Ứng dụng UAV kiểm soát dịch sốt xuất huyết tại Sri Lanka

Các nhân viên y tế phun thuốc khử trùng tại một khu dân cư trong chương trình kiểm soát sốt xuất huyết ở Colombo, Sri Lanka. Ảnh: THX

Các biện pháp được triển khai bao gồm sử dụng thiết bị bay không người lái (UAV) của không quân để phát hiện các vũng nước đọng trên mái nhà sau những trận mưa gió mùa, đồng thời huy động quân đội và cảnh sát kiểm tra nhà ở, công trường xây dựng và trường học nhằm loại bỏ các ổ sinh sản của muỗi.

Kể từ khi dịch bùng phát vào tháng 1 đến nay, Sri Lanka ghi nhận 76.044 ca mắc và 53 ca tử vong. Với tốc độ lây lan hiện nay, số ca bệnh đang tiến gần mức hơn 100.000 trường hợp từng được ghi nhận trong đợt bùng phát lớn năm 2017. Theo các chuyên gia, nguyên nhân chủ yếu là chủng virus có độc lực mạnh hơn.

Bác sĩ chuyên khoa Lalindra Dias tại thành phố Negombo (một trong những khu vực chịu ảnh hưởng nặng nề nhất, cách thủ đô Colombo khoảng 35 km về phía Bắc) cho biết các cơ sở y tế đang chịu áp lực lớn khi số bệnh nhân tăng đột biến.

"Bệnh nhân nhập viện tăng rất nhanh, khiến các bác sĩ gặp nhiều khó khăn trong công tác điều trị", bác sĩ Dias nói. Bệnh viện Đa khoa quận Negombo đã tiếp nhận gần 1.800 bệnh nhân trong chưa đầy hai tháng kể từ tháng 6, tăng mạnh so với khoảng 1.050 ca cùng kỳ năm ngoái.

Theo giới chức y tế, các bệnh viện đã khẩn trương bổ sung giường bệnh, chuyển đổi công năng một số khu điều trị và tăng cường thời gian làm việc của đội ngũ bác sĩ, điều dưỡng để ứng phó với hơn 18.000 ca mắc mới chỉ trong hai tuần đầu tháng 7.

Riêng trong tháng 6, Sri Lanka ghi nhận 21.537 ca mắc sốt xuất huyết, cao gấp hơn hai lần so với tháng 5. Bệnh thường gây sốt cao, đau nhức cơ thể và chán ăn. Đến nay, nước này vẫn chưa triển khai chương trình tiêm vaccine phòng sốt xuất huyết.

Đợt bùng phát dịch diễn ra trong bối cảnh Sri Lanka vẫn đang khắc phục hậu quả của bão Ditwah vào cuối tháng 11/2025, gây thiệt hại lớn đối với cơ sở hạ tầng và hệ thống y tế, với tổng thiệt hại ước tính khoảng 1,4 tỷ USD.

Hệ thống y tế Sri Lanka đang đứng trước nguy cơ quá tải. Quyền Tổng Giám đốc Đơn vị Kiểm soát Sốt xuất huyết Quốc gia Kapila Kannangara cho biết đội ngũ nhân viên y tế đang làm việc đến giới hạn chịu đựng.

Số lượng bệnh nhân tăng mạnh, trong khi nhiều trường hợp diễn biến nặng do khoảng 75% số ca nhiễm liên quan đến chủng DENV-2 có độc lực cao hơn.

Giới chức y tế dự báo số ca mắc có thể giảm khi gió mùa suy yếu vào tháng 8. Tuy nhiên, dịch bệnh có nguy cơ bùng phát trở lại từ tháng 11, thời điểm Sri Lanka bước vào mùa mưa thứ hai trong năm.

Bên cạnh việc sử dụng UAV để xác định các khu vực có nước đọng và giám sát trên diện rộng, lực lượng không quân còn hỗ trợ một số bệnh viện công theo dõi tình trạng bệnh nhân, góp phần giảm tải cho đội ngũ y tế.

Theo Bộ Y tế Sri Lanka, trong tháng 7, lực lượng chức năng đã xử lý gần 11.000 ổ sinh sản của muỗi và xử phạt hành chính hơn 4.000 cơ sở bị phát hiện không thực hiện các biện pháp phòng, chống dịch theo quy định.

Để giảm áp lực cho các bệnh viện, các bác sĩ khuyến cáo những bệnh nhân có triệu chứng nhẹ theo dõi sức khỏe và điều trị tại nhà.

Shalini Aloka Perera, 23 tuổi, cho biết: "Bác sĩ nói số lượng tiểu cầu của tôi chưa giảm nhiều nên có thể điều trị tại nhà. Sau đó, tôi tự theo dõi và hồi phục tại nhà vì các bệnh viện đang quá tải".

Trong khi đó, giới chức Sri Lanka đang cân nhắc triển khai vaccine phòng sốt xuất huyết. Tuy nhiên, các chuyên gia cho rằng hiệu quả của vaccine có thể bị hạn chế do virus sốt xuất huyết tồn tại nhiều chủng khác nhau và diễn biến dịch tễ khá phức tạp.