Văn hóa học đường: Từ tiết học nhỏ đến hành trình lớn

Một tiết học ngoại khóa của các bạn học sinh trường Tiểu học Ba Đình (Phường Hạc Thành)

Văn hóa học đường được hiểu là tổng hòa các giá trị, chuẩn mực, hành vi ứng xử và môi trường giáo dục trong nhà trường. Đó là cách thầy cô truyền đạt, cách học sinh tiếp nhận tri thức, cách các em giao tiếp, hợp tác và ứng xử với nhau. Một môi trường học đường giàu văn hóa không chỉ giúp học sinh học tốt mà còn góp phần hình thành nhân cách, nuôi dưỡng tâm hồn và phát triển kỹ năng sống.

Xét đến cùng, văn hóa học đường được hình thành từ những điều rất cụ thể: cách một học sinh lễ phép chào thầy cô mỗi sáng đến trường, cách các em lắng nghe bạn, cùng nhau hoàn thành một nhiệm vụ, hay cách một đứa trẻ biết nói lời cảm ơn, xin lỗi đúng lúc... Những việc làm tưởng chừng nhỏ nhặt nhưng lại tạo nên chiều sâu của môi trường giáo dục.

Tại Trường Tiểu học Ba Đình (phường Hạc Thành), những giá trị ấy được vun đắp qua từng tiết học và hoạt động thường ngày. Bên cạnh chương trình chính khóa, nhà trường còn duy trì các tiết học đạo đức, hoạt động ngoại khóa, trải nghiệm sáng tạo và các chương trình hướng về cộng đồng, giúp học sinh rèn luyện kỹ năng sống và ý thức trách nhiệm.

Trong các giờ học đạo đức, học sinh được đặt vào những tình huống gần gũi để tự suy nghĩ, lựa chọn cách ứng xử phù hợp. Ở các buổi ngoại khóa, các em có cơ hội làm việc nhóm, giao tiếp, thể hiện bản thân và học cách hợp tác. Đặc biệt, các hoạt động quyên góp, ủng hộ bạn có hoàn cảnh khó khăn đã trở thành bài học sống động, giúp học sinh hiểu và thực hành tinh thần sẻ chia.

Em Trần Bảo Uyên (lớp 4A6, Trường Tiểu học Ba Đình) chia sẻ: “Khi tham gia hoạt động cùng các bạn, em thấy mình tự tin hơn. Em cũng hiểu rằng mình nên giúp đỡ mọi người xung quanh, dù là những việc nhỏ.”

Ở góc nhìn của người làm công tác quản lý, Nhà giáo Ưu tú Phạm Mai Hoa - Hiệu trưởng trường Tiểu học Ba Đình nhấn mạnh: “Nhà trường xác định, mỗi tiết học không chỉ truyền đạt kiến thức mà còn là cơ hội giáo dục nhân cách. Thông qua các hoạt động ngoại khóa, trải nghiệm hay những việc làm hướng về cộng đồng, học sinh được đặt vào môi trường thực hành các kỹ năng sống. Khi các em biết chia sẻ, biết làm việc nhóm, biết chịu trách nhiệm với nhiệm vụ của mình, đó chính là lúc các giá trị văn hóa được hình thành một cách bền vững.

Chúng tôi hướng tới xây dựng một môi trường học đường thân thiện, nơi mỗi học sinh đều được tôn trọng, được khuyến khích thể hiện bản thân và phát triển theo năng lực riêng. Khi trẻ cảm thấy an toàn, tự tin và được yêu thương, việc giáo dục sẽ đạt hiệu quả sâu sắc hơn.”

Nếu ở bậc tiểu học, văn hóa học đường được thể hiện qua sự tự tin, tinh thần tập thể và ý thức trách nhiệm, thì ở bậc mầm non, những giá trị ấy lại được khơi gợi từ những trải nghiệm gần gũi, giàu cảm xúc. Tại Trường Mầm non Sakura (phường Đông Hải), các hoạt động trải nghiệm được lồng ghép linh hoạt, trong đó những chuyến tham quan bảo tàng vào những dịp lễ trọng đại của dân tộc là một cách để trẻ làm quen với lịch sử bằng sự tò mò và hứng thú.

Các bé Trường Mầm non Sakura (phường Đông Hải) hào hứng, thích thú khi được tham quan bảo tàng.

Trong không gian trưng bày, những câu chuyện lịch sử được kể lại bằng ngôn ngữ giản dị, phù hợp với lứa tuổi. Những hình ảnh, hiện vật trực quan giúp trẻ dễ dàng hình dung, ghi nhớ và dần hình thành sự quan tâm đến lịch sử.

Cô Nguyễn Thị Thanh Thủy (giáo viên Trường Mầm non Sakura) cho biết: “Chúng tôi không đặt nặng việc trẻ phải nhớ nhiều kiến thức, mà quan trọng là các con cảm nhận được câu chuyện, từ đó hình thành tình yêu với quê hương, đất nước.”

Còn với em Nguyễn Tường Đăng (5 tuổi, lớp Mochi, Trường Mầm non Sakura), những trải nghiệm ấy lại rất đỗi tự nhiên: “Con thích nghe các cô kể chuyện ngày xưa, con thấy rất hay.”

Chính từ cảm nhận giản dị “thấy rất hay” ấy, những bài học đầu đời được hình thành một cách nhẹ nhàng. Khi trẻ hứng thú, lắng nghe và ghi nhớ bằng cảm xúc của mình, những giá trị lịch sử, cách ứng xử, sự sẻ chia cũng dần được nuôi dưỡng và thấm sâu.

Nếu chỉ nhìn ở khái niệm, văn hóa học đường có thể khá “cao siêu”. Nhưng từ những câu chuyện rất đỗi bình thường ở các nhà trường, có thể thấy đó là điều gần gũi, hiện diện trong mỗi tiết học, hoạt động trải nghiệm hằng ngày. Và cũng từ những điều tưởng chừng giản dị ấy, học sinh không chỉ tích lũy tri thức mà còn từng bước hoàn thiện nhân cách, hình thành những giá trị sống bền vững – hành trang quan trọng cho tương lai.