Ưu tiên nhà ở cho thuê, hướng đi mới giúp người lao động an cư

Tổng Bí thư Tô Lâm đã chỉ đạo chuyển hướng chính sách nhà ở đến năm 2030, tập trung ưu tiên phát triển nhà ở cho thuê và kiểm soát đầu cơ bất động sản. Thông báo 64-TB/VPTW nhấn mạnh quyền có nơi ở hợp pháp là quyền cơ bản của công dân, và việc tiếp cận nhà ở an toàn, phù hợp khả năng chi trả là thước đo của tiến bộ xã hội. Điều này không chỉ đáp ứng nhu cầu cá nhân mà còn tạo nền tảng ổn định chính trị - xã hội, nâng cao năng suất lao động và củng cố niềm tin của nhân dân.

Theo định hướng mới, Nhà nước sẽ dẫn dắt và quản lý thị trường nhà ở cho thuê, không để thị trường tự do tuyệt đối. Vai trò của Nhà nước là kiến tạo thể chế, quy hoạch và chính sách để thị trường vận hành lành mạnh, minh bạch, qua đó bảo đảm thị trường bất động sản phát triển ổn định và giúp người dân tiếp cận được nhà ở lâu dài.

Hà Nội đang chuyển từ mô hình phát triển nhà để bán sang cân bằng giữa nhà bán và nhà thuê.

Điểm đột phá trong chính sách mới là ưu tiên phát triển nhà ở cho thuê, đặc biệt là mô hình chung cư cho thuê tại các đô thị lớn, khu công nghiệp và hành lang kinh tế quan trọng. Hướng đi này được kỳ vọng sẽ giảm áp lực mua nhà, ổn định cuộc sống cho hàng triệu người lao động di cư, đồng thời thúc đẩy sự phát triển bền vững của thị trường bất động sản.

Nghịch lý cung cầu trên thị trường nhà ở

Thị trường nhà ở cho thuê đang đối mặt với một nghịch lý khi giá nhà thương mại ở mức cao trong khi nguồn cung nhà ở xã hội lại hạn chế, tạo ra khoảng trống lớn giữa nhu cầu và khả năng đáp ứng. Mặc dù đã có nhiều chính sách hỗ trợ, thực tế cho thấy nhu cầu thuê nhà giá hợp lý ngày càng tăng, đặc biệt từ nhóm lao động trẻ và công nhân, nhưng vẫn chưa được đáp ứng đầy đủ.

Cơ cấu sản phẩm nhà ở hiện nay chủ yếu tập trung vào sở hữu, trong khi nhu cầu thuê dài hạn lại rất lớn. Đối tượng chính là lao động trẻ, công nhân và người thu nhập thấp, những người thường không đủ khả năng tài chính để mua nhà. Sự thiếu hụt nguồn cung nhà ở cho thuê đã khiến nhiều người phải sống trong các khu nhà trọ tạm bợ, không bảo đảm điều kiện sống tối thiểu.

Trước thực tế đó, phát triển nhà ở cho thuê trở thành một giải pháp cần thiết để giảm áp lực mua nhà và ổn định cuộc sống cho người lao động. Tuy nhiên, để thực hiện, cần thay đổi tư duy phát triển nhà ở, từ chỗ chỉ tập trung vào bán sang cân bằng giữa bán và cho thuê. Sự chuyển dịch này không chỉ đáp ứng nhu cầu thực tế mà còn góp phần giữ chân lao động và xây dựng nguồn nhân lực ổn định.

Trong bối cảnh nhu cầu ngày càng tăng, mô hình chung cư cho thuê tại các đô thị lớn và khu công nghiệp đang được ưu tiên phát triển, như một phần của chiến lược giảm áp lực mua nhà và đáp ứng nhu cầu của người lao động trẻ, công nhân và người thu nhập thấp. Mô hình này vừa giúp ổn định cuộc sống cho người dân, vừa góp phần vào sự phát triển bền vững của các khu vực đô thị.

Một thay đổi quan trọng về cách tiếp cận là phân loại nhà ở thành bốn nhóm gồm thương mại, cho thuê, công vụ và chính sách. Mỗi nhóm có cơ chế riêng biệt, từ hỗ trợ giá đến cung cấp miễn phí cho các đối tượng đặc biệt. Cách tiếp cận này giúp phân bổ nguồn lực một cách khoa học và hiệu quả hơn, tránh tình trạng "cào bằng" như trước đây, đồng thời tạo điều kiện để chính sách hỗ trợ được triển khai linh hoạt, phù hợp với từng nhóm đối tượng.

Là một trong những đô thị đi đầu, Hà Nội đã bắt đầu chuyển hướng ưu tiên phát triển nhà cho thuê giá rẻ, đặc biệt cho công nhân và người lao động trẻ. Đây là bước đi quan trọng nhằm bảo đảm an sinh xã hội và phát triển bền vững. Tuy nhiên, để đạt hiệu quả, cần có sự đồng bộ trong quy hoạch hạ tầng và chính sách khuyến khích doanh nghiệp tham gia đầu tư vào phân khúc này, qua đó vừa cải thiện điều kiện sống vừa hình thành một thị trường nhà ở cho thuê lành mạnh.

Thành phố đang chuyển từ mô hình phát triển nhà để bán sang cân bằng giữa nhà bán và nhà thuê, xác định rõ ưu tiên phát triển quỹ nhà cho thuê giá phù hợp dành cho công nhân và người lao động trẻ. Đây không chỉ là giải pháp an sinh xã hội mà còn giúp giữ chân lao động và xây dựng nguồn nhân lực ổn định. Hà Nội cũng đang nghiên cứu cơ chế khuyến khích doanh nghiệp đầu tư vào nhà ở cho thuê, đồng thời bảo đảm đồng bộ hạ tầng kỹ thuật và xã hội, hứa hẹn tạo ra một thị trường phát triển mạnh mẽ và bền vững.

