Gần 90% thanh thiếu niên Việt Nam dành trung bình 5–7 giờ mỗi ngày trên Internet

Không gian số mang đến tri thức, cơ hội sáng tạo, kết nối toàn cầu – nhưng cũng đi kèm nhiều rủi ro cho giới trẻ

Ngày 17/8, ông Lê Xuân Trung – Chủ tịch HĐQL Viện Tâm lý Giáo dục - Đào tạo cho biết, từ giai đoạn dịch Covid-19, Internet không còn chỉ là công cụ, mà đã trở thành môi trường sống thứ hai của thanh thiếu niên.

Theo số liệu khảo sát của Cục Trẻ em – Bộ Lao động TB&XH, có tới gần 90% trẻ em và thanh thiếu niên Việt Nam lên mạng hàng ngày và dành trung bình 5–7 giờ mỗi ngày trên Internet. Con số này thậm chí cao hơn ở nhóm học sinh trung học. Không gian số mang đến tri thức, cơ hội sáng tạo, kết nối toàn cầu – nhưng cũng đi kèm nhiều rủi ro mà chúng ta không thể xem nhẹ.

Số liệu của Quỹ Nhi đồng Liên hợp quốc UNICEF và Tổ chức Y tế thế giới WHO cho biết cứ 5 em ở độ tuổi thanh thiếu niên thì có 1 em gặp vấn đề sức khỏe tâm thần, và 70% các rối loạn tâm lý bắt đầu hình thành từ độ tuổi này.

Đáng chú ý, trong khảo sát của Bộ GD&ĐT năm 2024 và 2025, có tới 67% học sinh trung học thừa nhận từng trải qua căng thẳng cực độ trước kỳ thi, 25% có dấu hiệu trầm cảm; những con số từ các nghiên cứu khác cũng chỉ ra có khoảng 39% các em học sinh sinh viên cảm thấy bị áp lực bởi mạng xã hội, và gần 30% từng bị bắt nạt trực tuyến ít nhất một lần.

Những con số này không chỉ là thống kê – đó là những câu chuyện thật, những nỗi lo thật, những tổn thương thật mà các em đang phải đối mặt.

Chúng ta đang chứng kiến một thế hệ lớn lên trong môi trường mà thông tin lan truyền nhanh hơn khả năng xử lý của não bộ; nơi lời khen có thể đến trong vài giây, nhưng lời xúc phạm cũng có thể xuất hiện chỉ sau một cú chạm màn hình.

Áp lực thành công, áp lực hình ảnh, áp lực phải “hoàn hảo” trên mạng xã hội đang khiến nhiều em rơi vào trạng thái lo âu, tự ti, nặng hơn là trầm cảm. Đã có những sự việc hết sức đau lòng xảy ra xuất phát từ các vấn đề sức khỏe tâm thần không được quan tâm, xử lý kịp thời này.

Theo ông Lê Xuân Trung, các em cần một “hệ miễn dịch số” – một năng lực tâm lý vững vàng để nhận diện rủi ro, tự bảo vệ mình và biết tìm kiếm sự hỗ trợ khi cần thiết.

“Hệ miễn dịch số” mà chúng ta hướng tới không phải là bức tường ngăn cách các em với Internet, mà là bộ công cụ giúp các em kháng cự trước áp lực so sánh và kỳ vọng phi thực tế trên mạng xã hội; nhận diện thông tin sai lệch, độc hại, tránh bị dẫn dắt bởi những nội dung tiêu cực; ứng phó với bắt nạt trực tuyến, biết cách lên tiếng và tìm kiếm sự giúp đỡ; quản lý cảm xúc, duy trì sự cân bằng giữa đời sống thực và đời sống số; và xây dựng bản lĩnh tâm lý, để mỗi em trở thành người làm chủ công nghệ, chứ không bị công nghệ chi phối.

Được biết, Viện này đang triển khai nhiều chương trình hỗ trợ tâm lý học đường, đào tạo kỹ năng số an toàn, và xây dựng hệ sinh thái, trong đó có chương trình can thiệp sớm cho học sinh có nguy cơ tổn thương tâm lý.