VASEP đề xuất tiếp tục áp dụng Nghị định 15 kết hợp tăng cường hậu kiểm

Trong công văn gửi Phó thủ tướng Lê Thành Long và bộ trưởng các bộ: Y tế, Công Thương, Nông nghiệp và Môi trường, Tư pháp, VASEP đã nêu những khó khăn, vướng mắc khi triển khai Nghị định 46/2026/NĐ-CP và Nghị quyết 66.13/2026/NQ-CP liên quan đến vấn đề an toàn thực phẩm (gọi tắt là Nghị định 46 và Nghị quyết 66).

VASEP đề xuất sửa đổi hoặc tiếp tục áp dụng Nghị định 15/2018/NĐ-CP về an toàn thực phẩm kết hợp tăng cường hậu kiểm.

Theo VASEP, qua phản ánh từ cộng đồng doanh nghiệp, việc thực thi Nghị định 46 và Nghị quyết 66 đang phát sinh các vướng mắc, bất cập, làm gia tăng thủ tục hành chính và chi phí tuân thủ, tạo thêm gánh nặng cho doanh nghiệp, làm cản trở quá trình sản xuất, kinh doanh - chưa phù hợp với định hướng chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm.

Cụ thể, tại điều 16 của Nghị định 46 yêu cầu tất cả các cơ sở sản xuất, kinh doanh thực phẩm phải có giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm khi hoạt động. VASEP cho rằng, yêu cầu trên có nguy cơ tắc nghẽn về toàn bộ thực phẩm nhập khẩu do yêu cầu giấy tờ mới, bởi các nhà sản xuất ở nước ngoài không thể có được giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm của Việt Nam, mà chỉ có các chứng chỉ được quốc tế công nhận như ISO, HACCP, GMP.

Đồng thời gây khó cho sản xuất trong nước, bởi những doanh nghiệp trong nước đã áp dụng các tiêu chuẩn quốc tế ISO, HACCP, FSSC 22000…, vẫn phải xin thêm giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm.

Trong khi đó, trên thế giới công nhận rộng rãi các chứng chỉ quốc tế này và với hàng Việt Nam xuất khẩu cũng chỉ yêu cầu các chứng chỉ này, chứ không quan tâm đến giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm.

Tương tự, tại điều 10 của Nghị định 46 quy định các điều kiện đối với sản phẩm thực vật dùng làm thực phẩm. Nếu triển khai áp dụng thì nhiều loại thực phẩm, như gia vị khô… không có giấy chứng nhận an toàn thực phẩm của nước xuất khẩu…

“Một số nội dung của Nghị định 46 và Nghị quyết 66 chưa bảo đảm sự thống nhất với Luật An toàn thực phẩm, Luật Chất lượng sản phẩm, hàng hóa, quy định pháp lý về kiểm dịch, cũng như chưa phù hợp với nguyên tắc quản lý rủi ro và định hướng chuyển mạnh từ tiền kiểm sang hậu kiểm của Chính phủ" - VASEP nhấn mạnh.

Trước những vướng mắc, khó khăn trên, VASEP đề xuất hai phương án để Bộ Y tế và ban soạn thảo cân nhắc xem xét.

Phương án một, tiếp tục áp dụng Nghị định 15 kết hợp tăng cường hậu kiểm.

Theo giải pháp này, Chính phủ cân nhắc, xem xét bãi bỏ Nghị định 46 và Nghị quyết 66, tiếp tục thực thi Nghị định 15 để tránh xáo trộn trong thời gian ngắn trước khi có Luật An toàn thực phẩm mới.

Đồng thời tập trung nguồn lực vào các việc hậu kiểm theo quản lý rủi ro thay vì gia tăng các thủ tục tiền kiểm tốn kém.

Trong đó cần tăng cường hậu kiểm từ sớm, từ xa theo nguyên tắc quản lý rủi ro, phân loại nguy cơ sản phẩm và lịch sử tuân thủ của doanh nghiệp để xác định tần suất và phương thức kiểm tra phù hợp

Phương án hai, sửa đổi Nghị định 15. Trong trường hợp Chính phủ, Bộ Y tế và các bộ liên quan thấy cần thiết sửa đổi văn bản hiện hành trong thời gian chờ sửa Luật An toàn thực phẩm, VASEP đề xuất xem xét việc sửa đổi Nghị định 15 thay vì tiếp tục sửa đổi Nghị định 46 và Nghị quyết 66.

Trong đó cần sửa quy định về kiểm tra nhà nước thực phẩm nhập khẩu theo hướng xem xét giữ nguyên quy trình kiểm tra chặt, kiểm tra thường, kiểm tra giảm như Nghị định 15. Thống nhất tần suất và chỉ tiêu kiểm dịch và kiểm tra an toàn thực phẩm để tránh lấy mẫu trùng lặp, giảm thời gian thông quan cho hàng tươi sống.

Tiếp tục miễn giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm đối với các doanh nghiệp đã có chứng chỉ quốc tế uy tín như ISO 22000, HACCP, GMP, FSSC 22000,... để phù hợp với cam kết WTO và thực tiễn xuất khẩu.

Hồng Hương