Ủy ban Kinh tế và Tài chính thẩm tra dự án Luật Đất đai (sửa đổi)

Tham dự Phiên họp có Thường trực Hội đồng Dân tộc, các Ủy ban của Quốc hội; đại diện lãnh đạo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Xây dựng; đại diện Hiệp hội bất động sản Việt Nam, Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam, một số tập đoàn kinh doanh bất động sản…

Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi chủ trì Phiên họp

Bảo đảm chặt chẽ, đúng quy định và chất lượng cao

Phát biểu khai mạc Phiên họp, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi cho biết, tại Kỳ họp thứ Hai, Ủy ban được giao thẩm tra 40 nội dung, trong đó có 12 dự án Luật.

Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi phát biểu khai mạc Phiên họp

Trước khối lượng công việc lớn, Ủy ban Kinh tế và Tài chính đã chủ động phối hợp chặt chẽ với Hội đồng Dân tộc, các Ủy ban của Quốc hội và các cơ quan liên quan, nhất là các cơ quan chủ trì soạn thảo thuộc Chính phủ. Tại Phiên họp toàn thể này, Ủy ban Kinh tế và Tài chính sẽ thẩm tra 11 nội dung, gồm: dự án Luật Đất đai (sửa đổi); dự án Luật Kinh doanh bất động sản (sửa đổi); dự án Luật Đấu giá tài sản (sửa đổi); dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thương mại, Luật Cạnh tranh, Luật Quản lý ngoại thương, Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng; dự án Luật Giao dịch hàng hóa phái sinh; dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chứng khoán; dự án Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa; dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp, Luật Thuế sử dụng đất phi nông nghiệp, Luật Thuế thu nhập cá nhân; dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Kế toán, Luật Kiểm toán độc lập; dự án Luật Đấu thầu (sửa đổi); dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đầu tư.

Đối với dự án Luật Đất đai (sửa đổi) và dự án Luật Kinh doanh bất động sản (sửa đổi), Chủ nhiệm Ủy ban Phan Văn Mãi cho biết, hai dự án Luật vừa được Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến tại Phiên họp thứ 7. Đặt trong nhóm ba luật trọng tâm gồm Luật Đất đai, Luật Nhà ở và Luật Kinh doanh bất động sản, hai dự án Luật này cần tiếp tục được rà soát kỹ lưỡng để hoàn thiện, bảo đảm thống nhất với quy định tại dự thảo Luật Nhà ở (sửa đổi) dự kiến cũng được trình Quốc hội xem xét thông qua tại Kỳ họp thứ Hai tới.

Toàn cảnh Phiên họp

Chủ nhiệm Ủy ban Phan Văn Mãi lưu ý, thực hiện quy định tại Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật về gửi hồ sơ, tài liệu của dự án Luật đòi hỏi Ủy ban phải hết sức khẩn trương trong công tác thẩm tra, phối hợp hoàn thiện hồ sơ dự án Luật Đất đai (sửa đổi), dự án Luật Kinh doanh bất động sản (sửa đổi). Do vậy, các cơ quan cần tăng cường phối hợp, nỗ lực hoàn thành việc thẩm tra dự án Luật, bảo đảm chặt chẽ, đúng quy định và chất lượng cao, gửi đến đại biểu Quốc hội trong thời gian sớm nhất.

Lượng hóa tác động của chính sách tính giá đất mới

Thẩm tra dự án Luật Đất đai (sửa đổi), các đại biểu ghi nhận cơ quan chủ trì soạn thảo đã nghiêm túc tiếp thu ý kiến của các đại biểu Quốc hội, cơ quan thẩm tra, đặc biệt là các kết luận của Ủy ban Thường vụ Quốc hội. Do vậy, dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi) hiện nay đã có nhiều tiến bộ, điểm mới đáng ghi nhận so với dự thảo trình tại Kỳ họp không thường lệ lần thứ Nhất.

ĐBQH hoạt động chuyên trách tại Ủy ban Kinh tế và Tài chính Lê Hoàng Anh phát biểu

Các đại biểu cho rằng, cần cân nhắc quy định mang tính nguyên tắc với tất cả các điều khoản trong dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi), nhất là những quy định ảnh hưởng trực tiếp đến quyền, nghĩa vụ tài chính mà người dân phải thực hiện; tiếp tục rà soát để quy định đúng thẩm quyền của Quốc hội, phân tách rõ những điều khoản sẽ quy định cứng hoặc quy định linh hoạt.

