UNESCO và Chính phủ Nhật Bản ký kết dự án tăng cường năng lực phòng ngừa thiên tai và an toàn trường học tại Việt Nam

Trong những năm gần đây, Việt Nam liên tiếp hứng chịu nhiều cơn bão nghiêm trọng như Wipha, Bualoi và Matmo, gây thiệt hại lớn về người, hạ tầng, sinh kế và làm gián đoạn hoạt động dạy học tại nhiều địa phương. Thực tế này cho thấy sự cần thiết phải tăng cường năng lực sẵn sàng ứng phó ở mọi cấp độ, từ cộng đồng đến các dịch vụ công và trường học.

Nghệ An được lựa chọn triển khai dự án do thường xuyên chịu tác động của thiên tai và có vị trí chiến lược quan trọng. Tỉnh có Khu Dự trữ Sinh quyển Tây Nghệ An và thành phố Vinh thuộc Mạng lưới Thành phố Học tập Toàn cầu của UNESCO, tạo điều kiện thuận lợi để áp dụng các giải pháp tổng hợp, dựa vào cộng đồng nhằm nâng cao khả năng chống chịu.

Phát biểu tại lễ ký kết, ông Jonathan Wallace Baker, Trưởng Đại diện UNESCO tại Việt Nam, bày tỏ vinh dự được tham dự sự kiện, đồng thời cảm ơn Chính phủ Nhật Bản, đặc biệt là Đại sứ Nhật Bản, đã cam kết hỗ trợ Việt Nam tăng cường năng lực phòng ngừa và ứng phó thiên tai. Ông cũng ghi nhận sự phối hợp chặt chẽ của Ủy ban Quốc gia Việt Nam về UNESCO, lãnh đạo tỉnh Nghệ An cùng các bộ, ngành, viện nghiên cứu trong quá trình xây dựng dự án.

Theo ông Baker, những năm gần đây Nghệ An chịu tác động nặng nề của biến đổi khí hậu, với tình trạng lũ lụt, sạt lở đất và thời tiết cực đoan gia tăng, ảnh hưởng lớn đến đời sống người dân, đặc biệt tại khu vực miền núi. Thực tế đó đòi hỏi chuyển mạnh từ ứng phó khẩn cấp sang chủ động phòng ngừa, chuẩn bị sẵn sàng và tăng cường cảnh báo sớm gắn với phát triển bền vững.

Dự án được ký kết sẽ hỗ trợ cập nhật kế hoạch quản lý rủi ro cấp tỉnh, tăng cường lập bản đồ rủi ro và hệ thống giám sát, cảnh báo sớm; đồng thời nâng cao năng lực cho cán bộ, lực lượng tuyến đầu và thúc đẩy sự tham gia của cộng đồng, trường học trong công tác ứng phó thiên tai.

Khoảng 15.000 người dân, học sinh, giáo viên và cán bộ địa phương dự kiến được hưởng lợi trực tiếp từ dự án. UNESCO cam kết tiếp tục phối hợp chặt chẽ với các đối tác để triển khai hiệu quả, góp phần mang lại những thay đổi thiết thực cho cộng đồng.

Ngài Ito Naoki, Đại sứ Nhật Bản tại Việt Nam chia sẻ trong khuôn khổ Đối tác chiến lược toàn diện vì Hòa bình và Thịnh vượng tại châu Á và trên thế giới, quan hệ Việt Nam-Nhật Bản thời gian qua tiếp tục được củng cố, phát triển ngày càng sâu rộng và thực chất. Hai bên không chỉ tăng cường hợp tác trên các lĩnh vực kinh tế, văn hóa và giao lưu nhân dân mà còn mở rộng sang lĩnh vực giảm nhẹ rủi ro thiên tai, ứng phó với biến đổi khí hậu.

Theo Đại sứ Ito Naoki, tại khu vực miền Trung Việt Nam, Cơ quan Hợp tác Quốc tế Nhật Bản (JICA) đang hỗ trợ triển khai Dự án Quy hoạch tổng thể kiểm soát lũ lụt. Bên cạnh đó, Nhật Bản dự kiến ký kết thỏa thuận khoản vay hỗ trợ ngân sách (ODA) trị giá 333 triệu USD nhằm tăng cường các biện pháp ứng phó với biến đổi khí hậu và giảm nhẹ rủi ro thiên tai. Thông qua các chương trình hợp tác này, Nhật Bản tiếp tục chia sẻ kinh nghiệm, chuyên môn của một quốc gia thường xuyên chịu tác động của thiên tai, góp phần nâng cao năng lực chống chịu của Việt Nam.

