Vành đai 5 Vùng Thủ đô: Cần ưu tiên giải phóng mặt bằng, hoàn thiện tái định cư trước thu hồi đất

Tuy nhiên, nhiều ý kiến cũng đề nghị ưu tiên công tác giải phóng mặt bằng, hoàn thiện khu tái định cư trước khi thu hồi đất nhằm bảo đảm tiến độ và hạn chế phát sinh vướng mắc trong quá trình triển khai.

Đại biểu Quốc hội Dương Đức Hải đồng tình với phương án ưu tiên đầu tư khoảng 116km đoạn phía Đông trong giai đoạn 2026 - 2030.

Theo đại biểu, tuyến Vành đai 5 chỉ phát huy hiệu quả khi được khép kín toàn tuyến, do đó, cần đồng thời chuẩn bị các điều kiện để triển khai đoạn đi qua địa bàn Hà Nội.

Tại phiên thảo luận tổ về chủ trương đầu tư Dự án đầu tư xây dựng đường Vành đai 5 - Vùng Thủ đô Hà Nội ngày 6/8, các đại biểu Quốc hội Đoàn thành phố Hà Nội đã bày tỏ thống nhất cao với sự cần thiết đầu tư dự án. Ảnh: Như Ý

Đại biểu đề nghị trong giai đoạn 2026-2030 cần bố trí nguồn lực thực hiện công tác chuẩn bị đầu tư, cắm mốc giới và từng bước giải phóng mặt bằng đối với đoạn tuyến qua Thủ đô, qua đó chủ động quỹ đất phục vụ triển khai dự án trong các giai đoạn tiếp theo.

Đối với công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư, đại biểu Dương Đức Hải nhấn mạnh nguyên tắc tái định cư phải đi trước một bước. Theo đó, các khu tái định cư cần được hoàn thành đầy đủ hạ tầng kỹ thuật và hạ tầng xã hội trước khi ban hành quyết định thu hồi đất, góp phần bảo đảm quyền lợi của người dân và tạo sự đồng thuận trong quá trình giải phóng mặt bằng.

Đại biểu cũng đề nghị làm rõ cơ cấu vốn ngân sách Trung ương và ngân sách địa phương đối với từng dự án thành phần; yêu cầu HĐND các tỉnh, thành phố ban hành nghị quyết cam kết bố trí đủ vốn đối ứng trước khi phê duyệt dự án đầu tư. Cùng với đó là quy định cụ thể các mốc giải ngân hằng năm và có cơ chế xử lý đối với những địa phương không bảo đảm tiến độ hoặc không bố trí đủ nguồn vốn theo cam kết.

Đại biểu Quốc hội Dương Đức Hải đồng tình với phương án ưu tiên đầu tư khoảng 116km đoạn phía Đông trong giai đoạn 2026 - 2030. Ảnh: Như Ý

Đối với ba dự án thành phần do thành phố Hà Nội làm cơ quan chủ quản, đại biểu kiến nghị Nghị quyết cần quy định rõ việc áp dụng các cơ chế, chính sách đặc thù của Luật Thủ đô năm 2026, đặc biệt là cơ chế tách công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư thành các dự án độc lập nhằm huy động, sử dụng nguồn lực hiệu quả hơn.

Để bảo đảm sự thống nhất trong triển khai toàn tuyến, đại biểu Dương Đức Hải đề xuất thành lập Ban Chỉ đạo liên vùng do Chính phủ đứng đầu, có thẩm quyền điều phối các vấn đề liên tỉnh như tiến độ, đơn giá, nguồn vật liệu xây dựng... Đồng thời, cần quy định chế độ báo cáo Quốc hội định kỳ hằng năm về tình hình thực hiện và giải ngân dự án.

Cũng tại phiên thảo luận, đại biểu Quốc hội Nguyễn Thị Lan đề nghị bổ sung định hướng phát triển hạ tầng xanh và hạ tầng số ngay trong Nghị quyết nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững, thích ứng với biến đổi khí hậu và mục tiêu phát thải ròng bằng "0".

Đại biểu Quốc hội Nguyễn Thị Lan đề nghị bổ sung định hướng phát triển hạ tầng xanh và hạ tầng số ngay trong Nghị quyết nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững, thích ứng với biến đổi khí hậu và mục tiêu phát thải ròng bằng "0".

Theo đại biểu, dự án cần gắn với quy hoạch sử dụng đất, phát triển không gian kinh tế và khai thác hiệu quả quỹ đất hai bên tuyến để tạo động lực thu hút đầu tư, phát triển logistics, công nghiệp công nghệ cao và các trung tâm đổi mới sáng tạo của Vùng Thủ đô.

Đại biểu Quốc hội Đỗ Đức Hồng Hà cũng bày tỏ ủng hộ cơ chế cho phép thu hồi đất một lần theo quy hoạch và giữ lại nguồn thu từ khai thác quỹ đất hai bên tuyến để tái đầu tư hạ tầng.

Theo đại biểu, đây là giải pháp góp phần khắc phục tình trạng chậm tiến độ do giải phóng mặt bằng kéo dài, đồng thời tạo nguồn lực phát triển theo mô hình "lấy hạ tầng nuôi hạ tầng".

Trong khi đó, đại biểu Quốc hội Nguyễn Ngọc Việt cho rằng tuyến Vành đai 5 sẽ mở ra không gian phát triển mới cho Hà Nội, đặc biệt tại các khu vực còn nhiều tiềm năng như Mỹ Đức, Ba Vì hay Hương Sơn.

Tuy nhiên, để phát huy hiệu quả đầu tư, cần xác định rõ thứ tự ưu tiên trong từng giai đoạn triển khai, đồng thời đẩy mạnh tuyên truyền, vận động người dân đồng thuận với công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng, tạo điều kiện để dự án được triển khai đúng tiến độ.