Về tài chính đất đai, dự thảo Luật có thay đổi quan trọng khi chuyển sang áp dụng bảng giá đất và áp dụng hệ số và tỷ lệ khi tính giá đất. Do vậy, các đại biểu đề nghị lượng hóa tác động thu, chi ngân sách Nhà nước của chính sách giá đất mới theo dự thảo Luật.

ĐBQH hoạt động chuyên trách tại Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phạm Thị Hồng Yến phát biểu

Nhìn từ góc độ doanh nghiệp, đại diện các hiệp hội và một số tập đoàn bất động sản cho biết, một số dự án đặc thù như dự án hỗn hợp, dự án năng lượng ở vùng kinh tế khó khăn, hoặc dự án lấn biển hiện khó áp dụng hệ số điều chỉnh hay bảng giá đất để tính giá đất. Do vậy, khoản 1 Điều 113 của dự thảo Luật cần quy định một phương pháp định giá đất duy nhất là phương pháp thặng dư. Bởi nếu chung chung “áp dụng phương pháp cụ thể" như thể hiện tại dự thảo Luật sẽ dẫn đến vướng mắc và thiếu đồng bộ trên thực tiễn, khi UBND cấp tỉnh phải lựa chọn giữa 3 phương pháp khác nhau để tính giá đất.

Các ý kiến này cũng đề nghị, nếu kết quả tính theo phương pháp thặng dư thấp hơn bảng giá đất, thì vẫn ưu tiên sử dụng kết quả của phương pháp thặng dư do đã trải qua quá trình tính toán chi li, thay vì bắt buộc chọn kết quả cao hơn.

Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản thành phố Hồ Chí Minh Lê Hoàng Châu phát biểu

Đại diện các hiệp hội cũng kiến nghị, dự thảo Luật cần cho phép sử dụng đất có mặt nước hồ thủy điện, thủy lợi "để xây dựng công trình" thì được thuê đất, giao đất và được sử dụng kết hợp đa mục đích theo pháp luật. Trường hợp dự án khai thác mặt nước có nhiều hình thức sử dụng (vừa được giao, cho thuê đất, vừa khai thác mặt nước) thì sẽ áp dụng hình thức thuê tương ứng với từng diện tích theo quy hoạch dự án đã phê duyệt.

Nêu thực tế chính quyền địa phương và người dân đều gặp khó khăn, lúng túng trong xử lý trường hợp chuyển mục đích sử dụng đất ở khiến diện tích nhà xây dựng lớn hơn diện tích đất ở được công nhận, một số ý kiến đề nghị, quy định ngay trong dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi) nguyên tắc xử lý với trường hợp này.

Bà Nguyễn Minh Ánh – đại diện Công ty Cổ phần Tập đoàn Thái Bình Dương phát biểu

Theo đó, trường hợp xây nhà vượt diện tích đất ở trên phần đất nông nghiệp cùng thửa, có nhà ở hợp khu dân cư, phù hợp quy hoạch, không tranh chấp, thì sau khi chấp hành xử phạt vi phạm hành chính, người dân được làm thủ tục chuyển mục đích và nộp nghĩa vụ tài chính mà không buộc phải tháo dỡ phần diện tích nhà vi phạm. Tuy nhiên, các vi phạm phát sinh sau ngày 1/8/2024 sẽ phải xử lý nghiêm.

Phó trưởng đoàn chuyên trách Đoàn ĐBQH tỉnh Khánh Hòa Lê Hữu Trí phát biểu

ĐBQH Bùi Thanh Nam (tỉnh Phú Thọ) phát biểu

Dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi) hiện quy định theo hướng vừa giữ quy định chuyển tiếp của Luật năm 2024, vừa giữ một phần Nghị quyết của Quốc hội; đồng thời giao Chính phủ quy định chuyển tiếp các thay đổi chính sách của Luật năm 1993. Nhiều điều khoản cũng giao Ủy ban nhân dân cấp tỉnh lựa chọn áp dụng luật cũ hay luật mới, gây ra sự phức tạp; cùng một tình huống, hai tỉnh có thể áp dụng hai chế độ pháp lý khác nhau, dễ nảy sinh khiếu kiện, tranh chấp trong xã hội.

Đại diện Hiệp hội Bất động sản Việt Nam phát biểu

Do vậy, các đại biểu đề nghị rà soát lại toàn bộ quy định chuyển tiếp, thống nhất nguyên tắc: Quyền và lợi ích hợp pháp đã được xác lập thì giữ nguyên hoặc có lợi hơn cho người dân bị thu hồi đất; không giao cho chính quyền địa phương tùy ý quyết định. Nếu giao cho UBND cấp tỉnh quyết định sẽ phải có tiêu chí lựa chọn rõ ràng, công khai, minh bạch.