Vai trò của đội ngũ trí thức trong thời đại trí tuệ nhân tạo

Trong bối cảnh Đảng và Nhà nước xác định khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số (CĐS) là động lực quan trọng cho phát triển đất nước, vai trò của đội ngũ trí thức càng được đặt ra với những yêu cầu và kỳ vọng mới.

Thực tế cho thấy, AI không làm giảm đi vị thế của đội ngũ trí thức, mà ngược lại đang đặt ra những yêu cầu mới, đồng thời mở ra những cơ hội lớn để người trí thức phát huy năng lực sáng tạo, tinh thần trách nhiệm và khát vọng cống hiến.

Trong bối cảnh đất nước đang đẩy mạnh phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và CĐS, đội ngũ trí thức tiếp tục giữ vai trò là lực lượng tiên phong, góp phần đưa tri thức trở thành động lực phát triển.

KHI AI TRỞ THÀNH CÔNG CỤ ĐỒNG HÀNH

Không thể phủ nhận rằng AI đang làm thay đổi căn bản cách thức làm việc của giới trí thức.

Thời gian qua, các sở, ngành tỉnh Đồng Tháp chú trọng việc phát triển khoa học công nghệ và chuyển đổi số.

Nếu như trước đây, việc xử lý dữ liệu nghiên cứu có thể mất nhiều tuần hoặc nhiều tháng thì hiện nay, với sự hỗ trợ của các công cụ AI, thời gian được rút ngắn đáng kể.

Các nhà khoa học có thể nhanh chóng phân tích dữ liệu, tìm kiếm tài liệu, dự báo xu hướng và xây dựng các mô hình nghiên cứu.

Trong lĩnh vực giáo dục, AI đang hỗ trợ giảng viên thiết kế bài giảng, xây dựng học liệu số và cá thể hóa hoạt động học tập cho người học. Trong ngành y tế, các ứng dụng AI góp phần hỗ trợ chẩn đoán hình ảnh, phân tích dữ liệu sức khỏe và nâng cao hiệu quả khám, chữa bệnh.

Trong quản lý nhà nước, nhiều cơ quan, đơn vị đã từng bước ứng dụng trợ lý ảo, số hóa quy trình xử lý công việc, góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động của bộ máy hành chính.

Đồng Tháp là địa phương có thế mạnh về nông nghiệp với nhiều ngành hàng chủ lực như: lúa gạo, xoài, sen, thủy sản. Trong bối cảnh CĐS, việc ứng dụng AI vào quản lý vùng trồng, dự báo dịch hại, truy xuất nguồn gốc sản phẩm hay phân tích dữ liệu thị trường đang mở ra những hướng đi mới để nâng cao giá trị nông sản và năng lực cạnh tranh của địa phương.

Sự xuất hiện của AI đang mang đến cho đội ngũ trí thức một “trợ lý” đặc biệt. Công nghệ có thể hỗ trợ con người xử lý khối lượng thông tin khổng lồ, thực hiện những công việc mang tính lặp lại và cung cấp những gợi ý hữu ích trong quá trình nghiên cứu, sáng tạo.

Tuy nhiên, AI chỉ thực sự phát huy giá trị khi được đặt trong bàn tay và khối óc của những người biết khai thác, làm chủ công nghệ.

ĐIỀU LÀM NÊN GIÁ TRỊ CỦA TRÍ THỨC

Trước những bước tiến vượt bậc của AI, không ít người băn khoăn liệu máy móc có thể thay thế con người hay không. Nhưng nhìn sâu vào bản chất của hoạt động khoa học và sáng tạo, có thể thấy rằng những giá trị cốt lõi làm nên vai trò của trí thức vẫn là những điều mà công nghệ khó có thể thay thế.

Hội nghị toàn quốc tập huấn ứng dụng trí tuệ nhân tạo cho cán bộ các cấp ủy và cơ quan Đảng.

AI có thể tổng hợp hàng triệu dữ liệu trong thời gian ngắn, nhưng không thể tự xác định đâu là vấn đề thực tiễn cần được giải quyết. AI có thể đưa ra nhiều phương án dự báo, nhưng không thể thay thế trách nhiệm của con người trong việc lựa chọn và quyết định.

