Ứng phó kịp thời với đợt mưa lớn đầu tiên trong năm

Sạt lở trên Quốc lộ 49 đoạn lên A Lưới đã được khắc phục. Ảnh: ANTT A Lưới 3 

Theo Báo cáo nhanh của Chi cục Thủy lợi và phòng chống Biến đổi khí hậu (thuộc Sở Nông nghiệp và Môi trường), từ 19 giờ ngày 10/9 đến 7 giờ ngày 13/9, toàn thành phố có mưa to, có nơi mưa rất to, lượng mưa phổ biến 250-500mm. Đặc biệt, Đỉnh Bạch Mã ghi nhận tới 1.250mm; Nhâm (A Lưới) 672mm; Xuân Lộc 654mm; A Đớt 640mm; Bạch Mã 627mm. Đây là lượng mưa rất lớn chỉ trong hơn hai ngày, đặt ra nguy cơ cao về lũ, ngập lụt, sạt lở đất, nhất là tại vùng núi và các khu vực xung yếu. Trong khi đó, dự báo từ ngày 13 đến hết 15/9, Huế tiếp tục có mưa 200-300mm, có nơi trên 400mm; riêng khu vực Bạch Mã có thể từ 800mm đến trên 1.000mm.

Áp lực lên hệ thống sông, hồ vì thế đã bắt đầu gia tăng. Sáng 13/9, mực nước sông Hương tại Kim Long đạt 1,37m, trên báo động I 0,37m; sông Bồ tại Phú Ốc đạt 1,59m, trên báo động I 0,09m. Tuy nhiên, các hồ thủy lợi, thủy điện trên địa bàn vẫn bảo đảm an toàn. Đáng chú ý, lượng nước về hồ Bình Điền và Hương Điền tăng mạnh nhưng lưu lượng về hạ du đang được kiểm soát, cho thấy vai trò quan trọng của việc chủ động vận hành liên hồ trong điều tiết lũ cho vùng hạ du.

Thiệt hại bước đầu đã xuất hiện nhưng chưa lớn. Tại xã A Lưới 1, một nhà dân bị sạt lở nền; lực lượng tại chỗ đã hỗ trợ di chuyển tài sản. Quốc lộ 49 lên A Lưới bị sạt lở taluy dương tại hai vị trí, gây gián đoạn giao thông khoảng 30 phút. Tại Thuận An, một tàu cá đang neo đậu bị sóng lớn đánh chìm và lực lượng biên phòng đã tổ chức trục vớt. Tàu hàng STAR CITY cũng bị mắc cạn tại vùng biển Bình An - vịnh Chân Mây, song chưa ảnh hưởng luồng hàng hải và các lực lượng chức năng đang tiếp tục theo dõi, triển khai phương án cứu hộ.

Điểm đáng ghi nhận là công tác ứng phó đã được triển khai trước khi mưa đạt đỉnh. Ngày 10/9, Chủ tịch UBND thành phố Lê Trí Thanh đã chủ trì cuộc họp của Ban Chỉ huy Phòng thủ dân sự thành phố với sự tham gia của 40 xã, phường để rà soát công tác phòng chống thiên tai và chuẩn bị ứng phó mưa lớn. Trước và trong đợt mưa, hàng loạt văn bản được ban hành về vận hành hồ chứa, ứng phó áp thấp nhiệt đới, mưa lớn, gió mạnh trên biển, lũ quét và sạt lở đất. Ngày 11/9, lãnh đạo Sở Nông nghiệp và Môi trường trực tiếp kiểm tra an toàn công trình thủy lợi và kè biển Thuận An.

Tàu bị sóng đánh chìm tại khu vực cảng cá Thuận An đã được lực lượng chức năng hỗ trợ trục vớt. Ảnh: UBND phường Thuận An

Tinh thần “bốn tại chỗ” cũng được thể hiện khá rõ ở cơ sở. Xã A Lưới 1 đã chủ động di dời 5 hộ với 19 nhân khẩu đến nơi an toàn. Đến 8 giờ ngày 12/9, toàn bộ 1.120 phương tiện với 7.909 lao động trên biển đã vào nơi neo đậu an toàn. Trong sản xuất nông nghiệp, 98,7% diện tích lúa Hè Thu đã được thu hoạch, chỉ còn 325ha, chủ yếu ở A Lưới; ngành nông nghiệp đã triển khai phương án tiêu úng, bảo vệ diện tích còn lại.

Một yếu tố khác cần được đánh giá cao là thông tin cảnh báo được chuyển nhanh đến người dân. Các bản tin khí tượng thủy văn liên tục được cập nhật, hệ thống Hue-S được sử dụng để phát thông tin thiên tai; chế độ trực ban được duy trì, lực lượng, vật tư và phương tiện được chuẩn bị sẵn sàng.

Đợt mưa lớn này vẫn chưa kết thúc, vì vậy tuyệt đối không thể chủ quan. Bạch Mã, A Lưới và các vùng núi, ven sông, ven biển vẫn đứng trước nguy cơ mưa cực lớn, sạt lở, lũ quét và ngập lụt. Nhưng những gì đã triển khai trong những ngày qua cho thấy một chuyển biến tích cực: Huế đang chuyển mạnh từ tư duy “ứng phó khi thiên tai xảy ra” sang chủ động phòng ngừa, dự báo sớm và hành động trước một bước.

Với một địa phương thường xuyên chịu tác động của bão, lũ và những biểu hiện ngày càng cực đoan của thời tiết, đó chính là năng lực cần tiếp tục được củng cố: cảnh báo phải sớm hơn, chỉ huy phải sát hơn, cơ sở phải chủ động hơn và mỗi người dân phải trở thành một chủ thể của phòng chống thiên tai. Đợt mưa lớn đầu tiên của năm 2026 vì thế không chỉ là một thử thách, mà còn là dịp kiểm nghiệm khả năng vận hành của hệ thống phòng thủ dân sự thành phố trong bối cảnh mới.