Phát biểu tại buổi lễ, ông Ngô Lê Văn, Thứ trưởng Bộ Ngoại giao, Chủ tịch Ủy ban Quốc gia UNESCO Việt Nam gửi lời cảm ơn tới Chính phủ và Nhân dân Nhật Bản đã hỗ trợ Việt Nam thông qua UNESCO và UNICEF, khẳng định đây là minh chứng cho tinh thần hợp tác hiệu quả và quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện Việt Nam-Nhật Bản vì hòa bình và thịnh vượng.

Thứ trưởng đánh giá cao vai trò của UNESCO trong kết nối khoa học, giáo dục, văn hóa và hợp tác quốc tế, đồng thời ghi nhận sự đồng hành của tổ chức này với Việt Nam trong bảo tồn di sản, phát triển giáo dục, thúc đẩy phát triển bền vững và ứng phó biến đổi khí hậu.

Theo Thứ trưởng, kinh nghiệm của Nhật Bản trong giảm nhẹ rủi ro thiên tai và phương châm “phòng bệnh hơn chữa bệnh” là bài học quý báu, góp phần giúp Việt Nam không chỉ phục hồi sau thiên tai mà còn hướng tới tái thiết tốt hơn, tăng trưởng xanh và mục tiêu phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050.

Thứ trưởng Ngô Lê Văn cảm ơn UNESCO đã kịp thời huy động viện trợ khẩn cấp, bảo vệ di sản và duy trì giáo dục tại các khu vực bị ảnh hưởng; nhấn mạnh việc gắn kết hệ thống cảnh báo sớm với an toàn trường học sẽ nâng cao khả năng chống chịu của cộng đồng, đặc biệt là thế hệ trẻ.

Khẳng định lễ ký kết đã cụ thể hóa các cam kết thành hành động thiết thực, Thứ trưởng cho biết Việt Nam sẽ phối hợp chặt chẽ với Nhật Bản, UNESCO và các đối tác triển khai hiệu quả dự án, góp phần thực hiện các Mục tiêu Phát triển bền vững và Khung hành động Sendai.

Dự kiến khoảng 15.000 người sẽ hưởng lợi trực tiếp từ Dự án “Tăng cường năng lực của Việt Nam về cảnh báo sớm, giảm thiểu rủi ro thiên tai và đảm bảo môi trường học tập an toàn”, bao gồm cộng đồng địa phương, học sinh, giáo viên và cán bộ quản lý nhà trường, và nhiều người khác sẽ hưởng lợi gián tiếp. Kinh nghiệm và bài học từ Dự án sẽ là cơ sở tham khảo cho các địa phương khác và ở cấp quốc gia.

Dự án sẽ nâng cấp hệ thống cảnh báo sớm lũ quét, sạt lở đất tại khu vực nguy cơ cao và tăng cường năng lực phối hợp, ứng phó của chính quyền, cộng đồng theo các ưu tiên quốc gia và chuẩn mực quốc tế.

Đồng thời, dự án nâng cao sức chống chịu của trường học thông qua lập bản đồ rủi ro, xây dựng kế hoạch ứng phó và bồi dưỡng năng lực cho cán bộ, giáo viên, bảo đảm việc học không bị gián đoạn.

Dự án sẽ được triển khai từ tháng 3/2026 đến tháng 3/2027, với các hoạt động tập trung tại tỉnh Nghệ An, với tổng kinh phí 533.333 USD (tương đương khoảng 13,8 tỷ Đồng).

Sáng kiến này phù hợp với các ưu tiên quốc gia của Việt Nam về phòng, chống thiên tai và đổi mới giáo dục, đồng thời đóng góp vào việc thực hiện các khuôn khổ quốc tế như Khung Sendai về Giảm nhẹ rủi ro thiên tai và các Mục tiêu Phát triển Bền vững.

Thành Long