Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến định hướng sửa đổi Luật Đất đai năm 2024

Các đồng chí lãnh đạo Quốc hội tham dự phiên họp. Ảnh: media.quochoi.vn

Tháo gỡ các “điểm nghẽn” trong quản lý, sử dụng đất

Trình bày tờ trình, Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trịnh Việt Hùng cho biết, qua gần 2 năm thi hành, Luật Đất đai năm 2024 và các văn bản quy định chi tiết thi hành Luật có nhiều nội dung mới mang tính đột phá, quan trọng, góp phần vào mục tiêu hoàn thiện thể chế, chính sách, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý và sử dụng đất. Hệ thống pháp luật về đất đai đã kịp thời thể chế đường lối, chủ trương đổi mới của Đảng về chính sách đất đai.

Tuy nhiên, thực tiễn triển khai vẫn phát sinh khó khăn, vướng mắc; một số quy định chưa đồng bộ với tổ chức chính quyền địa phương hai cấp và các luật mới được sửa đổi, bổ sung; Quốc hội, Chính phủ đã ban hành một số Nghị quyết để tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong tổ chức thi hành Luật và thực hiện chính quyền địa phương hai cấp nhưng chỉ mang tính tạm thời.

Bên cạnh đó, sau khi Luật Đất đai năm 2024 được ban hành, Trung ương, Bộ Chính trị đã ban hành nhiều nghị quyết, kết luận mới về phát triển kinh tế tư nhân, khoa học công nghệ, chuyển đổi số, phân cấp, phân quyền và hoàn thiện thể chế, đặt ra yêu cầu tiếp tục hoàn thiện pháp luật đất đai để đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn mới.

“Việc sửa đổi Luật Đất đai năm 2024 là cần thiết nhằm thể chế hóa đầy đủ các chủ trương mới của Đảng, bảo đảm sự thống nhất của hệ thống pháp luật, tháo gỡ các điểm nghẽn trong quản lý, sử dụng đất, khơi thông và phát huy hiệu quả nguồn lực đất đai phục vụ phát triển kinh tế - xã hội, đáp ứng yêu cầu tăng trưởng nhanh, bền vững và tổ chức chính quyền địa phương hai cấp”, Bộ trưởng Trịnh Việt Hùng nói.

Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trịnh Việt Hùng trình bày tờ trình. Ảnh: media.quochoi.vn

Trên cơ sở kết quả sơ kết Nghị quyết số 18-NQ/TW, kết quả tổng kết thi hành Luật Đất đai năm 2024, Chính phủ đã thông qua 7 nhóm chính sách, gồm: Đổi mới công tác quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất; Hoàn thiện cơ chế giao đất, cho thuê đất và chuyển mục đích sử dụng đất; Hoàn thiện cơ chế thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ và tái định cư; Đổi mới cơ chế tài chính đất đai và giá đất; Hoàn thiện quy định về quyền và nghĩa vụ của người sử dụng đất, chế độ sử dụng đất; Đẩy mạnh cải cách hành chính, chuyển đổi số và phân cấp, phân quyền trong quản lý đất đai; Đổi mới, tăng cường kiểm tra, giám sát, xứ lý vi phạm, giải quyết tranh chấp, khiếu nại, tố cáo.

Ngoài 7 chính sách nêu trên, Chính phủ đã chỉ đạo Bộ Nông nghiệp và Môi trường khẩn trương cập nhật các chính sách mới được Trung ương thông qua tại Nghị quyết về quan điểm, định hướng sửa đổi Luật Đất đai và các luật có liên quan để làm cơ sở chính trị cho việc sửa đổi Luật Đất đai năm 2024.

Để cung cấp thông tin kịp thời cho các cơ quan của Quốc hội, Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho biết, dự thảo Luật được xây dựng với 3 nhóm nội dung chủ yếu: Thể chế hóa bước đầu các quan điểm, định hướng của Đảng tại Nghị quyết về quan điểm, định hướng sửa đổi Luật Đất đai và các luật có liên quan; luật hóa các quy định tại các Nghị quyết của Quốc hội, Chính phủ ban hành trong thời gian qua; sửa đổi các quy định về thẩm quyền, trách nhiệm thực hiện nội dung quản lý nhà nước về đất đai trong Luật Đất đai năm 2024 cho phù hợp với tổ chức chính quyền địa phương hai cấp theo nguyên tắc tiếp tục phân cấp mạnh mẽ cho chính quyền địa phương.

Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội Phan Văn Mãi trình bày báo cáo thẩm tra. Ảnh: media.quochoi.vn

Dự kiến trình Quốc hội cho ý kiến tại kỳ họp không thường lệ thứ nhất

Báo cáo thẩm tra về nội dung này, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội Phan Văn Mãi cho biết, quá trình hoàn thiện các nội dung, Thường trực Ủy ban Kinh tế và Tài chính đề nghị bảo đảm các nguyên tắc thể chế hóa đầy đủ chủ trương, đường lối của Đảng, nhất là Nghị quyết Hội nghị lần thứ 3 Ban Chấp hành Trung ương khóa XIV về quan điểm, định hướng sửa đổi Luật Đất đai và các luật có liên quan và chỉ đạo của cấp có thẩm quyền.

Ủy ban Kinh tế và Tài chính cũng đề nghị rà soát để sửa đổi một cách toàn diện, giải quyết thực sự căn cơ các vướng mắc trong thực tiễn có nguyên nhân do các quy định tại Luật Đất đai, bảo đảm thuận lợi cho việc tiếp cận nguồn lực đất đai, thu hút đầu tư để phát triển kinh tế - xã hội, cắt giảm thủ tục hành chính không cần thiết, không làm phát sinh vướng mắc mới.

Đồng thời, cần bảo đảm tính hợp hiến, hợp pháp, tính đồng bộ của hệ thống pháp luật, đặc biệt là với các dự án luật trình Quốc hội tại kỳ họp không thường lệ thứ nhất và kỳ họp thứ hai, bảo đảm không chồng lấn, chồng chéo về phạm vi, đối tượng điều chỉnh. Thực hiện đánh giá tác động của chính sách một cách đầy đủ, toàn diện, thấu đáo, lấy ý kiến của đối tượng chịu sự tác động một cách thực chất.

Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội cũng đề nghị tiếp tục nghiên cứu kỹ lưỡng, thuyết minh, báo cáo rõ về các chính sách cụ thể tại Nghị quyết số 254/2025/QH15, các nghị định được đề xuất luật hóa, lượng hóa kết quả thực hiện cụ thể, chứng minh rõ về tính phù hợp, hiệu quả trong thực tiễn, làm cơ sở đề xuất để luật hóa và áp dụng chung trên phạm vi cả nước.

Quang cảnh phiên họp. Ảnh: media.quochoi.vn

Ủy ban Kinh tế và Tài chính đề nghị chỉ đưa vào Luật các quy định có tính nguyên tắc, thuộc thẩm quyền của Quốc hội; không đưa vào Luật những vấn đề thuộc thẩm quyền Chính phủ, bộ, ngành, địa phương; phân định rõ quy phạm pháp luật công và quy phạm pháp luật tư. Chính phủ tiếp tục hoàn hiện hồ sơ định hướng chính sách sửa đổi Luật Đất đai năm 2024 để trình Quốc hội cho ý kiến tại kỳ họp không thường lệ thứ nhất. Cơ quan chủ trì soạn thảo đồng thời lấy ý kiến rộng rãi cơ quan, tổ chức và người dân, thực hiện đánh giá tác động chính sách bảo đảm chất lượng, thực chất theo quy định.

Sau khi trình Quốc hội cho ý kiến về định hướng chính sách tại kỳ họp không thường lệ thứ nhất, Chính phủ chịu trách nhiệm hoàn thiện về nội dung cụ thể của chính sách làm cơ sở cho việc soạn thảo Luật và xây dựng hồ sơ dự án Luật hoàn chỉnh trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến, Hội đồng Dân tộc và các Ủy ban của Quốc hội thẩm tra sơ bộ, thẩm tra chính thức và trình Quốc hội xem xét, thông qua tại kỳ họp thứ hai (tháng 10-2026) theo đúng quy định của Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật.