Ưu đãi đầu tư phải mang lại công nghệ, năng lực cho doanh nghiệp Việt

Sáng ngày 2/11, Quốc hội thảo luận tại hội trường về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đầu tư.

Thu hút tập đoàn lớn chỉ là bước đầu, doanh nghiệp Việt tham gia chuỗi mới là thành công

Đánh giá về dự thảo Luật, nhiều đại biểu Quốc hội tán thành định hướng nâng cao chất lượng thu hút đầu tư, gắn ưu đãi với kết quả thực hiện cam kết và tăng cường liên kết với doanh nghiệp trong nước.

Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng tham dự phiên họp Quốc hội sáng ngày 2/11.

Đại biểu Trịnh Ngọc Phương (đoàn Tây Ninh) thống nhất cao với sự cần thiết sửa đổi, bổ sung Luật Đầu tư nhằm tháo gỡ khó khăn, cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh và huy động hiệu quả các nguồn lực cho phát triển. Theo đại biểu, vấn đề không chỉ là đơn giản hóa thủ tục mà phải giải quyết đồng bộ mối quan hệ giữa lựa chọn nhà đầu tư, quyền tiếp cận đất đai và trách nhiệm sử dụng đất sau khi dự án được chấp thuận.

Đại biểu Nguyễn Ngọc Sơn (đoàn Hải Phòng) đánh giá cao Chính phủ và cơ quan soạn thảo đã kịp thời thể chế hóa nghị quyết của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài, đồng thời nghiêm túc tiếp thu các ý kiến thảo luận tại tổ. Đại biểu cũng cho rằng, dự thảo tập trung ưu đãi đặc biệt vào công nghệ chiến lược, bán dẫn, trí tuệ nhân tạo, trung tâm dữ liệu, logistics quốc tế và gắn việc hưởng ưu đãi với cam kết hỗ trợ doanh nghiệp trong nước là hướng đi đúng. “Thu hút được các tập đoàn lớn là thành công bước đầu, nhưng để doanh nghiệp Việt Nam thực sự tham gia vào chuỗi giá trị của tập đoàn đó mới là thành công có ý nghĩa lâu dài”, đại biểu nhấn mạnh.

Đồng tình với việc hoàn thiện luật nhằm nâng cao chất lượng thu hút đầu tư, đại biểu Nguyễn Văn Huy (đoàn Hưng Yên) tán thành cách tiếp cận áp dụng ưu đãi, hỗ trợ đầu tư đặc biệt trên cơ sở kết quả thực hiện cam kết về chuyển giao công nghệ, nghiên cứu và phát triển, đào tạo nhân lực, hỗ trợ doanh nghiệp trong nước tham gia chuỗi cung ứng, chuyển đổi xanh và nâng cao giá trị gia tăng trong nước.

Đại biểu Nguyễn Khánh Ngọc (đoàn Đà Nẵng) phát biểu.

Đại biểu Dương Khắc Mai (đoàn Lâm Đồng) cũng đồng tình việc mở rộng hỗ trợ cho công nghệ chiến lược, bán dẫn, đổi mới sáng tạo và doanh nghiệp Việt Nam tham gia chuỗi cung ứng. Việc báo cáo tiếp thu làm rõ nguồn ngân sách của quỹ thuộc dự toán được Quốc hội quyết định, cơ chế hỗ trợ theo chi phí thực tế và lược bỏ nhóm đối tượng ưu đãi quá rộng được đại biểu đánh giá là những chỉnh lý tích cực.

Đánh giá cao báo cáo tiếp thu, giải trình rất cầu thị của Bộ Tài chính, đại biểu Nguyễn Khánh Ngọc (đoàn Đà Nẵng) đồng tình việc ưu đãi, hỗ trợ đầu tư đặc biệt hướng tới các dự án có mục đích lan tỏa phát triển kinh tế - xã hội, khoa học công nghệ và nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế quốc gia.

Gắn ưu đãi với kết quả có thể kiểm chứng

Bên cạnh đó, để chính sách đạt mục tiêu, các đại biểu đề nghị tiếp tục hoàn thiện tiêu chí hỗ trợ, cải cách đồng bộ thủ tục và bảo đảm tính ổn định của môi trường đầu tư kinh doanh.

