Ứng dụng AI, tích hợp đa công nghệ chống xâm nhập mặn tại Đồng bằng sông Hồng

Dự án “Tích hợp mô hình vật lý và mô hình dựa trên dữ liệu trong giám sát và dự báo xâm nhập mặn phục vụ phát triển nông nghiệp xanh tại một số khu vực ven biển Đồng bằng sông Hồng” hướng tới xây dựng hệ thống giám sát và dự báo tích hợp đa công nghệ. (Ảnh: VinFuture)

Xâm nhập mặn ngày càng diễn biến khó lường, đe dọa sinh kế của người dân tại các khu vực ven biển Đồng bằng sông Hồng. Trong bối cảnh đó, Quỹ VinFuture phối hợp với Trường Đại học Khoa học Tự nhiên (Đại học Quốc gia Hà Nội) triển khai dự án AI dự báo sớm, tích hợp đa công nghệ, tạo nên
"lá chắn số” giúp nông dân chủ động ứng phó, giảm thiểu thiệt hại.

Dự án "Tích hợp mô hình vật lý và mô hình dựa trên dữ liệu trong giám sát và dự báo xâm nhập mặn phục vụ phát triển nông nghiệp xanh tại một số khu vực ven biển Đồng bằng sông Hồng" do Quỹ VinFuture và Trường Đại học Khoa học Tự nhiên phối hợp triển khai là sáng kiến trọng điểm nhằm nâng cao năng lực thích ứng với biến đổi khí hậu và thúc đẩy nông nghiệp xanh tại các khu vực ven biển Đồng bằng sông Hồng.

Dự án hướng tới xây dựng hệ thống giám sát và dự báo tích hợp đa công nghệ: từ các mô hình vật lý, mô hình trí tuệ nhân tạo (Machine Learning, Deep Learning) đến dữ liệu viễn thám, thiết bị bay không người lái (UAV) và mạng lưới cảm biến IoT.

Theo nhóm nghiên cứu, toàn bộ dữ liệu đa nguồn sẽ được đồng bộ trên nền tảng không gian - thời gian DataCube. Khi kết hợp cùng mô hình vật lý, mô hình trí tuệ nhân tạo, viễn thám, IoT và hệ thống WebGIS, nền tảng tạo ra bản đồ số giúp theo dõi và đưa ra các cảnh báo xâm nhập mặn ở mức gần thời gian thực nhất. Đây là công cụ then chốt giúp các địa phương chủ động ứng phó, bảo vệ sản xuất nông nghiệp trước các tác động tiêu cực của môi trường.

Cụ thể, nền tảng sẽ cung cấp khả năng cảnh báo sớm tình trạng xâm nhập mặn trước từ 1 đến 5 ngày. Khoảng "thời gian vàng" này giúp nông dân chủ động điều chỉnh lịch thời vụ, lên phương án tích trữ và quản lý nguồn nước, từ đó giảm thiểu tối đa thiệt hại kinh tế do thiên tai gây ra.

Quỹ VinFuture và Trường Đại học Khoa học Tự nhiên - Đại học Quốc gia Hà Nội chính thức công bố hợp tác triển khai Dự án “Tích hợp mô hình vật lý và mô hình dựa trên dữ liệu trong giám sát và dự báo xâm nhập mặn phục vụ phát triển nông nghiệp xanh tại một số khu vực ven biển Đồng bằng sông Hồng." (Ảnh: VinFuture)

Sự hợp tác giữa Quỹ VinFuture và Trường Đại học Khoa học Tự nhiên được kỳ vọng sẽ rút ngắn khoảng cách từ phòng thí nghiệm đến cánh đồng. Thay vì những số liệu thô cứng, hệ thống tập trung chuyển hóa dữ liệu thành các khuyến cáo dễ hiểu, giúp người dân ứng dụng trực tiếp vào sản xuất.

Tiến sỹ Lê Thái Hà - Giám đốc Điều hành Quỹ VinFuture kỳ vọng dự án sẽ không chỉ nâng cao năng lực giám sát, dự báo xâm nhập mặn mà còn hỗ trợ thiết thực cho người dân và cơ quan quản lý trong việc ra quyết định, qua đó thúc đẩy chuyển đổi sang mô hình nông nghiệp xanh, bền vững và thích ứng tốt hơn với biến đổi khí hậu.

Dự án dự kiến được triển khai trong 2 năm với sự phối hợp của các tổ chức trong và ngoài nước như: Trường Đại học Thủy Lợi (Việt Nam), Viện Khoa học Tài nguyên nước (Việt Nam), Đại học Công nghệ Nanyang (Singapore), Đại học Edinburgh (Scotland).

Nhóm nghiên cứu kỳ vọng dự án sẽ trở thành "lá chắn số" giúp nông dân các tỉnh ven biển chủ động bảo vệ sinh kế trước nguy cơ xâm nhập mặn, đồng thời đặt nền móng để chuyển đổi sang mô hình nông nghiệp xanh, thích nghi bền vững với biến đổi khí hậu.

Trên tinh thần Nghị quyết 57-NQ/TW, việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong dự án không chỉ dừng lại ở quy mô thí điểm mà đang từng bước được triển khai sâu rộng, gắn chặt với thực tiễn đời sống và sản xuất của người dân. AI không còn là công nghệ trong phòng thí nghiệm mà đã trở thành công cụ hỗ trợ ra quyết định trực tiếp cho nông dân, cán bộ quản lý và doanh nghiệp.

Thông qua các nền tảng số, dữ liệu được phân tích và chuyển hóa thành khuyến nghị cụ thể, dễ tiếp cận ngay trên thiết bị di động, góp phần hình thành hệ sinh thái nông nghiệp số thông minh.

Đây chính là minh chứng rõ nét cho định hướng đưa khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo thấm sâu vào mọi lĩnh vực kinh tế-xã hội, tạo động lực phát triển bền vững trong bối cảnh chuyển đổi số quốc gia đang được đẩy mạnh./.