Vào lớp 1, điều cha mẹ cần chuẩn bị không chỉ là sách vở

Học sinh Trường Tiểu học Trần Tế Xương (Ninh Bình) trong ngày khai giảng năm học 2025-2026.

Khi con bước vào cột mốc mới

Mỗi tối, cậu con trai 6 tuổi của chị Thùy Dương (xã Tân Minh, Ninh Bình) lại ôm chiếc ba lô màu xanh đi quanh nhà rồi quay sang hỏi mẹ: "Bao giờ con được vào lớp 1?".

Câu hỏi hồn nhiên ấy khiến chị bật cười, nhưng cũng gợi lên những nỗi lo âm thầm của một người mẹ. Lần đầu con bước vào môi trường học tập mới cũng là lần đầu chị học cách đứng phía sau để con tự tin bước những bước đầu tiên.

"Con còn khá nhút nhát, ở lớp mầm non lúc nào cũng có cô và ông bà nhắc nhở. Tôi chỉ sợ khi lên lớp 1, con chưa quen nề nếp mới, rồi lại khó hòa nhập với bạn bè", chị chia sẻ.

Những ngày này, tại nhiều cửa hàng sách và văn phòng phẩm ở Ninh Bình, không khó để bắt gặp hình ảnh các gia đình đưa con đi mua sách giáo khoa, đồng phục, giày dép, cặp sách. Gương mặt những đứa trẻ ánh lên niềm vui khi được tự tay chọn chiếc ba lô yêu thích, còn cha mẹ cẩn thận kiểm tra từng cuốn sách, từng bộ đồng phục, như thể muốn chuẩn bị cho con mọi điều tốt đẹp nhất trước năm học mới.

Đằng sau sự chuẩn bị chu đáo ấy là mong muốn con có một khởi đầu thuận lợi. Thế nhưng, điều khiến nhiều phụ huynh trăn trở nhất lại không phải chiếc cặp hay bộ quần áo mới.

Có người lo con chưa biết đọc, chưa biết viết. Có người thấp thỏm vì con chưa tự xúc ăn, chưa biết sắp xếp đồ dùng học tập. Không ít cha mẹ còn áp lực khi thấy nhiều bạn cùng tuổi đã được học trước chương trình.

Chị Hoàng Yến, xã Vũ Dương, cho biết từng có ý định đăng ký lớp học tiền tiểu học cho con.

"Tôi sợ con vào lớp sẽ chậm hơn các bạn. Nhưng sau khi được giáo viên tư vấn, tôi nhận ra điều con cần nhất không phải học trước chữ mà là học cách tự lập và yêu thích việc đến trường", chị nói.

Những ngày cuối hè, thay vì cho con học thêm, chị Yến dành thời gian tập cho con tự gấp quần áo, chuẩn bị cặp sách, đeo bình nước và làm quen với việc đi ngủ sớm. Có hôm cậu bé quên hộp bút rồi chạy ngược vào nhà lấy, chị chỉ đứng nhìn và nhắc con kiểm tra lại đồ dùng. Theo chị, chính những việc nhỏ ấy sẽ giúp con tự tin hơn khi bước vào lớp học mới.

Học sinh Trường Tiểu học Yên Bình (Ninh Bình) đón năm học mới trong môi trường học tập khang trang, thân thiện.

Theo nhiều phụ huynh, chuẩn bị cho con vào lớp 1 cũng là lúc chính cha mẹ học cách buông tay. Nếu trước đây mọi việc đều có người lớn giúp đỡ thì nay, trẻ cần tự mang cặp, tự cất đồ dùng, tự làm quen với bạn bè và từng bước hình thành trách nhiệm với việc học.

Đó là bước chuyển không chỉ của con mà còn của cả gia đình.

Hành trang lớn nhất là sự tự tin

Nếu phụ huynh lo con chưa biết đọc, biết viết thì với các giáo viên lớp 1, điều họ mong chờ nhất trước ngày khai giảng lại hoàn toàn khác.

Cô Phùng Thị Thu Huyền, giáo viên chủ nhiệm lớp 1, Trường Tiểu học Yên Bình (xã Vũ Dương), cho biết cứ mỗi dịp chuẩn bị năm học mới, cô lại nhận được rất nhiều câu hỏi từ phụ huynh: "Con tôi chưa biết đọc có sao không?", "Có nên cho con học trước chương trình?", "Làm thế nào để con không sợ đi học?".

Theo cô Huyền, những băn khoăn ấy đều rất dễ hiểu. Tuy nhiên, điều giáo viên mong nhất không phải là một lớp học toàn những học sinh đã biết đọc thông, viết thạo.

"Điều quan trọng nhất là trẻ có tâm thế vui vẻ, mạnh dạn, biết tự phục vụ bản thân và sẵn sàng hợp tác với thầy cô, bạn bè. Kiến thức sẽ được dạy theo đúng chương trình", cô Huyền chia sẻ.

Theo nữ giáo viên, tuần học đầu tiên chủ yếu giúp học sinh làm quen với môi trường mới. Các em được hướng dẫn cách xếp hàng, cất ba lô, sử dụng đồ dùng học tập, giơ tay phát biểu, giữ vệ sinh cá nhân và làm quen với bạn bè.

"Tôi thường cúi xuống ngang tầm mắt để chào các con, hỏi han những em còn rụt rè. Chỉ một nụ cười hay một lời động viên đúng lúc cũng có thể giúp các con mạnh dạn hơn khi bước vào lớp học mới", cô Huyền nói.

Theo cô, nếu trẻ biết tự cất đồ dùng, biết chào hỏi, biết lắng nghe và mạnh dạn chia sẻ thì việc hòa nhập sẽ diễn ra nhanh hơn. Ngược lại, khi cha mẹ quá chú trọng việc học trước kiến thức, trẻ có thể vô tình mang theo áp lực vào lớp học thay vì sự háo hức khám phá.

Các giáo viên cũng khuyến nghị phụ huynh nên dành những tuần cuối của kỳ nghỉ hè để điều chỉnh giờ giấc sinh hoạt cho con, tập cho trẻ tự mặc quần áo, chuẩn bị cặp sách, tự ăn uống và kể cho con nghe những câu chuyện tích cực về trường học.

Điều quan trọng hơn cả là tránh so sánh con với bạn bè hoặc kỳ vọng trẻ phải giỏi ngay từ những ngày đầu tiên.

"Mỗi đứa trẻ có một tốc độ trưởng thành khác nhau. Điều các em cần nhất là sự động viên, tin tưởng từ gia đình để tự tin bước vào môi trường học tập mới", cô Huyền nhấn mạnh.

Chỉ ít ngày nữa, chiếc ba lô màu xanh sẽ không còn nằm trong góc phòng mà theo cậu con trai của chị Thùy Dương bước qua cánh cổng trường tiểu học. Phía sau là ánh mắt dõi theo đầy yêu thương của cha mẹ, phía trước là nụ cười chào đón của cô giáo.

Hành trang đầu tiên của một học sinh lớp 1 không chỉ là sách vở hay bộ đồng phục mới. Đó còn là sự tự tin, tính tự lập và niềm vui đến trường – những điều được vun đắp từ gia đình, rồi tiếp tục được thầy cô nâng đỡ trong những ngày đầu tiên của hành trình học tập.