Văn nghệ sĩ Thủ đô tiên phong sáng tạo

Lời nhắc về trách nhiệm

Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam ra đời đúng thời điểm đất nước đang bước vào giai đoạn phát triển mới với khát vọng vươn lên mạnh mẽ. Nghị quyết lần đầu đặt yêu cầu phát triển văn học nghệ thuật xứng tầm với lịch sử văn hóa dân tộc và tầm vóc đất nước trong kỷ nguyên mới.

Tại tọa đàm “Vai trò tiên phong của văn nghệ sĩ thủ đô thực hiện Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam” ngày 21/5, NSND Trần Quốc Chiêm, Chủ tịch Hội Liên hiệp Văn học nghệ thuật Hà Nội nhận định, đây là yêu cầu rất cao, rất rõ, vừa mang tính chính trị, vừa mang tính học thuật và nghệ thuật. Nghị quyết đề cao vai trò của đội ngũ trí thức, văn nghệ sĩ như lực lượng quan trọng trong sự nghiệp phát triển văn hóa.

“Phát huy vai trò nòng cốt của đội ngũ văn nghệ sĩ Thủ đô; thúc đẩy sáng tạo những tác phẩm có giá trị cao về tư tưởng và nghệ thuật; góp phần bồi đắp tâm hồn, khí phách, bản lĩnh Việt Nam; khơi dậy khát vọng cống hiến, xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc, vì một nước Việt Nam hùng cường, phồn vinh, văn minh, hạnh phúc. Đây vừa là nhiệm vụ chính trị, vừa là trách nhiệm và sứ mệnh của mỗi văn nghệ sĩ trong kỷ nguyên phát triển mới của Thủ đô và đất nước”, NSND Trần Quốc Chiêm khẳng định.

Phát huy nguồn lực trí tuệ, khơi dậy khát vọng sáng tạo của văn nghệ sĩ, biến văn hóa, nghệ thuật thành sức mạnh nội sinh và động lực phát triển mới của Hà Nội. Nguồn: BCP

Trước nhiệm vụ chung, văn nghệ sĩ Thủ đô Hà Nội đóng vai trò hội tụ, dẫn dắt và nêu gương, càng cần quán triệt các nội dung cũng như xác định các giải pháp thực hiện phát triển văn hóa Hà Nội và cả nước theo tinh thần Nghị quyết 80. Nhận định như vậy, PGS. TS. Nguyễn Hữu Sơn, Hội Văn nghệ dân gian Hà Nội phân tích: khác với các địa phương, vùng miền trong cả nước, từ nghìn đời nay Thăng Long - Hà Nội vẫn giữ vai trò vừa kiến tạo vừa phát triển, vừa thu hút nhân tài. “Thăng Long hóa” - “Hà Nội hóa”, giúp Thủ đô vừa lan tỏa giá trị bốn phương, vừa duy trì truyền thống, vừa mở đường tiếp nhận tinh hoa văn hóa thế giới.

Trên nền tảng nguồn tri thức vững bền, văn nghệ sĩ Hà Nội đã định vị được tài năng, cốt cách với đội ngũ đông đảo, tinh túy, mạnh mẽ, từng bước trưởng thành. Qua tròn 40 năm Đổi mới, trong đội ngũ văn nghệ sĩ Thủ đô Hà Nội đã nổi lên nhiều tên tuổi văn nghệ sĩ hàng đầu cả nước, nhiều tác phẩm được vinh danh ở tầm quốc tế... Đây là nền tảng quan trọng trước yêu cầu phát triển mới.

“Nghị quyết 80 đặt trọng tâm vào những vấn đề quan trọng, cấp thiết của đất nước hôm nay. Dư luận xã hội sẽ trông vào đây để nhận diện những tín hiệu mới, nhận thức mới, bước khởi đầu cho một chặng đường mới về văn hóa ở Thủ đô Hà Nội và quy mô toàn quốc. Giờ đây, văn nghệ sĩ thủ đô có giữ được vai trò tiên phong hay không cần căn cứ vào khả năng nhận thức, tiếp nhận những nội dung căn cốt, mới mẻ nhất của Nghị quyết”, PGS. TS. Nguyễn Hữu Sơn nói.