Ba nút thắt cần tháo gỡ

Thách thức lớn nhất nằm ở khung pháp lý chưa đồng bộ và thủ tục đầu tư kéo dài. Mặc dù Luật Nhà ở 2023 và Luật Kinh doanh bất động sản 2023 đã có những điều chỉnh nhất định, vẫn còn nhiều vướng mắc chưa được giải quyết triệt để. Thủ tục đầu tư phức tạp và thời gian kéo dài khiến nhiều doanh nghiệp e ngại tham gia, làm giảm sức hấp dẫn của thị trường và chậm tiến độ phát triển các dự án.

Rào cản tiếp theo là quỹ đất và hạ tầng chưa gắn kết với khu công nghiệp. Nhiều địa phương chưa quy hoạch quỹ đất nhà ở xã hội phù hợp với nhu cầu thực tế, trong khi hạ tầng kỹ thuật và xã hội như giao thông, trường học, y tế chưa được đồng bộ. Đáng nói, quỹ đất 20% từ các dự án thương mại thường nằm ở vị trí xa xôi, không thuận tiện cho người lao động, dẫn đến khó thu hút cư dân.

Nút thắt thứ ba là nguồn vốn ưu đãi hạn chế và chính sách thuế - phí chưa rõ ràng. Hiện các chính sách hỗ trợ tài chính cho nhà ở cho thuê chưa đủ mạnh để khuyến khích doanh nghiệp, nguồn vốn vay ưu đãi từ ngân hàng và tổ chức tài chính còn hạn chế, trong khi quy định thuế và phí thiếu minh bạch tạo ra sự bất an cho nhà đầu tư. Cộng thêm tâm lý chuộng sở hữu nhà riêng vẫn còn mạnh mẽ, động lực phát triển phân khúc cho thuê càng bị giảm sút.

Trong bối cảnh đó, việc cải thiện khung pháp lý, quy hoạch quỹ đất và hạ tầng, cùng với những chính sách tài chính rõ ràng và hấp dẫn là cần thiết để thúc đẩy phát triển nhà ở cho thuê. Điều này vừa giúp giải quyết nhu cầu nhà ở ngày càng tăng, vừa góp phần ổn định thị trường bất động sản và tạo thuận lợi cho cả người lao động lẫn doanh nghiệp.

Trước hết, cần nghiên cứu, điều chỉnh chính sách đất đai và tín dụng theo hướng khuyến khích doanh nghiệp đầu tư, thông qua giảm thuế, cung cấp các khoản vay ưu đãi hoặc các hình thức hỗ trợ tài chính khác để giảm gánh nặng chi phí. Cách làm này không chỉ tăng nguồn cung nhà ở cho thuê mà còn thúc đẩy sự phát triển bền vững của thị trường bất động sản.

Song song, các địa phương cần rà soát và xác định rõ quỹ đất dành cho nhà ở cho thuê, đặc biệt tại các khu vực có nhu cầu cao như đô thị lớn và khu công nghiệp. Quy hoạch phải bảo đảm kết nối đồng bộ hạ tầng kỹ thuật và xã hội, gồm giao thông, trường học và cơ sở y tế, để tạo điều kiện sống tốt nhất cho người thuê và tăng khả năng thu hút lao động đến các khu vực này.

Cùng với đó, ứng dụng công nghệ số trong quản lý nhà ở cho thuê sẽ giúp tối ưu hóa quy trình, từ theo dõi hợp đồng, thanh toán đến bảo trì và sửa chữa. Việc sửa đổi Luật Nhà ở cho phù hợp với thực tế thị trường cũng rất cần thiết, với các quy định linh hoạt hơn, tạo thuận lợi cho cả người thuê và chủ đầu tư, đồng thời bảo vệ quyền lợi của các bên liên quan.

Năm 2025 ghi dấu mốc đặc biệt trong phát triển nhà ở xã hội khi cả nước đạt và vượt kế hoạch đề ra với những kết quả mang tính “cán đích ngoạn mục”.

Giữ chân lao động cho đô thị bền vững

Nếu được thực hiện đồng bộ và hiệu quả, những giải pháp trên sẽ tạo ra môi trường thuận lợi cho thị trường nhà ở cho thuê phát triển, đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng của người dân và góp phần vào sự phát triển kinh tế - xã hội bền vững.

Xa hơn, phát triển nhà ở cho thuê đang mở ra cơ hội lớn để giữ chân lao động và xây dựng nguồn nhân lực ổn định. Việc này không chỉ đáp ứng nhu cầu an cư của người lao động mà còn nâng cao năng lực cạnh tranh của các đô thị lớn. Đặc biệt, Hà Nội đang tiên phong thí điểm các khu nhà ở xã hội cho thuê phục vụ công nhân và người lao động, một bước đi quan trọng để tạo ra môi trường sống văn minh, an toàn và ổn định, giúp người lao động yên tâm gắn bó lâu dài với Thủ đô.

Mục tiêu của các dự án này là hình thành những khu nhà ở công nhân với đầy đủ tiện ích, từ hạ tầng kỹ thuật đến hạ tầng xã hội như trường học, y tế và giao thông kết nối. Cùng với đó, phát triển nhà cho thuê giá rẻ là một phần trong chiến lược dài hạn nhằm cân bằng giữa nhu cầu sở hữu và thuê nhà, tạo điều kiện cho người lao động trẻ và người thu nhập thấp có nơi ở ổn định, đồng thời thúc đẩy sự phát triển bền vững của thành phố.