Ứng dụng mạnh mẽ BigData, AI vào quy trình quản lý thuế

Thay đổi để tránh tụt hậu

Ngày 21/5, Cục Thuế tổ chức Hội thảo chuyên đề “Cải cách thuế trong kỷ nguyên số: Từ xu hướng toàn cầu đến chiến lược hành động tại Việt Nam”. Hội thảo được tổ chức nhằm đánh giá, nhìn nhận rõ những thách thức, khoảng cách và cơ hội đổi mới để xây dựng nền quản trị thuế hiện đại, minh bạch và tiệm cận chuẩn mực quốc tế.

Phát biểu chỉ đạo tại hội thảo, Cục trưởng Cục Thuế Mai Xuân Thành cho rằng, việc triển khai thành công hệ thống hóa đơn điện tử và vận hành eTax Mobile cho thấy, ngành Thuế đã đạt được những bước tiến quan trọng trong quá trình số hóa quản lý thuế.

Cục trưởng Cục Thuế Mai Xuân Thành phát biểu chỉ đạo tại hội thảo. Ảnh: Phương Thảo

Tuy nhiên, theo lãnh đạo Cục Thuế, nếu chỉ dừng lại ở những kết quả hiện có, ngành Thuế sẽ đối mặt với nguy cơ tụt hậu trước tốc độ thay đổi nhanh chóng của mô hình quản trị thuế toàn cầu.

Dẫn các báo cáo nghiên cứu của OECD, Deloitte và EY, Cục trưởng Mai Xuân Thành cho biết, năm 2025, khoảng 86% quốc gia trên thế giới đang chuyển mạnh sang mô hình “Quản lý thuế 3.0”, nơi việc tính toán và quản lý thuế được thực hiện gần như theo thời gian thực dựa trên dữ liệu số. Trong khi đó, hơn 82% các tập đoàn lớn trên toàn cầu đang tái cấu trúc để đáp ứng yêu cầu minh bạch dữ liệu và phát triển bền vững theo chuẩn ESG; đồng thời nhiều quốc gia đang đẩy mạnh triển khai Thuế tối thiểu toàn cầu, Thuế carbon và các mô hình thuế tích hợp trong nền kinh tế số.

“Mặc dù ngành Thuế đang quản lý khối lượng dữ liệu hóa đơn điện tử rất lớn, song vẫn tồn tại tình trạng quá tải dữ liệu thô nhưng thiếu hụt tri thức phân tích. Theo đó, tư duy quản lý dựa nhiều vào hậu kiểm thủ công sẽ không còn phù hợp trong bối cảnh doanh nghiệp và nền kinh tế đang vận hành trên nền tảng số và dữ liệu thời gian thực” - lãnh đạo Cục Thuế thẳng thắn chỉ rõ.

Theo đó, tại hội thảo, người đứng đầu ngành Thuế yêu cầu các ban, đơn vị tập trung thảo luận thực chất.

Thứ nhất, phải nhìn thẳng vào sự thật, đánh giá đúng khoảng cách. Các ban, đơn vị phải đối chiếu trực tiếp mô hình của ngành thuế Việt Nam với kinh nghiệm quốc tế và các xu hướng phát triển của thuế quốc tế.

Thứ hai, thảo luận thực chất, phản biện thẳng thắn. Thảo luận đi thẳng vào trọng tâm, tuyệt đối tránh tình trạng nể nang, xuôi chiều. Phải dám chỉ ra những lỗ hổng, điểm yếu của quy trình hiện tại để cùng tìm giải pháp.

Thứ ba, hướng tới hành động. Mọi xu hướng toàn cầu, dù là Thuế tối thiểu toàn cầu, Thuế carbon (CBAM) hay Thuế tích hợp (Embedded Tax), cuối cùng phải trả lời được câu hỏi: Cục Thuế Việt Nam phải làm gì? Lộ trình ra sao? Và ai chịu trách nhiệm.

Tái thiết toàn diện phương thức quản trị thuế

Tại hội thảo, các đơn vị chuyên môn của ngành Thuế đã nghiên cứu, tham luận nhiều chuyên đề trọng tâm như: lộ trình điều chỉnh chính sách ưu đãi thuế và Thuế carbon; thực tiễn quản lý Thuế tối thiểu toàn cầu; cải cách quy trình giải quyết tranh chấp thuế quốc tế; xây dựng hệ sinh thái thuế tích hợp; kiểm tra thuế dựa trên dữ liệu; quản trị rủi ro chuyển giá; quản lý rủi ro đối với các mô hình kinh doanh trên nền tảng số; cũng như bài toán phát triển nguồn nhân lực số của ngành Thuế.

Phó Cục trưởng Mai Sơn và đại diện lãnh đạo các Ban, đơn vị nghiệp vụ thuộc Cục Thuế phát biểu tại hội thảo. Ảnh: Phương Thảo

Ngoài ra, hội thảo cũng dành nhiều thời gian trao đổi về quản trị dữ liệu thuế, ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong kiểm tra, giám sát giao dịch liên kết và dòng tiền xuyên biên giới; yêu cầu minh bạch hóa báo cáo thuế đối với các tập đoàn đa quốc gia; cũng như thách thức trong việc thu hút, phát triển nguồn nhân lực công nghệ thông tin chất lượng cao cho ngành Thuế.

Kết thúc hội thảo, Cục trưởng Cục Thuế Mai Xuân Thành nhấn mạnh yêu cầu đổi mới tư duy quản lý, coi chuyển đổi số không chỉ là nhiệm vụ công nghệ mà là quá trình tái thiết toàn diện phương thức quản trị thuế. Mọi xu hướng quản trị thuế hiện đại trên thế giới cuối cùng đều phải được cụ thể hóa thành các giải pháp phù hợp với điều kiện thực tiễn của Việt Nam, bảo đảm vừa nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, vừa tạo thuận lợi cho người nộp thuế và thúc đẩy môi trường kinh doanh minh bạch, hiện đại.

Từ thực tiến đặt ra, lãnh đạo Cục Thuế lần nữa đề nghị các ban, đơn vị tiếp tục nghiên cứu sâu các xu hướng quản trị thuế quốc tế. Chủ động đề xuất các giải pháp đổi mới, tăng cường ứng dụng BigData, AI và công nghệ số trong toàn bộ quy trình quản lý thuế; qua đó từng bước xây dựng nền quản trị thuế hiện đại, thông minh và tiệm cận các chuẩn mực quốc tế./.