Venezuela khởi động tiến trình 'chuyển tiếp dân chủ'

Phía Mỹ đã phát đi thông điệp hoan nghênh chương trình nghị sự chung, coi đây là bước đi nhằm thúc đẩy sự ổn định và dân chủ. Đáng chú ý, ngày 3/8/2026, dù đang bị tạm giam tại Mỹ, cựu Tổng thống Nicolás Maduro đã phát đi thông điệp, hoan nghênh “mọi con đường đối thoại” nhằm góp phần củng cố hòa bình và hòa giải giữa người dân Venezuela.

Thông điệp được đăng trên tài khoản Telegram của ông Maduro trước thềm cuộc gặp. Cựu Tổng thống Venezuela hiện vẫn liên lạc với đội ngũ luật sư trong thời gian chờ xét xử tại tòa án liên bang Mỹ.

Tiến trình tại Venezuela có một số điểm đáng chú ý: Một là, đây là lần đầu tiên đại diện Quốc hội hiện hành và các cựu nghị sĩ thuộc Quốc hội được bầu năm 2015, vốn có nhiều năm tranh chấp về tính chính danh, thống nhất một chương trình nghị sự đối thoại chung, trong một tiến trình mà Washington đóng vai trò thúc đẩy đáng kể. Việc hai bên cùng ngồi vào bàn đàm phán sau nhiều năm phủ nhận tính hợp pháp của nhau được đánh giá là một bước ngoặt; việc cựu Tổng thống Maduro công khai ủng hộ đối thoại cũng cho thấy lực lượng Chavismo chủ trương tiếp tục duy trì vai trò và ảnh hưởng.

Hai là, bên cạnh mục tiêu chính trị, tiến trình này còn gắn với những tính toán kinh tế của Washington, trong đó năng lượng là một yếu tố đáng chú ý, bởi Venezuela sở hữu trữ lượng dầu mỏ đã được chứng minh lớn nhất thế giới. Do đó, diễn biến của tiến trình đối thoại không chỉ liên quan đến tương lai chính trị Venezuela mà còn có thể tác động tới quan hệ kinh tế - năng lượng giữa Caracas và Washington.

Ba là, các bên vẫn còn nhiều khác biệt về ưu tiên, cùng những yếu tố bất định về thành phần tham gia. Phe Chavismo, qua Tổng Thư ký PSUV Diosdado Cabello, đặt trọng tâm vào “hòa bình”, đồng thời yêu cầu việc dỡ bỏ các biện pháp trừng phạt phải được đưa vào chương trình đối thoại.

Trong khi đó, các nhân vật đối lập “ngoài bàn đàm phán” như bà María Corina Machado (lãnh đạo đảng Vente Venezuela và là một trong những nhân vật có ảnh hưởng hàng đầu của phe đối lập) và ông Edmundo González (nhà ngoại giao độc lập, được chọn làm ứng viên Tổng thống đại diện cho liên minh PUD) khẳng định sẽ đánh giá tiến trình dựa trên các kết quả cụ thể, có thể kiểm chứng.

Việc bà Machado không tham gia đàm phán cho thấy tiến trình hiện chưa quy tụ đầy đủ các lực lượng và nhân vật có ảnh hưởng trong phe đối lập, đồng thời đặt ra câu hỏi về mức độ đại diện của các bên tham gia đàm phán.

Nhìn tổng thể, việc khởi động chương trình nghị sự chung cùng các động thái tiếp nối đánh dấu một bước chuyển trong chính trường Venezuela, song triển vọng vẫn còn nhiều bất định. Trong bối cảnh đất nước vừa chịu thảm họa động đất hồi tháng 6 khiến hơn 5.500 người thiệt mạng và nền kinh tế tiếp tục khủng hoảng, kết quả sẽ phụ thuộc vào mức độ nhượng bộ của các bên, cũng như khả năng dung hòa giữa yêu cầu dỡ bỏ trừng phạt của phe cầm quyền và các đòi hỏi về bảo đảm dân chủ thực chất từ phía đối lập.

Theo đó, triển vọng chuyển tiếp sẽ phụ thuộc vào 3 yếu tố chính: khả năng đạt thỏa hiệp giữa Chavismo và phe đối lập; mức độ đại diện và cam kết của các lực lượng tham gia; và cách Washington sử dụng ảnh hưởng chính trị, kinh tế, cũng như các công cụ trừng phạt để thúc đẩy tiến trình.