Văn hóa với doanh nghiệp - 'hạ tầng mềm' của năng lực cạnh tranh quốc gia

Bản sắc văn hóa tạo nên giá trị của doanh nghiệp

Chia sẻ trong Diễn đàn Quốc gia “Văn hóa với doanh nghiệp” năm 2026 vừa diễn ra tại Hà Nội, bà Ninh Thị Thu Hương, Cục trưởng Cục Văn hóa cơ sở, gia đình và thư viện, Bộ VH,TT&DL cho rằng, các chính sách hiện nay đang hướng đến việc xây dựng một môi trường cạnh tranh lành mạnh, trong đó văn hóa đóng vai trò cốt lõi. Một loạt giải pháp đã được triển khai trong thời gian vừa qua, từ hoàn thiện pháp luật đến xây dựng hệ giá trị văn hóa.

Trong quá trình hội nhập sâu rộng, ông Vũ Quang Minh, nguyên Thứ trưởng Bộ Ngoại giao cho rằng, trong một thế giới mà tiêu chuẩn ngày càng cao, lợi thế về giá không còn đủ. Giá trị khác biệt nằm ở hàm lượng tri thức và đặc biệt là văn hóa. Chính bản sắc văn hóa sẽ tạo nên sức hấp dẫn riêng cho sản phẩm và dịch vụ Việt Nam.

Ông Lê Quốc Minh, Ủy viên Trung ương Đảng, Ủy viên Ban Thường vụ Đảng ủy các cơ quan Đảng Trung ương nhìn nhận, trong những chuyển động gần đây trong hệ thống nghị quyết của Đảng cho thấy, văn hóa được đặt ngang hàng với kinh tế, chính trị và xã hội. Điều này không chỉ mang ý nghĩa biểu tượng mà còn mở ra một cách tiếp cận mới đối với phát triển.

Ông Minh cho rằng, điểm cốt lõi của sự chuyển đổi nằm ở việc Nhà nước chuyển từ vai trò kiểm soát sang kiến tạo và phục vụ. Đây là nền tảng để hình thành một môi trường kinh doanh minh bạch, hiện đại và hội nhập. Tuy nhiên, để tư duy này đi vào thực tiễn, điều kiện tiên quyết vẫn là hoàn thiện thể chế. Hoàn thiện thể chế không chỉ dừng ở việc ban hành luật mà còn phải khơi thông nguồn lực, tháo gỡ “điểm nghẽn” và thúc đẩy cải cách hành chính một cách thực chất. Minh bạch trở thành một yêu cầu xuyên suốt, bởi chỉ khi môi trường vận hành rõ ràng thì niềm tin thị trường mới được củng cố.

Khơi dậy những nguồn lực nội sinh

Cũng trong Diễn đàn quốc gia “Văn hóa với doanh nghiệp” năm 2026, Bộ giá trị văn hóa kinh doanh với 12 giá trị đã được công bố như một hệ giá trị chung cho doanh nghiệp Việt Nam với ba tầng. Trong đó, tầng cốt cách doanh nhân gồm các giá trị: yêu nước, tín nghĩa, phụng sự, bản sắc. Tầng bản lĩnh doanh nghiệp gồm liêm chính, tự chủ, trí tuệ, sáng tạo. Tầng tầm vóc toàn cầu gồm khát vọng, hội nhập, hợp tác, bền vững.

Một phiên tọa đàm trong Diễn đàn Quốc gia “Văn hóa với doanh nghiệp” năm 2026 vừa diễn ra. (Nguồn: BTC)

TS. Cấn Văn Lực, chuyên gia kinh tế đưa ra chỉ dẫn, doanh nghiệp có văn hóa mạnh, có hiệu suất sinh lời cao hơn từ 1,3 đến 1,8 lần, trung bình khoảng 1,5 lần so với doanh nghiệp không có nền tảng văn hóa rõ ràng. Con số này có ý nghĩa vượt ra ngoài phạm vi doanh nghiệp. Nó khẳng định rằng văn hóa không phải là “chi phí”, mà là “tài sản sinh lợi”. Khi biên lợi nhuận ngày càng thu hẹp như hiện nay, cạnh tranh toàn cầu ngày càng khốc liệt, thì chính những giá trị vô hình như niềm tin, uy tín, chuẩn mực… lại trở thành lợi thế khác biệt. TS. Cấn Văn Lực cũng nhấn mạnh: “Các doanh nghiệp, hiệp hội cần thúc đẩy để các giá trị văn hóa kinh doanh được triển khai hiệu quả trong thực tiễn”.

Với góc độ doanh nghiệp, ông Trần Quang Dũng, Phó Bí thư Thường trực Đảng ủy Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam (Petrovietnam) cũng chỉ ra yêu cầu tiếp tục hoàn thiện cơ chế để xây dựng môi trường kinh doanh công bằng, minh bạch, đồng thời thúc đẩy đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số như những động lực tăng trưởng mới.

Đáng chú ý, ông nhấn mạnh một điểm then chốt: các tiêu chí văn hóa kinh doanh cần được thể chế hóa để tăng tính ràng buộc. Điều này phản ánh một thực tế khi văn hóa chỉ dừng ở khuyến nghị, nó dễ bị “mềm hóa” nhưng khi được tích hợp vào hệ thống quy chuẩn, nó trở thành lực đẩy thực sự…

Phát biểu tại Diễn đàn Quốc gia “Văn hóa với doanh nghiệp” năm 2026, Phó Thủ tướng Chính phủ Mai Văn Chính khẳng định: Cuộc Vận động “Xây dựng Văn hóa Doanh nghiệp Việt Nam” do Thủ tướng Chính phủ phát động vào ngày 7/11/2016 không chỉ là sáng kiến về chính sách mà còn là quyết định chiến lược, đặt nền móng cho sự phát triển bền vững của cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam trong bối cảnh hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng.

Phó Thủ tướng kêu gọi cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam lấy liêm chính làm nền tảng kinh doanh, lấy sáng tạo làm động lực phát triển, lấy hợp tác làm sức mạnh hội nhập, lấy phát triển bền vững làm mục tiêu lâu dài; đồng thời, thượng tôn pháp luật trong mọi hoạt động kinh doanh, lấy chữ tín làm đầu trong mọi quan hệ hợp tác, lấy người dân và xã hội làm trung tâm của phát triển. Bên cạnh đó, không ngừng đổi mới sáng tạo để nâng cao năng lực cạnh tranh, cùng xây dựng bản sắc văn hóa kinh doanh, văn hóa doanh nghiệp Việt Nam theo 7 nhóm giá trị cốt lõi với 28 chữ vàng: Thượng tôn pháp luật, Chữ tín làm đầu, Lấy dân làm gốc, Đổi mới sáng tạo, Trách nhiệm cộng đồng, Giữ gìn bản sắc, Khát vọng vươn xa.

Thùy Dương