Ung thư đại trực tràng tại TP.HCM tăng 1,7 lần: Bác sĩ nói rõ lý do

Một bệnh nhân ung thư đại trực tràng 26 tuổi đang được điều trị. Ảnh: Việt Linh.

Ung thư đại trực tràng hiện chiếm khoảng 10% tổng số ca mắc mới mỗi năm tại Việt Nam, đồng nghĩa với việc cứ 10 bệnh nhân ung thư thì có một trường hợp mắc bệnh lý này. Dữ liệu công bố từ Bệnh viện Ung bướu TP.HCM cho thấy giai đoạn 1996-2015, tỷ lệ mắc bệnh tại địa bàn tăng từ 10,5 lên 17,9 ca trên 100.000 dân. Mức độ gia tăng ở nam giới diễn ra nhanh hơn nữ giới và độ tuổi mắc bệnh đang có xu hướng ngày càng trẻ hóa.

Bất cập từ lối sống đô thị

Đánh giá về nguyên nhân khiến tỷ lệ mắc bệnh leo thang, TS.BS Hoàng Thành Trung, Trưởng khoa Điều trị tổng hợp, Bệnh viện Ung bướu TP.HCM, cho biết tình trạng này xuất phát từ sự thay đổi thói quen sinh hoạt kết hợp với hạn chế trong nhận thức cộng đồng và bất cập từ hệ thống y tế.

Phân tích sâu hơn về yếu tố nguy cơ, bác sĩ Trung nhận định nhóm người trưởng thành trẻ tuổi và trung niên đang đối mặt với tỷ lệ mắc bệnh gia tăng ở cả hai giới. Đây là hậu quả trực tiếp của lối sống đô thị hóa, khi chế độ ăn quá nhiều thịt đỏ, đồ ăn chế biến sẵn, chất béo bão hòa nhưng lại thiếu hụt nghiêm trọng chất xơ.

Việc lạm dụng rượu bia, thuốc lá cùng thói quen lười vận động gây béo phì, đái tháo đường cũng là những yếu tố nguy cơ hàng đầu. Thực tế lâm sàng tại bệnh viện đã ghi nhận những trường hợp mắc bệnh khi mới 15 đến 16 tuổi.

Ung thư đại trực tràng là một trong những loại ung thư phổ biến nhất ở Việt Nam.

Về nhận thức y tế, bác sĩ Trung cho biết phần lớn người bệnh đến khám ở giai đoạn muộn. Báo cáo khảo sát từ các bác sĩ Bệnh viện Chợ Rẫy và Đại học Y Dược TP.HCM ghi nhận hơn 65% bệnh nhân được chẩn đoán khi bệnh đã tiến triển sang giai đoạn III hoặc IV, làm giảm đáng kể cơ hội điều trị thành công.

"Nguyên nhân chủ yếu là người dân thường chủ quan, bỏ qua các triệu chứng ban đầu như rối loạn tiêu hóa nhẹ, mệt mỏi hay sụt cân không rõ lý do", bác sĩ Trung nói.

Bên cạnh đó, bác sĩ Trung nhấn mạnh khoảng trống lớn trong công tác phòng ngừa khi Việt Nam chưa triển khai chương trình tầm soát ung thư đại trực tràng quy mô quốc gia. Hoạt động khám sức khỏe định kỳ tại các cơ quan hiện nay chỉ mang tính kiểm tra tổng quát diện rộng, hoàn toàn khác biệt với chương trình tầm soát chuyên sâu có theo dõi và xử trí bài bản. Việc thiếu một chiến lược tầm soát diện rộng khiến tỷ lệ phát hiện bệnh ở giai đoạn sớm tại Việt Nam thấp hơn đáng kể so với các quốc gia như Hàn Quốc, Anh hay Thụy Điển.

Ngoài ra, năng lực chẩn đoán và trang thiết bị nội soi tại các cơ sở y tế tuyến dưới vẫn còn hạn chế, làm giảm khả năng phát hiện bệnh ngay từ giai đoạn khởi phát.

Những dấu hiệu cảnh báo sớm

Ở góc độ tiếp cận lâm sàng, bác sĩ chuyên khoa II Vũ Khương An, Phó khoa Phẫu thuật Đại trực tràng, Bệnh viện Bình Dân (TP.HCM), tập trung phân tích những sai lầm phổ biến trong nhận biết triệu chứng và đưa ra giải pháp phòng ngừa hiệu quả.

Bác sĩ An cho biết nguyên nhân hàng đầu khiến bệnh nhân phát hiện bệnh khi đã muộn là sự nhầm lẫn giữa triệu chứng ung thư đại trực tràng và bệnh trĩ. Việc tự chẩn đoán rồi mua thuốc điều trị trĩ tại nhà trong thời gian dài đã vô tình kéo dài thời gian phát triển của khối u ác tính.

"Nhiều người bệnh tự chẩn đoán mình bị trĩ và tự mua thuốc điều trị tại nhà trong thời gian dài. Đừng tự chẩn đoán là bệnh trĩ. Hãy đi nội soi để loại trừ ung thư, đặc biệt nếu bạn trên 40 tuổi", bác sĩ An nhấn mạnh.

Bác sĩ chia sẻ với bệnh nhân về các dấu hiệu ung thư đại trực tràng. Ảnh: BVCC.

Để giúp người dân chủ động phát hiện bệnh, bác sĩ An chỉ ra 5 dấu hiệu cảnh báo quan trọng cần được kiểm tra y tế ngay lập tức. Các triệu chứng này bao gồm: đại tiện ra máu kéo dài trên hai tuần, thói quen đi tiêu thay đổi thất thường giữa táo bón và tiêu chảy, khuôn phân dẹt như chiếc bút chì, đau bụng âm ỉ không giảm khi dùng thuốc, cùng tình trạng sụt cân nhanh đi kèm mệt mỏi và da xanh xao.

Bác sĩ An nhấn mạnh gần một nửa số ca bệnh có thể ngăn chặn nếu thực hiện tầm soát đúng thời điểm. Người dân từ 40 tuổi trở lên nên chủ động nội soi đại tràng định kỳ. Đối với những người có người thân trực hệ như cha mẹ, anh chị em ruột hoặc con cái mắc bệnh, nguy cơ cao gấp 2 đến 3 lần bình thường, do đó cần đi nội soi tầm soát từ tuổi 40 hoặc sớm hơn 10 năm so với tuổi người thân thời điểm phát hiện bệnh.

Đối với các trường hợp bệnh tiến triển phải can thiệp phẫu thuật mở hậu môn nhân tạo, bác sĩ An cho biết thêm rằng người bệnh hoàn toàn có thể duy trì sinh hoạt, tập luyện thể thao và đảm bảo chất lượng cuộc sống tốt nếu có sự đồng hành của gia đình cùng quy trình chăm sóc y tế chuẩn xác.