AI có thể mô phỏng ngôn ngữ, nhưng không thể thay thế sự đồng cảm, đạo đức nghề nghiệp và khát vọng cống hiến cho cộng đồng.

Lịch sử phát triển của khoa học cho thấy mọi thành tựu đều bắt nguồn từ khả năng đặt câu hỏi, tư duy phản biện và tinh thần sáng tạo của con người.

Chính những phẩm chất đó đã giúp đội ngũ trí thức tạo ra các công trình nghiên cứu, các sáng kiến kỹ thuật và những giải pháp đổi mới phục vụ sự phát triển của xã hội.

Trong thời đại AI, yêu cầu đối với người trí thức không chỉ là am hiểu chuyên môn mà còn phải liên tục học tập, cập nhật tri thức mới và nâng cao năng lực số.

Khả năng làm chủ công nghệ sẽ trở thành một trong những tiêu chí quan trọng để đánh giá năng lực của đội ngũ trí thức trong giai đoạn mới.

Tuy nhiên, điều quan trọng hơn cả vẫn là giữ vững bản lĩnh khoa học, tinh thần trách nhiệm xã hội và đạo đức nghề nghiệp. Công nghệ càng phát triển thì vai trò định hướng, phản biện và dẫn dắt của người trí thức càng trở nên cần thiết.

Đó chính là nền tảng để bảo đảm khoa học và công nghệ phục vụ con người, phục vụ sự phát triển bền vững của xã hội.

CƠ HỘI MỚI CHO TRÍ THỨC ĐỒNG THÁP

Những năm qua, Đồng Tháp luôn quan tâm xây dựng và phát huy vai trò của đội ngũ trí thức trong sự nghiệp phát triển kinh tế - xã hội.

Nhiều nhà khoa học, chuyên gia, giảng viên, kỹ sư đã có những đóng góp thiết thực trong nghiên cứu, chuyển giao tiến bộ kỹ thuật, phát triển nông nghiệp công nghệ cao, bảo vệ môi trường, chăm sóc sức khỏe Nhân dân và nâng cao chất lượng giáo dục.

Bối cảnh CĐS và sự phát triển của AI đang mở ra cơ hội để đội ngũ trí thức Đồng Tháp tiếp tục khẳng định vai trò tiên phong của mình.

Đây là thời điểm để các nhà khoa học đẩy mạnh nghiên cứu ứng dụng; để đội ngũ giảng viên đổi mới phương pháp đào tạo; để các kỹ sư, chuyên gia công nghệ tham gia giải quyết những bài toán thực tiễn của địa phương; và để các cán bộ quản lý ứng dụng công nghệ vào hoạt động điều hành, quản trị.

Đối với một tỉnh có thế mạnh về nông nghiệp như Đồng Tháp, AI có thể trở thành công cụ hỗ trợ hiệu quả trong dự báo dịch bệnh cây trồng, vật nuôi; quản lý vùng sản xuất; phân tích dữ liệu thị trường; tối ưu hóa quy trình sản xuất và nâng cao chất lượng sản phẩm.

Đặc biệt, đối với các ngành hàng chủ lực như: Lúa gạo, xoài, sen và thủy sản, việc ứng dụng AI và các công nghệ số đang mở ra nhiều triển vọng trong nâng cao năng suất, chất lượng, khả năng truy xuất nguồn gốc và sức cạnh tranh của sản phẩm trên thị trường.

Tuy nhiên, để biến những tiềm năng đó thành hiện thực, rất cần vai trò kết nối, dẫn dắt và chuyển giao tri thức của đội ngũ trí thức.

Trước những yêu cầu mới của thời đại số, việc nâng cao nhận thức và năng lực ứng dụng công nghệ cho đội ngũ trí thức, cán bộ, hội viên và người dân đang trở thành nhiệm vụ quan trọng.

Với vai trò là tổ chức tập hợp, đoàn kết đội ngũ trí thức khoa học và công nghệ của tỉnh, Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Đồng Tháp (Liên hiệp Hội) đã và đang đẩy mạnh các hoạt động phổ biến kiến thức, chuyển giao tiến bộ khoa học, kỹ thuật, góp phần đưa tri thức đến gần hơn với thực tiễn đời sống.

