Về Vĩnh Lộc thăm thắng cảnh động Hồ Công

Di tích danh thắng động Hồ Công được tu bổ, tôn tạo đáp ứng nhu cầu sinh hoạt tâm linh của Nhân dân.

Di tích thắng cảnh động Hồ Công là một quần thể bao gồm: động Hồ Công, núi Xuân Đài, núi Trác Phong và chùa Du Anh. Nơi đây có cảnh quan thiên nhiên hùng vĩ, thơ mộng, có núi, có sông, dân cư sống đông đúc và cả những cánh đồng “thẳng cánh cò bay”. Được sự chỉ dẫn của lãnh đạo xã Vĩnh Lộc, chúng tôi đến tham quan di tích thắng cảnh động Hồ Công. Điểm dừng chân đầu tiên là chùa Du Anh. Ngôi chùa được xây dựng từ thời tiền Lê, bằng gạch ngói mang về từ cố đô Hoa Lư (Ninh Bình). Chùa Du Anh gắn với sự tích Trần Nghệ Tông đưa công chúa Du Anh về lễ chùa và dưỡng bệnh. Công chúa được điều trị bằng cây thuốc ở động Hồ Công khỏi bệnh. Vua Trần phát tâm công đức cho nâng cấp chùa, công chúa Du Anh trực tiếp đốc công. Từ đó chùa mang tên là Du Anh.

Trải qua nhiều biến cố của lịch sử, chùa Du Anh bị đổ nát đến niên hiệu Hoằng Định (1601-1619), Quảng quận công Trịnh Vĩnh Lộc người xã Sáo Sơn, huyện Vĩnh Phúc, phủ Thiệu Thiên (nay thuộc xã Biện Thượng) là người có công lao to lớn tu bổ, tôn tạo lại chùa Du Anh.

Từ năm 1945 của thế kỷ XX, chùa Du Anh là địa điểm bí mật để các đơn vị tuyển quân, giao quân. Từ năm 1949 đến năm 1952, chùa là nơi để các đơn vị chức năng chế tạo vũ khí, sản xuất thuốc chữa bệnh phục vụ cho chiến trường. Ngày 20/11/1951, chùa đã bị bom đạn của thực dân Pháp tàn phá. Năm 1997, được sự quan tâm của Nhà nước, Nhân dân, phật tử, chùa Du Anh được tu bổ, tôn tạo. Trải qua nhiều lần được tu bổ, tôn tạo, hiện nay chùa Du Anh trở thành một trong những ngôi chùa khang trang của xã Vĩnh Lộc.

Từ chùa Du Anh, đi theo các bậc đá nằm men theo sườn núi về phía Đông Nam đưa chúng ta đến động Hồ Công. Động Hồ Công hình dáng giống như bầu đá khổng lồ nằm ở lưng chừng núi Xuân Đài. Trong động có nhiều nhũ thạch đá rũ xuống tạo nên nhiều hình thù đẹp mắt, với muôn sắc màu tạo nên một không gian vừa thực vừa hư. Từ cửa động du khách nhìn xuống thấy làng mạc, đồng ruộng như một bức tranh sơn thủy hữu tình. Với vẻ đẹp của động Hồ Công đã khơi nguồn cảm hứng để các bậc vua, chúa tạc nên những dòng văn thơ trên các vách động nhằm ngợi ca vẻ đẹp nơi đây. Tiêu biểu như bài thơ “Hồ Công động” được khắc vào đá (năm 1463) của vua Lê Thánh Tông khi có chuyến du ngoạn lên núi Xuân Đài thăm thắng cảnh động Hồ Công.

Với những giá trị to lớn về phương diện nghiên cứu, lịch sử, văn hóa, tôn giáo, năm 2009 di tích danh thắng động Hồ Công được xếp hạng di tích quốc gia. Hằng năm, vào các ngày 9- 10/1 (âm lịch) tại khu di tích diễn ra lễ hội chùa Du Anh để tôn vinh những giá trị văn hóa truyền thống, tạo điểm đến cho Nhân dân, du khách tham quan, chiêm bái, cầu phúc, cầu an. Qua đó, khơi dậy tình yêu quê hương, đất nước và ý thức trách nhiệm bảo vệ di sản văn hóa. Ngoài phần lễ còn có phần hội với các hoạt động văn hóa đặc sắc, như: múa hát; chọi gà, cờ người, bài điếm... thu hút đông đảo Nhân dân, du khách thập phương.

Ông Trịnh Trọng Trung, Trưởng Phòng Văn hóa - Xã hội, UBND xã Vĩnh Lộc, cho biết: Để bảo tồn và phát huy các giá trị của di tích danh thắng động Hồ Công, xã Vĩnh Lộc tăng cường công tác tuyên truyền về nội dung của Luật Di sản văn hóa để Nhân dân hiểu và cùng chung tay bảo tồn, phát huy giá trị các di tích. Chỉ đạo ban quản lý di tích lịch sử - văn hóa, danh thắng, duy trì và nâng tầm lễ hội truyền thống chùa Du Anh. Kết nối di tích danh lam, thắng cảnh động Hồ Công với các chùa Tường Vân - đền thờ Trần Khát Chân - Đàn tế Nam Giao của xã Vĩnh Lộc để xây dựng nơi đây trở thành điểm du lịch văn hóa tâm linh.

Bài và ảnh: Mạnh Hải