Ứng xử trước thông tin nhạy cảm: Tỉnh táo để không trở thành công cụ của tâm lý đám đông

Thời gian gần đây, mạng xã hội thường xuyên xuất hiện nhiều thông tin, bình luận liên quan đến các vấn đề chính trị - xã hội, trong đó có những nội dung chưa được kiểm chứng, dễ gây tranh luận cảm tính trong giới trẻ. Theo các chuyên gia giáo dục, đây là hiện tượng đáng lưu ý, nhất là trong bối cảnh mạng xã hội ngày càng trở thành không gian tiếp nhận và lan truyền thông tin chủ yếu của sinh viên.

TS Huỳnh Văn Sinh nhận định: “Việc bình luận hoặc chia sẻ các nội dung chính trị - xã hội khi chưa hiểu rõ pháp lý, địa chính trị và các công ước quốc tế tiềm ẩn nhiều rủi ro”.

Địa chính trị không chỉ có đúng - sai đơn giản. Mỗi vấn đề quốc tế đều gắn với lợi ích, lịch sử, luật pháp quốc tế, truyền thông và chiến lược riêng của các bên liên quan. Cảm xúc nhân đạo là đáng quý, nhưng nếu thiếu hiểu biết, người trẻ rất dễ bị lợi dụng để kích động thái độ cực đoan

Ông Huỳnh Văn Sinh cho rằng: “Rủi ro trước hết là rủi ro pháp lý, khi người dùng mạng xã hội có thể vô tình phát tán tin giả, thông tin sai lệch hoặc nội dung chưa được kiểm chứng. Bên cạnh đó là rủi ro xã hội, bởi các bình luận cảm tính có thể gây chia rẽ, làm méo mó nhận thức cộng đồng, nhất là với những vấn đề phức tạp liên quan đến quan hệ quốc tế. Ở góc độ cá nhân, sinh viên cũng có thể bị tổn hại uy tín, bị lôi kéo vào tâm lý đám đông hoặc trở thành công cụ lan truyền các thông tin sai lệch”.

Từ thực tế đó, ông khuyến nghị: “Các bạn trẻ trước khi bình luận hoặc chia sẻ thông tin về vụ việc nhạy cảm cần nắm vững những hiểu biết pháp lý tối thiểu: Quyền tự do ngôn luận gắn với trách nhiệm pháp lý, quy định về an ninh mạng, chống tin giả, bảo mật thông tin cá nhân, và nguyên tắc tôn trọng chủ quyền quốc gia. Sinh viên hãy kiểm chứng nguồn tin, sử dụng ngôn ngữ chuẩn mực, tránh cực đoan, và đặt lợi ích cộng đồng lên trên cảm xúc cá nhân.

Trong bối cảnh thông tin đa chiều, thậm chí sai lệch xuất hiện ngày càng nhiều, các môn lý luận chính trị được cho là có vai trò quan trọng trong việc hình thành thế giới quan khoa học, phương pháp luận biện chứng và nền tảng tư duy chính trị - xã hội cho sinh viên.

“Các môn lý luận chính trị không chỉ cung cấp kiến thức, mà còn giúp sinh viên có khả năng phân tích, phản biện và định hướng đúng đắn trước các vấn đề xã hội. Đây là hành trang trí tuệ để người trẻ rèn luyện tư duy độc lập và trách nhiệm công dân”, TS Huỳnh Văn Sinh chia sẻ.

Lý giải vì sao sinh viên và trí thức trẻ thường là nhóm dễ bị kích động, lôi kéo, TS Huỳnh Văn Sinh cho rằng, nguyên nhân đến từ cả yếu tố khách quan và chủ quan.

Về khách quan, đây là nhóm tiếp cận nhanh với thông tin đa chiều, trong đó có cả tin giả, thông tin sai lệch và các luận điệu xuyên tạc. Đồng thời, môi trường mạng xã hội cũng tạo điều kiện để những nội dung này lan truyền nhanh chóng, tác động mạnh đến nhận thức của người trẻ.

Về chủ quan, tuổi trẻ thường giàu nhiệt huyết, ham khám phá, có nhu cầu bày tỏ chính kiến nhưng lại chưa có nhiều kinh nghiệm chính trị - pháp lý. Chính vì vậy, họ dễ bị tác động bởi cảm xúc, dễ tham gia vào các tranh luận thiếu kiểm chứng hoặc bị dẫn dắt bởi tâm lý đám đông.

TS Huỳnh Văn Sinh cho rằng, điều quan trọng không phải là ngăn sinh viên quan tâm hay lên tiếng trước các vấn đề xã hội, mà là giúp các bạn biết tiếp cận thông tin một cách tỉnh táo, khoa học và có trách nhiệm: “Các bạn cần rèn luyện khả năng nhận diện thông tin, phân biệt đúng - sai, tiếp cận vấn đề ở mức độ tỉnh táo, khoa học. Việc học tập và tích lũy tri thức chính là nền tảng để sinh viên bảo vệ bản thân và cộng đồng trước những thông tin sai lệch”.

Trong thời đại số, khi mỗi cá nhân đều có thể trở thành người lan truyền thông tin, sự tỉnh táo, hiểu biết pháp luật và trách nhiệm công dân của sinh viên càng trở nên cần thiết. Bình luận hay chia sẻ trên mạng xã hội không chỉ là hành vi cá nhân, mà còn có thể tác động đến nhận thức cộng đồng. Vì vậy, người trẻ cần trang bị tri thức, bản lĩnh và kỹ năng kiểm chứng để không bị cuốn theo các luồng thông tin cảm tính, xa rời các giá trị chuẩn mực và vô tình tiếp tay cho những luận điệu sai lệch, cực đoan.