Đại biểu Nguyễn Ngọc Sơn đề nghị kết hợp quy mô vốn với trình độ công nghệ, giá trị gia tăng trong nước, hiệu quả sử dụng tài nguyên, năng lượng và mức độ liên kết. “Một dự án vốn lớn nhưng dựa chủ yếu vào đất đai, năng lượng, lao động giá rẻ thì chưa chắc đóng góp nhiều hơn một dự án vốn vừa phải nhưng lại sở hữu công nghệ lõi và hình thành được hệ sinh thái doanh nghiệp”, đại biểu phân tích.

Đối với liên kết FDI, đại biểu cho rằng công bố thông tin là cần thiết nhưng chưa đủ, vấn đề quyết định là năng lực đáp ứng của doanh nghiệp trong nước. Đại biểu đề nghị nhu cầu mua sắm, tiêu chuẩn kỹ thuật đã công bố được đăng tải trên Cổng một cửa đầu tư quốc gia, doanh nghiệp trong nước được khai thác miễn phí; công khai doanh nghiệp thụ hưởng hỗ trợ, nội dung năng lực được nâng cao và chi phí tương ứng, ưu tiên doanh nghiệp nhỏ và vừa có tiềm năng.

Đại biểu Đồng Ngọc Ba (đoàn Gia Lai)

Cùng quan tâm hiệu quả thực chất, đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga (đoàn Hải Phòng) tán thành việc dự thảo làm rõ cơ chế hỗ trợ sau, trách nhiệm chứng minh điều kiện hưởng hỗ trợ, đánh giá hồ sơ và giám sát thực hiện. Tuy nhiên, cần xác định rõ kết quả đầu ra, thời điểm kiểm chứng và trách nhiệm xác nhận đối với từng nhóm cam kết.

Đại biểu Trần Kim Kha (đoàn Gia Lai) đề nghị phân hạng ưu đãi đối với trung tâm dữ liệu, hạ tầng điện toán đám mây theo hiệu quả sử dụng năng lượng, tỷ lệ năng lượng tái tạo, hiệu quả sử dụng nước và yêu cầu bảo đảm an ninh dữ liệu. Định hướng thu hút đầu tư theo địa bàn cũng cần dựa vào lợi thế thực tế, không theo thứ bậc hành chính.

Về cải cách thủ tục, đại biểu Nguyễn Ngọc Sơn lưu ý “rút ngắn một thủ tục mà không rút ngắn được cả chuỗi thì hiệu quả cải cách vẫn hạn chế”. Do đó, đại biểu đề nghị kết quả thẩm định được các cơ quan sử dụng, không thẩm định lại, không yêu cầu nhà đầu tư cung cấp lại; mỗi dự án có một đầu mối điều phối, thời hạn giải quyết và trách nhiệm khi chậm trễ.

Đại biểu Nguyễn Vũ Trung (đoàn TP. Hồ Chí Minh) tán thành giảm tiền kiểm, chuyển sang hậu kiểm rủi ro; đề nghị Cổng một cửa đầu tư quốc gia bảo đảm một lần khai báo, một mã hồ sơ, một đầu mối chịu trách nhiệm và thời gian giải quyết từng bước.

Đối với thủ tục đầu tư đặc biệt, đại biểu Trịnh Ngọc Phương đồng tình chủ trương rút ngắn trình tự nhưng đề nghị phân biệt việc áp dụng thủ tục đặc biệt, lựa chọn nhà đầu tư và giao đất, cho thuê đất. Theo đại biểu, ba vấn đề này dù có quan hệ nhưng không đồng nhất; áp dụng thủ tục đặc biệt không có nghĩa nhà đầu tư đương nhiên được lựa chọn mà không qua đấu giá, đấu thầu.

Đại biểu Phạm Trọng Nhân (đoàn TP.HCM)

Quan tâm tính khả thi của chính sách, đại biểu Nguyễn Khánh Ngọc đề nghị làm chặt chẽ ngay từ đầu và giám sát, đánh giá thực sự tốt để hạn chế khiếu kiện; cân nhắc giao cấp Trung ương giám sát, đánh giá, kết luận đối với dự án hưởng ưu đãi, hỗ trợ đầu tư đặc biệt.

Để bảo đảm tính thống nhất của pháp luật, đại biểu Đồng Ngọc Ba (đoàn Gia Lai) đề nghị phân định rõ chứng chỉ nào có tính chất điều kiện đầu tư kinh doanh, chứng chỉ nào là chứng chỉ hành nghề đơn thuần. Đại biểu Phạm Trọng Nhân (đoàn TP.HCM) đề nghị rà soát đồng bộ Luật Đầu tư với Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá.