Ứng dụng robot trong điều trị: Thêm cơ hội cho người bệnh
Từ phẫu thuật ung thư, tiết niệu, tiêu hóa đến phục hồi chức năng, robot đang được nhiều bệnh viện tại Việt Nam ứng dụng trong điều trị. Không chỉ giúp tăng độ chính xác ở những ca bệnh phức tạp, công nghệ này còn mở ra cơ hội tiếp cận kỹ thuật cao cho người bệnh trong nước, từng bước thu hẹp khoảng cách với các trung tâm y khoa tiên tiến.
Ứng dụng robot trong phẫu thuật tại Bệnh viện K. Ảnh: BVCC.
Sau 10 năm triển khai phẫu thuật robot, Bệnh viện Bình Dân (TPHCM) đã thực hiện 4.278 ca mổ bằng robot, xác lập kỷ lục Việt Nam về số ca mổ robot nhiều nhất. Đây cũng là bệnh viện đầu tiên tại Việt Nam triển khai phẫu thuật robot cho người lớn.
PGS.TS.BS Trần Vĩnh Hưng - Giám đốc Bệnh viện Bình Dân cho biết, trong phẫu thuật, thay vì thao tác trực tiếp trên cơ thể người bệnh, phẫu thuật viên ngồi tại bàn điều khiển cách người bệnh khoảng 10m, điều khiển các cánh tay robot bằng tay cầm và bàn đạp chân. Hệ thống robot giúp bác sĩ quan sát phẫu trường rõ hơn, thao tác linh hoạt hơn ở những vùng sâu, hẹp, kiểm soát chảy máu tốt, giảm tổn thương mô và giúp người bệnh hồi phục nhanh hơn.
Tại Bệnh viện K, phẫu thuật robot cũng được ứng dụng trong điều trị ung thư thực quản - một bệnh lý ác tính có tiên lượng nặng, thường phát hiện muộn và đòi hỏi kỹ thuật ngoại khoa phức tạp. Trường hợp bệnh nhân nam 51 tuổi, có tiền sử trào ngược dạ dày - thực quản, đi khám vì nuốt đau, rát sau xương ức kèm đau vùng góc hàm kéo dài. Nội soi ghi nhận tổn thương tại thực quản, kết quả mô bệnh học xác định ung thư biểu mô tế bào vảy thực quản. May mắn, bệnh được phát hiện ở giai đoạn sớm.
Trong ca phẫu thuật bệnh nhân nói trên, ê-kíp đặt mục tiêu không chỉ lấy trọn tổn thương, nạo vét hạch đúng nguyên tắc ung thư học, mà còn bảo tồn chức năng, hạn chế nguy cơ khàn tiếng và rối loạn nuốt sau mổ. Ca mổ thành công, cho thấy phẫu thuật robot có thể mở rộng khả năng điều trị ở những bệnh lý ung thư phức tạp khi được chỉ định đúng và thực hiện bởi ê-kíp được đào tạo chuyên sâu.
Không chỉ dừng ở việc hỗ trợ thao tác trong phòng mổ, robot đang mở ra những mô hình điều trị mới. Đầu tháng 8, Hệ thống Y tế Vinmec công bố vận hành thành công mạng lưới phẫu thuật robot từ xa hai chiều lần đầu tiên tại Việt Nam giữa Vinmec Smart City tại Hà Nội và Vinmec Cần Thơ.
TS.BS Nguyễn Trọng Diện - Giám đốc Sở Y tế Hà Nội đánh giá, đây là bước đột phá trong ứng dụng khoa học công nghệ vào khám chữa bệnh. Theo ông, lần đầu tiên các bác sĩ Việt Nam làm chủ công nghệ, phối hợp cùng hạ tầng viễn thông để thực hiện thành công mô hình phẫu thuật robot từ xa hai chiều. Đến thời điểm công bố, Vinmec đã thực hiện thành công 4 ca phẫu thuật theo mô hình này.
Không chỉ trong phẫu thuật, robot còn được ứng dụng trong phục hồi chức năng. TTƯT.BS Đinh Quang Thanh - cố vấn chuyên môn Bệnh viện Phục hồi chức năng - Điều trị bệnh nghề nghiệp TPHCM cho biết, robot không nên được nhìn đơn thuần là một thiết bị đắt tiền, mà là phương tiện giúp hiện thực hóa các nguyên lý cốt lõi của phục hồi chức năng: luyện tập cường độ cao, lặp lại có mục tiêu, phản hồi tức thì và điều trị cá thể hóa.
Thực tế tại các bệnh viện cho thấy, ứng dụng robot trong khám chữa bệnh tại Việt Nam đang bước vào giai đoạn phát triển mới, từ làm chủ kỹ thuật tại một số trung tâm lớn đến mở rộng mô hình kết nối, đào tạo, chuyển giao và phục hồi chức năng. Dù vậy, vẫn còn những thách thức cần giải quyết như chi phí đầu tư lớn, chi phí phẫu thuật chưa phải lúc nào cũng được bảo hiểm y tế chi trả, thời gian chờ mổ ở một số nơi còn dài, yêu cầu đào tạo nhân lực và chuẩn hóa quy trình rất cao.
Tuy nhiên, công nghệ này chỉ thực sự mang lại lợi ích khi người bệnh được chẩn đoán đúng, chỉ định phù hợp, điều trị bởi ê-kíp được đào tạo bài bản và chăm sóc trong một hệ thống an toàn. Khi các điều kiện đó được bảo đảm, robot sẽ tiếp tục mở ra nhiều cơ hội mới cho người bệnh.
