Ưu tiên giải quyết những 'điểm nghẽn' trong lĩnh vực điện lực

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn phát biểu thảo luận tại tổ, chiều 20-10. Ảnh: media.quochoi.vn

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn cho rằng, cơ quan soạn thảo và cơ quan thẩm tra cần tiếp tục rà soát kỹ, ưu tiên giải quyết những “điểm nghẽn” cấp bách, nhất là về thủ tục đầu tư, cơ chế giá điện và mua bán điện trực tiếp; đồng thời đánh giá đầy đủ tác động tổng thể của những chính sách được đề xuất sửa đổi.

Đề cập đến cơ chế giá điện và phân bổ rủi ro, theo Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn, nếu quy định giá hợp đồng mua bán điện phải bảo đảm thu hồi đầy đủ chi phí đầu tư, chi phí tài chính, vận hành, nhiên liệu và lợi nhuận hợp lý, dễ dẫn đến cách hiểu Nhà nước, bên mua điện hoặc người sử dụng điện phải bảo đảm kết quả tài chính cho nhà đầu tư. Vì vậy, cần làm rõ nguyên tắc hình thành giá điện trên cơ sở chi phí hợp lý, hợp lệ, hiệu quả đầu tư, mức độ rủi ro và điều kiện thị trường. “Không chuyển toàn bộ rủi ro đầu tư, kinh doanh sang Nhà nước, EVN hoặc người sử dụng điện”, Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh.

Chủ tịch Quốc hội cho rằng, chính sách phải bảo đảm lợi ích hợp lý để thu hút các nhà đầu tư tham gia phát triển nguồn điện và hệ thống truyền tải. Tuy nhiên, không thể thiết kế cơ chế theo hướng chuyển toàn bộ rủi ro kinh doanh sang Nhà nước và người sử dụng điện.

Liên quan đến lộ trình xóa bỏ bù chéo giá điện giữa các nhóm khách hàng, các vùng, miền và việc áp dụng giá điện theo giờ cao điểm, thấp điểm đối với hộ sinh hoạt, Chủ tịch Quốc hội đề nghị, phải đánh giá tác động theo những kịch bản cụ thể. Trong đó, cần làm rõ mức thay đổi hóa đơn tiền điện đối với từng nhóm hộ gia đình, tác động đến chi phí sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp; đồng thời xây dựng các giải pháp bảo đảm an sinh xã hội phù hợp.

Đối với các đối tượng chính sách, hộ nghèo, hộ có hoàn cảnh khó khăn, cần nghiên cứu cơ chế hỗ trợ trực tiếp từ ngân sách nhà nước, tách bạch với cơ chế hình thành giá điện. Chủ tịch Quốc hội cũng lưu ý yêu cầu bảo đảm tính chính xác, minh bạch của hệ thống đo đếm điện năng, để người dân có thể kiểm tra, giám sát lượng điện sử dụng và số tiền phải thanh toán.

Quang cảnh phiên thảo luận tổ tại Đoàn thành phố Hồ Chí Minh. Ảnh: media.quochoi.vn

Về thủ tục đầu tư và lựa chọn nhà đầu tư, Chủ tịch Quốc hội đánh giá tích cực việc dự thảo Luật đề xuất miễn thủ tục chấp thuận chủ trương đầu tư đối với một số dự án thuộc chương trình dự án thực hiện quy hoạch được phê duyệt.

Việc sử dụng giá trúng thầu làm cơ sở ký hợp đồng mua bán điện, không phải tiếp tục đàm phán lại giá, cũng là giải pháp nhằm rút ngắn thời gian triển khai các dự án điện lực. Tuy nhiên, Chủ tịch Quốc hội đề nghị làm rõ tiêu chí xác định các công trình điện cấp bách, khẩn cấp, bảo đảm công khai, minh bạch, tránh lạm dụng cơ chế đặc thù. Các quy định liên quan đến cơ chế đặc thù đối với doanh nghiệp có tỷ lệ sở hữu nhà nước trên 50% cũng cần được cân nhắc kỹ, tránh mở rộng thiếu kiểm soát.

Đối với phát triển thị trường điện cạnh tranh, Chủ tịch Quốc hội cho rằng việc mở rộng đối tượng tham gia cơ chế mua bán điện trực tiếp, kể cả các đơn vị bán lẻ điện, là bước tiến cần thiết. Tuy nhiên, phải quy định rõ nguyên tắc xác định và phân bổ đầy đủ chi phí sử dụng lưới điện, điều độ, dự phòng và các dịch vụ hệ thống. “Không chuyển chi phí từ nhóm tham gia mua bán điện trực tiếp sang các khách hàng còn lại”, Chủ tịch Quốc hội lưu ý.

Nhấn mạnh vai trò thiết yếu của điện đối với đời sống và phát triển kinh tế - xã hội, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn cho rằng, chính sách điện lực phải hướng đến mục tiêu bảo đảm người dân được tiếp cận nguồn điện an toàn, ổn định, với giá hợp lý. Đối với các doanh nghiệp ngành điện, yêu cầu hoạt động hiệu quả, bảo đảm cân đối tài chính là cần thiết, nhưng đồng thời phải quan tâm đến lợi ích của người dân và doanh nghiệp sử dụng điện.

Theo Chủ tịch Quốc hội, Luật Điện lực có tác động trực tiếp đến an ninh năng lượng quốc gia, môi trường đầu tư, hoạt động sản xuất, kinh doanh và đời sống nhân dân. Vì vậy, việc sửa đổi phải được cân nhắc thận trọng, bảo đảm tính khả thi, đồng bộ và ổn định lâu dài.