Tiên phong sáng tạo

Từ cơ sở chính trị của Nghị quyết 80 và Chương trình hành động số 08-CTr/TU của Thành ủy Hà Nội thực hiện Nghị quyết số 80-NQ/TW, việc phát huy tiềm năng, vai trò tiên phong của văn nghệ sĩ thủ đô cần chuyển hóa thành các chương trình, hành động cụ thể. Theo NSND Ứng Duy Thịnh, Hội Nghệ sĩ Múa Hà Nội, “Nghị quyết đã khơi cảm hứng, khuyến khích văn nghệ sĩ sáng tạo. Nhưng cần hiểu tiên phong sáng tạo, đổi mới với Hà Nội còn là biết nhìn lại, kế thừa, tiếp thu, phát huy giá trị truyền thống, văn hóa, văn hiến nghìn năm”.

Đồng quan điểm, NSƯT Phạm Ngọc Dương cho rằng, ở Hà Nội - trung tâm chính trị và văn hóa của cả nước - vai trò tiên phong của văn nghệ sĩ quan trọng hơn bao giờ hết; tiên phong ở sự cống hiến, sáng tạo những tác phẩm có giá trị và nghệ thuật cao, xứng tầm với nền văn hóa Việt Nam trong kỷ nguyên mới; tiên phong sáng tạo cho xứng đáng với nền văn học nghệ thuật Thủ đô văn hiến, bản sắc, sáng tạo, hội nhập, phát triển và kết nối.

“Cần nhìn nhận, đánh giá những giá trị ưu việt về lịch sử và văn hóa mà Thăng Long - Hà Nội có được. Đấy chính là nguồn tài nguyên sáng tạo vô tận cho văn nghệ sĩ Thủ đô và là động lực kích thích giới văn nghệ sĩ sáng tạo nên những tác phẩm lớn vượt thời gian về Hà Nội”, NSƯT Phạm Ngọc Dương nêu quan điểm.

Khẳng định vai trò tiên phong còn cần thể hiện bằng chính các dự án thực tế. KTS Trần Huy Ánh, Hội Kiến trúc sư Hà Nội chỉ ra chuỗi hoạt động gắn với tinh thần “kiến trúc sư Hà Nội với Hà Nội” suốt nhiều năm qua. Đó là việc chủ động huy động các nguồn lực xã hội thực hiện dự án cải tạo không gian công cộng, biến những góc tối của thành phố trở thành điểm sáng kết nối cộng đồng, như phố nghệ thuật Phùng Hưng, không gian nghệ thuật cộng đồng Phúc Tân, công viên rừng Phúc Tân…

Hà Nội đang trong giai đoạn phát triển quan trọng, với công tác Quy hoạch thủ đô tầm nhìn 100 năm, trong đó có nhiều công trình hạ tầng quan trọng đã khởi công. Các kiến trúc sư Hà Nội xác định đây là cơ hội đóng góp trong lĩnh vực của mình. "Nghị quyết 80 mang lại một chuỗi điều kiện, cơ hội cho văn nghệ sĩ để có thể phát huy tốt nhất vai trò và sứ mệnh, cống hiến cho ngành văn học nghệ thuật nước nhà. Vai trò tiên phong đó phải thể hiện bằng những công việc cụ thể, phù hợp với kinh nghiệm thực tế và chuyên môn”, KTS Trần Huy Ánh nói.

Từ góc độ sáng tạo văn học, nhà văn Bùi Thanh Minh, Hội Nhà văn Hà Nội đồng tình: “Hội Nhà văn Hà Nội hiện có khoảng 640 nhà văn, nhà thơ, nhà lý luận phê bình và dịch giả. Đội ngũ sáng tác của thủ đô hết sức hùng hậu; có chính sách khuyến khích sáng tạo để mỗi năm chỉ cần 1/10 đội ngũ này có tác phẩm văn học tiên phong cũng làm cho diện mạo văn học thủ đô khởi sắc”.