Vận hành hiệu quả hệ thống trường học sau sắp xếp

Cô, trò Trường Tiểu học Lũng Phìn, xã Lũng Phìn trong giờ tập viết.

Tinh gọn đầu mối, nhưng không cơ học

Sắp xếp mạng lưới cơ sở giáo dục được triển khai trên phạm vi toàn tỉnh với quy mô lớn. Từ 1.063 cơ sở, toàn tỉnh còn 578 cơ sở, giảm 485 cơ sở, tương ứng 45,6%. Trong đó, cơ sở giáo dục do cấp xã quản lý giảm từ 970 xuống 498; cơ sở trực thuộc Sở Giáo dục và Đào tạo giảm từ 93 xuống 80. Số trường tiểu học giảm 186 trường, THCS giảm 168 trường; trong khi trường liên cấp tiểu học và THCS tăng 61 trường, trường THCS và THPT tăng 6 trường.

Theo đồng chí Đỗ Anh Tuấn, Phó Chủ tịch UBND tỉnh, mục tiêu của tỉnh không phải giảm số lượng trường học bằng mọi giá mà tổ chức lại mạng lưới dựa trên quy mô dân số, phân bố dân cư, điều kiện địa lý, nhu cầu học tập, cơ sở vật chất và đội ngũ nhà giáo. Tại khu vực đô thị, các trường có quy mô lớn được hình thành để khai thác tốt hơn nguồn lực; ở vùng sâu, vùng xa, phương án được điều chỉnh theo điều kiện thực tế, bảo đảm hoạt động giáo dục ổn định.

Xã Linh Hồ là một minh chứng cho cách làm linh hoạt đó. Sau sáp nhập ba xã Linh Hồ, Trung Thành và Ngọc Linh, số cơ sở giáo dục công lập giảm từ 10 xuống còn 6. Ba trường mầm non được giữ nguyên; các trường phổ thông được tổ chức lại thành một trường tiểu học và hai trường tiểu học và THCS.

Đồng chí Trần Mạnh Thắng, Chủ tịch UBND xã Linh Hồ cho biết: Phương án được xây dựng trên cơ sở thực tế địa bàn, kết hợp mô hình trường tiểu học độc lập với trường phổ thông liên cấp. Cách làm này vừa giảm đầu mối, vừa thuận lợi hơn trong điều phối đội ngũ, sử dụng cơ sở vật chất, công tác phổ cập, chuyển cấp và theo dõi quá trình học tập của học sinh. Việc giữ nguyên 3 trường mầm non cũng cho thấy yêu cầu thực tế được đặt lên trên mục tiêu giảm đầu mối. Các trường cách xa nhau hàng chục ki-lô-mét, trong khi giáo dục mầm non gắn với chăm sóc, nuôi dưỡng trẻ nhỏ, tổ chức bán trú và nhu cầu đưa đón. Vì vậy, duy trì các trường là giải pháp phù hợp, hạn chế xáo trộn và bảo đảm điều kiện chăm sóc trẻ.

Cơ cấu lại đội ngũ, bảo đảm trường học vận hành thông suốt

Sau khi mạng lưới được tổ chức lại, bài toán quan trọng tiếp theo là đội ngũ. Đây cũng là lĩnh vực cho thấy rõ nhất yêu cầu chuyển từ “sắp xếp” sang “vận hành”.

Nếu tính theo định mức, toàn ngành còn thiếu 5.623 người, trong đó khoảng 3.753 giáo viên. Cụ thể, giáo viên mầm non thiếu 1.341 người, tiểu học thiếu 800 người, THCS thiếu 1.027 người và THPT thiếu 585 người.

Trong quá trình tổ chức lại, có 745 cán bộ quản lý, giáo viên và nhân viên thuộc diện phải bố trí, sắp xếp lại. Hướng xử lý được xác định là ưu tiên điều hòa đến những cơ sở còn thiếu giáo viên, bố trí vào vị trí trực tiếp giảng dạy phù hợp hoặc thực hiện chế độ, chính sách theo quy định.

Tại phường Hà Giang 1, việc bố trí lại đội ngũ cán bộ quản lý được thực hiện song song với tổ chức lại trường học. Chủ tịch UBND phường Hà Giang 1 Trần Song Hà cho biết, địa phương lựa chọn cán bộ theo hướng dân chủ, khách quan, dựa trên phẩm chất, trình độ, năng lực quản trị, kinh nghiệm, uy tín và khả năng điều hành nhà trường. Trước khi triển khai, phường làm việc với lãnh đạo các trường, tuyên truyền và nắm bắt tâm tư, nguyện vọng của cán bộ.

Đến nay, sau khi công bố thành lập các trường và đội ngũ cán bộ quản lý, cán bộ, giáo viên trên địa bàn đã yên tâm công tác. Đáng chú ý, một số cán bộ quản lý chủ động xin thôi giữ vị trí lãnh đạo để tạo điều kiện bố trí nhân sự mới. Điều đó cho thấy nếu công tác tư tưởng, tuyên truyền và tổ chức cán bộ được thực hiện công khai, thấu đáo, quá trình sắp xếp sẽ tạo được sự đồng thuận, hạn chế xáo trộn.

Nâng chất lượng vận hành

Sau sắp xếp, vấn đề đặt ra không chỉ là tổ chức bộ máy hay nhân sự mà còn là điều kiện bảo đảm chất lượng giáo dục. Toàn tỉnh hiện có 17.231 phòng học và phòng chức năng, tỷ lệ kiên cố đạt 70,7%; tỷ lệ đáp ứng thiết bị dạy học tối thiểu mới đạt bình quân 44,5%. Trong khi đó, tại một số trường sau sáp nhập, quy mô học sinh tăng lên, kéo theo yêu cầu cao hơn về phòng học, phòng chức năng, thiết bị và các điều kiện phục vụ dạy học.

Vì vậy, việc xử lý cơ sở vật chất, tài sản dôi dư phải được thực hiện đồng bộ với tổ chức bộ máy và nhân sự. Không để xảy ra tình trạng cơ sở cũ bỏ trống, sử dụng kém hiệu quả, trong khi trường mới lại thiếu phòng học, thiếu thiết bị. Mỗi cơ sở vật chất sau sắp xếp cần được rà soát, xác định rõ phương án tiếp tục sử dụng, điều chuyển, khai thác hoặc xử lý theo quy định.

Theo đồng chí Bùi Quang Trí, Phó Giám đốc Sở Giáo dục - Đào tạo, kết quả sắp xếp đã tạo nền tảng quan trọng để tổ chức lại mạng lưới giáo dục, nhưng phía trước vẫn còn nhiều việc phải làm. Đó là hoàn thiện cơ chế quản trị trường nhiều cấp, nhiều điểm trường; khắc phục mất cân đối đội ngũ; giải quyết tình trạng thiếu giáo viên; đồng bộ cơ sở vật chất và xử lý tài sản dôi dư.

Mục tiêu của việc tổ chức lại mạng lưới trường học là xây dựng một hệ thống giáo dục tinh gọn nhưng không làm giảm cơ hội học tập; quản lý hiệu quả nhưng sát thực tiễn; tiết kiệm nguồn lực nhưng phải bảo đảm chất lượng. Khi mỗi trường sau sắp xếp vận hành ổn định, mỗi giáo viên được bố trí đúng vị trí, mỗi cơ sở vật chất được sử dụng hiệu quả và mỗi học sinh vẫn được học tập trong điều kiện tốt nhất, khi đó kết quả sắp xếp mới thực sự trở thành động lực nâng cao chất lượng giáo dục bền vững.