điện tăng vọt trong thời tiết giá rét, trong khi khả năng khôi phục nhanh nguồn điện của các đội sửa chữa bị hạn chế do hạ tầng hư hỏng nặng và nguy cơ các cuộc tấn công mới.

Lời kêu gọi của Thị trưởng Kiev đã vấp phải nhiều ý kiến chỉ trích. Một số cho rằng nhiều người dân không còn nơi nào khác để đi, và phát biểu này phản ánh sự thiếu chuẩn bị của chính quyền địa phương trong việc quản lý khủng hoảng tại thành phố có khoảng 3 triệu dân. Căng thẳng cũng gia tăng giữa Thị trưởng Klitschko và Tổng thống Zelensky. Nhà lãnh đạo Ukraine cho rằng Kiev đang tụt hậu so với các thành phố khác trong việc ứng phó khủng hoảng năng lượng, nhấn mạnh rằng "rất ít hành động được thực hiện ở thủ đô". Đáp lại, ông Klitschko bác bỏ các chỉ trích là vô căn cứ và khẳng định các lực lượng tại Kiev đang làm việc suốt ngày đêm để khôi phục điện và sưởi ấm trong điều kiện hết sức khó khăn.

Khẩn trương nhập khẩu điện và thiết bị năng lượng

Trước nguy cơ hệ thống năng lượng tiếp tục sụp đổ, Ukraine đã chính thức ban bố tình trạng khẩn cấp về năng lượng trên toàn quốc. Tổng thống Zelensky cho biết ông đã chỉ đạo tăng tốc nhập khẩu điện và các thiết bị năng lượng bổ sung, coi đây là giải pháp cấp bách để giúp đất nước vượt qua mùa đông khắc nghiệt.

Chính phủ Ukraine đã bổ nhiệm ông Denys Shmyhal giữ chức Bộ trưởng Năng lượng, đồng thời thành lập một lực lượng đặc nhiệm nhằm điều phối các biện pháp ứng phó khủng hoảng. Theo ông Shmyhal, tình hình đặc biệt nghiêm trọng tại Kiev, Kharkiv, Odesa và các khu vực gần tiền tuyến, nơi hàng nghìn ngôi nhà không có điện và hệ thống sưởi suốt nhiều ngày.

Ukraine cũng buộc phải cắt điện luân phiên trên diện rộng, kể cả tại các vùng phía tây, với chu kỳ phổ biến là 16 giờ mất điện và 8 giờ có điện, nhằm cân bằng lưới điện quốc gia. Các bệnh viện, cơ sở hạ tầng trọng yếu và khu dân cư đông người được ưu tiên cấp điện.

Để bù đắp thiếu hụt, Ukraine tăng mạnh nhập khẩu điện từ các nước Liên minh châu Âu (EU). Tuy nhiên, công suất nhập khẩu tối đa hiện chỉ khoảng 2,3 gigawatt, trong khi giá điện cao khiến Kiev chỉ có thể mua được một phần nhỏ so với nhu cầu. Chính phủ cũng kêu gọi toàn xã hội tiết kiệm điện, yêu cầu tắt quảng cáo ngoài trời, biển hiệu và các thiết bị tiêu thụ điện không cần thiết.

Cộng đồng quốc tế đã gia tăng hỗ trợ Ukraine. Đức công bố gói hỗ trợ mùa đông trị giá 60 triệu EUR, trong khi Anh viện trợ 20 triệu bảng Anh để giúp sửa chữa và tăng cường an ninh năng lượng. Liên hợp quốc và các đối tác nhân đạo cũng kêu gọi 2,3 tỷ USD nhằm hỗ trợ hơn 4 triệu người dân Ukraine trong năm 2026. Tuy nhiên, Tổng thống Zelensky cảnh báo Nga đang chuẩn bị các đợt tấn công tiếp theo nhằm vào hệ thống năng lượng, bao gồm cả các cơ sở liên quan đến nhà máy điện hạt nhân. Trong bối cảnh đó, Ukraine được dự báo sẽ còn phải đối mặt với một mùa đông đầy thử thách, khi cuộc khủng hoảng điện tiếp tục phủ bóng lên đời sống kinh tế - xã hội của đất nước.

AN BÌNH