Đánh thức 'sức mạnh mềm' văn hóa (Bài cuối)

>>Đánh thức ‘sức mạnh mềm’ văn hóa (Bài 2)

BÀI CUỐI: KHƠI DẬY SỨC MẠNH VĂN HÓA TRONG KỶ NGUYÊN MỚI

Với mục tiêu xây dựng và phát triển văn hóa Đồng Nai đậm đà bản sắc, hội nhập, thành phố đang từng bước phát huy giá trị văn hóa truyền thống, xây dựng con người Đồng Nai toàn diện, thân thiện, nghĩa tình, năng động và sáng tạo.

Cùng với phát triển kinh tế - xã hội, Đồng Nai đẩy mạnh phát triển công nghiệp văn hóa gắn với chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo và hội nhập quốc tế; đồng thời chú trọng đào tạo nguồn nhân lực văn hóa chất lượng cao, góp phần khơi dậy sức mạnh mềm, nâng tầm vị thế văn hóa Đồng Nai trong thời kỳ mới.

Sử thi nghệ thuật “Đồng Nai - Hào khí phương Nam, Vươn mình cùng đất nước” được quảng bá, lan tỏa trên các nền tảng số. Ảnh: Huy Anh

Động lực mới từ công nghiệp văn hóa

Với gần 330 năm hình thành và phát triển, vùng đất Đồng Nai đang từng bước chuyển hóa các giá trị văn hóa thành nguồn lực phát triển kinh tế thông qua công nghiệp văn hóa. Trong đó, thành phố ưu tiên phát triển một số lĩnh vực giàu tiềm năng như: điện ảnh, nghệ thuật biểu diễn, quảng cáo, thủ công mỹ nghệ và du lịch văn hóa gắn với lợi thế đặc thù của địa phương.

Gốm Biên Hòa là một trong những sản phẩm phát triển công nghiệp văn hóa. Trong ảnh: Các em học sinh trên địa bàn thành phố tìm hiểu về gốm Biên Hòa tại Bảo tàng Đồng Nai. Ảnh: CTV

Nổi bật là lĩnh vực thủ công mỹ nghệ với sản phẩm gốm Biên Hòa ngày càng đa dạng mẫu mã, không chỉ tiêu thụ trong nước mà còn xuất khẩu ra thị trường quốc tế. Trường cao đẳng Mỹ thuật trang trí Đồng Nai không chỉ đào tạo chuyên sâu về gốm mà còn chú trọng các ngành mỹ thuật ứng dụng, tạo điều kiện để học sinh, sinh viên trải nghiệm thực tế, tăng cường liên kết với doanh nghiệp, từng bước hình thành mối quan hệ giữa nhà trường và thị trường lao động, mở rộng cơ hội việc làm sau tốt nghiệp.

Nghệ thuật biểu diễn cũng ghi nhận nhiều chuyển biến tích cực. Phó Giám đốc Nhà hát Nghệ thuật Đồng Nai Nguyễn Việt Bắc cho biết: “Nhiều năm qua, các vở diễn, trích đoạn cải lương, múa rối nước và chương trình ca múa nhạc của đơn vị được đầu tư công phu, kết hợp hài hòa giữa yếu tố truyền thống và hiện đại, ứng dụng màn hình LED, livestream trên các nền tảng số, tạo sức lan tỏa trong đời sống tinh thần của người dân. Đặc biệt, Hội đồng Anh trong dự án Di sản kết nối đã lựa chọn cải lương Đồng Nai để thực hiện phim tư liệu, giới thiệu rộng rãi đến công chúng”.

Lĩnh vực du lịch văn hóa đang mở ra nhiều dư địa phát triển. Các tuyến du lịch gắn với di tích lịch sử, lễ hội, làng nghề, ẩm thực địa phương được xây dựng theo hướng trải nghiệm. Từ Chiến khu Đ, Văn miếu Trấn Biên đến Căn cứ Bộ Chỉ huy quân giải phóng miền Nam Việt Nam, sóc Bom Bo…, nhiều giá trị văn hóa đang được “làm mới” bằng cách tiếp cận hiện đại, giúp người dân và du khách không chỉ tham quan mà còn trực tiếp trải nghiệm đời sống văn hóa từng vùng đất.

Đồng Nai tổ chức Festival Khinh khí cầu năm 2025 góp phần quảng bá hình ảnh của thành phố. Ảnh: Đỗ Duy Thể

Để quảng bá du lịch và thúc đẩy công nghiệp văn hóa, thời gian qua Đồng Nai tổ chức nhiều sự kiện quy mô lớn như: Festival Khinh khí cầu, Festival Gốm truyền thống Biên Hòa - Đồng Nai. Riêng năm 2026, Đồng Nai tổ chức Lễ hội Quả điều vàng tại Nông trại du lịch Quả điều vàng, xã Đồng Tâm. Trong khuôn khổ lễ hội diễn ra Hội thi ẩm thực Hương vị ba miền - Câu chuyện cây điều, góp phần quảng bá sản phẩm đặc trưng và văn hóa địa phương.

Đột phá từ ứng dụng công nghệ số

Nếu công nghiệp văn hóa tạo động lực phát triển mới thì chuyển đổi số đang trở thành bước đột phá trong công tác bảo tồn, phát huy giá trị di sản, giúp văn hóa Đồng Nai lan tỏa mạnh mẽ hơn.