Năm 2026, Liên hiệp Hội dự kiến tổ chức Hội nghị phổ biến kiến thức với chủ đề “Trí tuệ nhân tạo (AI) và cơ hội ứng dụng trong thực tiễn đời sống xã hội”.

Đây sẽ là dịp để đội ngũ trí thức, cán bộ, hội viên, doanh nghiệp và người dân tiếp cận những xu hướng công nghệ mới, đồng thời trao đổi các giải pháp ứng dụng AI vào học tập, nghiên cứu, sản xuất, kinh doanh và quản lý.

Hoạt động này không chỉ góp phần nâng cao nhận thức về CĐS mà còn khơi dậy tinh thần đổi mới sáng tạo, thúc đẩy việc đưa các thành tựu khoa học, công nghệ vào phục vụ sự phát triển của địa phương.

Theo đồng chí Nguyễn Tấn Cường, Phó Chủ tịch Liên hiệp Hội Đồng Tháp, trí tuệ nhân tạo không còn là câu chuyện của tương lai mà đã và đang hiện diện trong nhiều lĩnh vực của đời sống xã hội.

Vì vậy, việc trang bị kiến thức, kỹ năng và khả năng ứng dụng AI cho đội ngũ trí thức, cán bộ, hội viên, doanh nghiệp và người dân là yêu cầu cần thiết nhằm thúc đẩy đổi mới sáng tạo, nâng cao năng suất lao động và tạo ra những động lực phát triển mới cho địa phương.

Đây là thời điểm để đội ngũ trí thức phát huy vai trò nghiên cứu, chuyển giao công nghệ, đổi mới sáng tạo và tham gia giải quyết các bài toán thực tiễn của địa phương.

Trong bối cảnh khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và CĐS ngày càng giữ vai trò then chốt trong phát triển kinh tế - xã hội, đội ngũ trí thức Đồng Tháp đang đứng trước những cơ hội lớn để khẳng định vai trò tiên phong của mình.

Trí thức hôm nay không chỉ là người nghiên cứu, giảng dạy hay chuyển giao tri thức, mà còn là lực lượng trực tiếp tham gia kiến tạo các giá trị mới, kết nối khoa học với thực tiễn và góp phần tạo nên những động lực phát triển mới cho quê hương Đất Sen hồng.

LÀM CHỦ CÔNG NGHỆ, PHỤNG SỰ CỘNG ĐỒNG

Trong dòng chảy của cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư, AI có thể thay đổi nhiều phương thức sản xuất, quản lý và làm việc, nhưng không thể thay thế vai trò trung tâm của con người.

Đối với đội ngũ trí thức, thách thức lớn nhất không phải là sự xuất hiện của AI mà là khả năng thích ứng, làm chủ công nghệ và chuyển hóa những tiến bộ khoa học thành giá trị phục vụ xã hội.

Trong thời đại số, người trí thức không chỉ cần giỏi chuyên môn mà còn phải không ngừng học tập, cập nhật tri thức mới, nâng cao năng lực số và tư duy đổi mới sáng tạo.

Quan trọng hơn, mỗi trí thức cần giữ vững bản lĩnh khoa học, đạo đức nghề nghiệp và tinh thần phụng sự cộng đồng, đưa tri thức vào cuộc sống, góp phần giải quyết những vấn đề thực tiễn của địa phương và đất nước...

Trí tuệ nhân tạo có thể trở thành công cụ hỗ trợ đắc lực, nhưng chính con người mới là chủ thể sáng tạo, định hướng và quyết định giá trị của công nghệ.

Với truyền thống hiếu học, tinh thần năng động, sáng tạo và khát vọng cống hiến, đội ngũ trí thức Đồng Tháp sẽ tiếp tục là lực lượng tiên phong làm chủ công nghệ, kết nối khoa học với thực tiễn, chuyển hóa tri thức thành động lực phát triển, góp phần xây dựng quê hương Đất Sen hồng ngày càng phát triển, văn minh và thịnh vượng trong kỷ nguyên số.