Vay 10 tỷ đồng kinh doanh quần áo, khoản nợ gần 11 tỷ 'treo' lại vì một chi tiết

Ngân hàng kiện yêu cầu trả gần 11 tỷ đồng

Cuối năm 2022, ông Lê Thanh B. và vợ là bà Trần Thị D. ký hợp đồng tín dụng với một ngân hàng thương mại cổ phần, được cấp hạn mức vay 10 tỷ đồng để bổ sung vốn lưu động phục vụ hoạt động kinh doanh quần áo, giày dép, túi xách và các phụ kiện thời trang. Ngân hàng đã giải ngân toàn bộ 10 tỷ đồng thông qua 13 khế ước nhận nợ.

Để bảo đảm cho khoản vay, vợ chồng ông B., bà D. cùng gia đình đã dùng nhiều bất động sản thế chấp cho ngân hàng.

Trong đó có thửa đất rộng 292,6m2 cùng căn nhà 4 tầng tại một xã ở huyện Yên Mô (cũ), đứng tên bố mẹ của bà D. Cùng với đó là 8 thửa đất đứng tên vợ chồng ông B và bà D.

Sau khi vay, vợ chồng ông B., bà D. chỉ thanh toán được hơn 270 triệu đồng tiền lãi trong hạn nhưng chưa trả được nợ gốc. Khoản vay sau đó phát sinh quá hạn.

Đến tháng 3/2025, tổng dư nợ của khách hàng được xác định hơn 10,9 tỷ đồng, gồm 10 tỷ đồng nợ gốc và hơn 969 triệu đồng tiền lãi.

Một trong những thửa đất đang được thế chấp tại ngân hàng thực chất là tài sản chung của gia đình, được bố mẹ chia cho hai chị em. Ảnh minh họa: Nam Khánh

Cho rằng bên vay không hợp tác xử lý nợ, có biểu hiện kéo dài thời gian và không bàn giao tài sản bảo đảm, ngân hàng khởi kiện ra tòa yêu cầu buộc vợ chồng ông B., bà D. thanh toán toàn bộ khoản nợ.

Ngân hàng cũng đề nghị, nếu người vay không trả được tiền thì cơ quan thi hành án kê biên, phát mãi các tài sản thế chấp để thu hồi nợ. Trường hợp bán hết tài sản bảo đảm vẫn không đủ trả nợ, vợ chồng ông B., bà D. tiếp tục phải thanh toán phần còn thiếu.

Trong quá trình giải quyết vụ án ở cấp sơ thẩm, các bị đơn và những người liên quan hầu như không có ý kiến phản hồi đối với yêu cầu khởi kiện của ngân hàng.

Tháng 3/2025, Tòa án nhân dân huyện Yên Mô (nay là Tòa án nhân dân khu vực 2 - tỉnh Ninh Bình) chấp nhận toàn bộ yêu cầu của nguyên đơn, buộc vợ chồng ông B., bà D. trả gần 11 tỷ đồng và tiếp tục chịu lãi phát sinh cho đến khi thanh toán xong.

Tài sản của em gái trên đất thế chấp làm thay đổi vụ kiện

Không đồng ý với bản án sơ thẩm, bà D. kháng cáo toàn bộ bản án. Bà cho rằng, một trong những thửa đất đang được thế chấp tại ngân hàng thực chất là tài sản chung của gia đình, được bố mẹ chia cho hai chị em.

Theo bà D, em gái là bà Trần Thị D2. đã được chia một phần diện tích đất, xây nhà ở và bếp trên phần đất này từ nhiều năm trước.

Tuy nhiên, khi giải quyết vụ án, tòa án cấp sơ thẩm lại không xem xét quyền lợi của bà D2. cũng như các tài sản mà vợ chồng bà D2. đã tạo lập trên đất. Do đó, bà D. đề nghị hủy bản án sơ thẩm, đồng thời xin được trả nợ gốc theo từng giai đoạn phù hợp và bảo vệ quyền lợi cho các thành viên trong gia đình.

Đáng chú ý, sau phiên sơ thẩm, Viện trưởng Viện KSND tỉnh Ninh Bình (nay là Viện KSND khu vực 2 - Ninh Bình) cũng ban hành quyết định kháng nghị bản án.

Theo cơ quan kiểm sát, quá trình xem xét thẩm định tại chỗ, tòa án ghi nhận trên thửa đất đứng tên bố mẹ của bà D. ngoài căn nhà 4 tầng đã thế chấp còn xuất hiện thêm nhiều công trình khác, gồm một căn nhà 2 tầng diện tích 99m2, một căn bếp mái bằng rộng 18m2 và một căn nhà cấp 4 diện tích 24m2. Tuy nhiên, tòa sơ thẩm chưa làm rõ những tài sản này thuộc sở hữu của ai.

Qua xác minh sau đó, Viện KSND huyện Yên Mô (cũ) xác định các công trình trên là tài sản của vợ chồng bà D2. và ông T., đang được sử dụng để ở và kinh doanh. Thế nhưng, vợ chồng bà D2. lại không được đưa vào tham gia tố tụng với tư cách người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan.

Hội đồng xét xử phúc thẩm nhận định việc ngân hàng cho vay 10 tỷ đồng và việc thế chấp tài sản là có thật, các hợp đồng tín dụng được ký kết hợp pháp. Tuy nhiên, quá trình giải quyết vụ án, tòa án cấp sơ thẩm chưa làm rõ chủ sở hữu của các tài sản phát sinh trên đất thế chấp, cũng chưa xác định những người tạo lập các công trình này có biết việc đất đã được thế chấp cho ngân hàng hay không.

Theo tòa phúc thẩm, đây là những tình tiết quan trọng, ảnh hưởng trực tiếp đến quyền và lợi ích hợp pháp của người có liên quan.

Đặc biệt, kết quả xác minh của cơ quan kiểm sát sau phiên sơ thẩm cho thấy các công trình trên có liên quan đến quyền sở hữu của vợ chồng bà D2. Đây được xem là tình tiết mới cần được làm rõ trong quá trình giải quyết vụ án.

Từ đó, Hội đồng xét xử chấp nhận một phần kháng cáo của bà D., đồng thời chấp nhận kháng nghị của Viện trưởng Viện KSND tỉnh Ninh Bình.

Tòa quyết định hủy toàn bộ bản án sơ thẩm, chuyển hồ sơ về Tòa án nhân dân khu vực 2 - Ninh Bình để giải quyết lại theo thủ tục sơ thẩm.

Do bản án sơ thẩm bị hủy, các vấn đề khác mà Viện KSND nêu trong kháng nghị như cách tính lãi quá hạn, lãi suất, việc khoản tiền lãi hơn 270 triệu đồng mà bị đơn thanh toán đã được đối trừ đầy đủ hay chưa sẽ được xem xét khi vụ án được xét xử lại.