Ủy ban Chứng khoán Nhà nước: Ấn định 3 mốc thời gian rà soát tư cách đại chúng, loạt doanh nghiệp tỷ USD vào tầm ngắm

Lộ trình 3 mốc thời gian xử lý vi phạm tỷ lệ sở hữu cô đặc đối với công ty đại chúng

Ngày 24/02/2026, UBCKNN ban hành công văn số 1474/UBCK-GSĐC yêu cầu rà soát tư cách công ty đại chúng đối với nhóm doanh nghiệp nhà nước và công ty con đang niêm yết, đăng ký giao dịch. Theo Luật Chứng khoán sửa đổi, tổ chức phát hành phải đáp ứng đồng thời các tiêu chí: vốn điều lệ đã góp từ 30 tỷ đồng trở lên, vốn chủ sở hữu từ 30 tỷ đồng trở lên và tối thiểu 10% số cổ phiếu có quyền biểu quyết do ít nhất 100 nhà đầu tư không phải cổ đông lớn nắm giữ. Khi trượt chuẩn, doanh nghiệp bị đưa vào lộ trình xử lý nghiêm ngặt với 3 mốc thời gian:

Mốc 15 ngày báo cáo và công bố thông tin: Kể từ ngày không còn đáp ứng điều kiện, công ty có 15 ngày để gửi văn bản thông báo cho UBCKNN. Hồ sơ phải đính kèm danh sách cổ đông do Tổng công ty Lưu ký và Bù trừ chứng khoán Việt Nam (VSDC) cấp hoặc do công ty tự lập, cùng báo cáo tài chính kiểm toán năm gần nhất. Đồng thời, doanh nghiệp phải lập tức công bố thông tin bất thường về tình trạng trượt chuẩn này.

Khoảng lùi 1 năm định đoạt phương án khắc phục: Tổ chức phát hành có 1 năm để tái cấu trúc nền tảng vốn và cơ cấu cổ đông. Nếu sau 1 năm vẫn không thể khắc phục tình trạng sở hữu cô đặc, ban điều hành bắt buộc phải nộp hồ sơ hủy tư cách công ty đại chúng lên UBCKNN. Trong suốt thời gian này, công ty vẫn phải tuân thủ mọi quy định của công ty đại chúng.

Giới hạn 7 ngày thực hiện thủ tục rời sàn: Khi nhận được thông báo chính thức hủy tư cách đại chúng từ UBCKNN, doanh nghiệp có tối đa 7 ngày để công bố thông tin trên trang điện tử của công ty, phương tiện của UBCKNN và Sở Giao dịch Chứng khoán. Ngay sau đó, tổ chức phải phối hợp thực hiện thủ tục hủy niêm yết hoặc hủy đăng ký giao dịch.

Cơ chế miễn trừ hiện tại chỉ áp dụng cho các doanh nghiệp nhà nước cổ phần hóa đang trong thời gian thực hiện kế hoạch cơ cấu lại đã được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt. Các trường hợp còn lại đều bị áp dụng lộ trình xử lý nghiêm ngặt.

Hàng loạt "ông lớn" GAS, BID, BSR, BCM đối diện nguy cơ buộc phải rời sàn

Thực thi quy định rà soát, một số doanh nghiệp quy mô lớn trên sàn chứng khoán đã bắt đầu phát đi thông báo về việc không đủ điều kiện duy trì tư cách công ty đại chúng. Danh sách này ghi nhận sự xuất hiện của Tổng Công ty Khí Việt Nam (mã chứng khoán: GAS), Tổng công ty Khoáng sản - TKV (mã chứng khoán: KSV) và CTCP Phân phối Khí thấp áp Dầu khí Việt Nam (mã chứng khoán: PGD).

Bên cạnh đó, dữ liệu thị trường cho thấy hàng loạt doanh nghiệp vốn hóa tỷ USD khác cũng đang nằm trong "tầm ngắm" rà soát do tỷ lệ sở hữu của cổ đông nhỏ lẻ chưa đạt mức tối thiểu 10%. Điển hình là Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam (mã chứng khoán: BID) với 79,7% vốn thuộc sở hữu của Ngân hàng Nhà nước và 14,8% do KEB Hana Bank nắm giữ.

Tình trạng sở hữu cô đặc cũng diễn ra tại Tập đoàn Cao su Việt Nam (mã chứng khoán: GVR) khi Bộ Tài chính nắm giữ tới 96,8% vốn; hay CTCP Lọc hóa dầu Bình Sơn (mã chứng khoán: BSR) với 92,1% cổ phần thuộc về Tập đoàn Dầu khí Việt Nam (PVN). Tương tự, tại Tổng công ty Đầu tư và Phát triển Công nghiệp (mã chứng khoán: BCM), Ủy ban Nhân dân TP.HCM (cơ quan tiếp quản phần vốn sau khi sáp nhập địa giới hành chính tỉnh Bình Dương cũ vào TP.HCM theo cơ cấu 34 tỉnh thành mới) hiện đang nắm giữ tới 95,4% vốn điều lệ, đẩy lượng cổ phiếu tự do chuyển nhượng xuống mức rất thấp.

Khánh Vy