Di tích Văn miếu Trấn Biên được Bảo tàng Đồng Nai thực hiện tour tham quan thực tế ảo 360° giới thiệu trên các nền tảng số. Ảnh: My Ny

Giám đốc Bảo tàng Đồng Nai Nguyễn Ngọc Yến cho hay: “Hiện đơn vị đã số hóa 2D, 3D hiện vật, hồ sơ di tích, xây dựng cơ sở dữ liệu mở phục vụ nghiên cứu; triển khai tour tham quan thực tế ảo 360° tại Văn miếu Trấn Biên, Đền thờ Nguyễn Hữu Cảnh, Không gian trưng bày văn hóa Bình Phước; tổ chức triển lãm thực tế ảo Bảo vật quốc gia ở Đồng Nai, Đa dạng sinh học và văn hóa bản địa Vườn quốc gia Cát Tiên. Đặc biệt, hệ thống mã QR và máy thuyết minh tự động được lắp đặt tại Văn miếu Trấn Biên, góp phần hiện đại hóa hoạt động giới thiệu di sản”.

Di tích Văn miếu Trấn Biên được Bảo tàng Đồng Nai thực hiện tour tham quan thực tế ảo 360° giới thiệu trên các nền tảng số. Ảnh: My Ny

Tại Trung tâm Văn hóa - Điện ảnh Đồng Nai, các buổi chiếu phim lưu động, chương trình văn nghệ, biểu diễn đờn ca tài tử đều được ứng dụng công nghệ, quảng bá trên các nền tảng mạng xã hội. Nhiều triển lãm thực tế ảo như Đờn ca tài tử - âm vang Nam Bộ, Đồng Nai vươn tầm cao mới… cũng tạo dấu ấn với công chúng. Hay tại Thư viện Đồng Nai, cùng với 100% tài liệu địa chí đã được số hóa, thư viện còn tạo mã QR cho sách; duy trì và phát triển trang thông tin điện tử, YouTube, Fanpage của đơn vị, thường xuyên cập nhật các hoạt động giới thiệu sách, các video clip, phục vụ nhu cầu của bạn đọc trong và ngoài thành phố,

Theo Phó Chủ tịch UBND xã Đồng Tâm Nguyễn Văn Hải, thời gian qua địa phương đã chú trọng bảo tồn, phục dựng và phát huy các giá trị văn hóa đặc trưng như thành lập các câu lạc bộ hát then - đàn tính; tổ chức Lễ hội Lồng tồng của đồng bào Tày - Nùng. Đồng thời, xã đẩy mạnh chuyển đổi số trong lĩnh vực văn hóa thông qua vận hành website, Facebook “Đồng Tâm 360 độ”, Zalo OA của UBND xã đã tăng cường kết nối, cung cấp thông tin chính thống đến người dân, hình thành hệ sinh thái truyền thông đa nền tảng phục vụ phát triển văn hóa địa phương.

Từ nghị quyết đến hành động thực tiễn

Trên cơ sở Nghị quyết 80, Đồng Nai đang xây dựng chương trình hành động triển khai thực hiện trên địa bàn. Để phát triển văn hóa Đồng Nai, nhiều địa phương, đơn vị đã đề xuất các cơ chế để thu hút cá nhân, doanh nghiệp đầu tư vào lĩnh vực văn hóa; đồng thời hỗ trợ nghệ sĩ, nghệ nhân và lực lượng sáng tạo trẻ phát huy năng lực.

Theo Hiệu trưởng Trường trung cấp Văn hóa nghệ thuật Đồng Nai Phùng Ngọc Long, trong bối cảnh chuyển đổi số và hội nhập quốc tế diễn ra mạnh mẽ, việc đào tạo nguồn nhân lực văn hóa, nghệ thuật chất lượng cao đang được nhà trường chú trọng. Không chỉ tiếp tục đầu tư cơ sở vật chất, nâng cao chất lượng đào tạo, nhà trường còn hướng đến xây dựng đội ngũ nghệ sĩ trẻ có tư duy sáng tạo, khả năng ứng dụng công nghệ hiện đại, từng bước đáp ứng yêu cầu đào tạo nguồn nhân lực văn hóa trong thời kỳ mới.

Thành phố Đồng Nai định hướng phát triển đến năm 2065 qua Sử thi nghệ thuật “Đồng Nai - Hào khí phương Nam, Vươn mình cùng đất nước”. Ảnh: Huy Anh

Thành ủy viên, Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Lê Thị Ngọc Loan cho biết: Trong thời gian tới, Đồng Nai sẽ tiếp tục hoàn thiện và nâng cao hiệu quả hoạt động của hệ thống thiết chế văn hóa thể thao, bảo đảm phục vụ tốt nhu cầu sinh hoạt văn hóa, sáng tạo nghệ thuật và hưởng thụ văn hóa của người dân. Hệ thống trung tâm văn hóa, nhà văn hóa, thư viện, bảo tàng và các không gian sinh hoạt cộng đồng sẽ được đầu tư theo hướng hiện đại, đồng bộ, phù hợp quá trình phát triển đô thị và xây dựng nông thôn mới.

Cùng với việc bảo tồn các giá trị văn hóa truyền thống, Đồng Nai còn chú trọng phát triển các hoạt động văn hóa, văn học nghệ thuật hiện đại, khuyến khích sáng tạo nghệ thuật, phát triển công nghiệp văn hóa và mở rộng các hoạt động giao lưu văn hóa trong nước và quốc tế. Văn hóa được xác định vừa là nền tảng tinh thần của xã hội, vừa là nguồn lực nội sinh quan trọng góp phần thúc đẩy phát triển bền vững, nâng cao chất lượng cuộc sống của nhân dân, khơi dậy sức mạnh văn hóa, con người Đồng Nai trong kỷ nguyên mới.