Vết loét lâu liền ở bàn chân có thể là dấu hiệu thiếu máu chi

Hình ảnh minh họa động mạch bị tắc nghẽn gây ra bệnh động mạch chi dưới. (Ảnh: BVCC)

Hẹp, tắc động mạch khiến vết thương khó liền

Theo các bác sĩ, khác với những tổn thương ngoài da ở người có tuần hoàn bình thường, vết loét do bệnh động mạch chi dưới xuất phát từ tình trạng hẹp hoặc tắc nghẽn lòng động mạch, chủ yếu do xơ vữa động mạch.

Bệnh thường gặp ở người cao tuổi, người mắc đái tháo đường, tăng huyết áp, rối loạn lipid máu hoặc có tiền sử hút thuốc lá kéo dài. Khi dòng máu giàu ô-xy và chất dinh dưỡng đến nuôi chi bị hạn chế, các mô ở bàn chân, đặc biệt là vùng đầu ngón, dễ rơi vào tình trạng thiếu máu. Khi đó, da và mô dưới da trở nên yếu, chỉ một va chạm hoặc vết xước nhỏ cũng có thể tiến triển thành vết loét lâu liền.

Theo phân loại Rutherford, bệnh động mạch chi dưới có thể diễn tiến từ đau cách hồi khi vận động đến đau khi nghỉ. Ở giai đoạn thiếu máu chi nghiêm trọng, người bệnh có thể xuất hiện các vết loét không liền, mất mô, thậm chí hoại tử các ngón chân.

Trong thực tế lâm sàng tại Bệnh viện Bạch Mai, các bác sĩ cho biết, vết loét do bệnh động mạch chi dưới có thể bị nhầm với loét do suy tĩnh mạch hoặc biến chứng thần kinh ở người bệnh đái tháo đường. Việc xác định đúng nguyên nhân có ý nghĩa quan trọng bởi cách điều trị và chăm sóc đối với mỗi loại tổn thương là khác nhau.

Vết loét do thiếu máu động mạch thường đi kèm với những thay đổi rõ rệt ở bàn chân. Người bệnh có thể cảm thấy bàn chân lạnh, tê; da nhợt hoặc tím tái, khô, lông chân thưa hoặc rụng, móng chân khô và giòn. Mạch ở vùng mu chân hoặc cổ chân có thể yếu, thậm chí không bắt được.

Tổn thương thường xuất hiện ở đầu các ngón chân hoặc những vị trí chịu tỳ đè. Vết loét có thể sâu, đáy có tổ chức hoại tử màu sẫm. Một đặc điểm đáng lưu ý là người bệnh thường đau nhiều, cơn đau có xu hướng tăng khi kê cao chân và có thể giảm phần nào khi buông chân xuống thấp.

Trong khi đó, loét do suy tĩnh mạch thường xuất hiện quanh vùng cổ chân, đặc biệt là quanh mắt cá. Vết loét tương đối nông, bờ không đều và thường ít đau hơn. Loét do biến chứng thần kinh ở người bệnh đái tháo đường thường xuất hiện ở gan bàn chân, quanh vết loét có lớp chai dày. Do tổn thương thần kinh ngoại biên, người bệnh có thể giảm hoặc mất cảm giác đau tại vùng tổn thương.

(Ảnh: BVCC)

Chăm sóc vết loét đúng cách để tránh biến chứng

Theo bác sĩ Bệnh viện Bạch Mai, ở người mắc bệnh động mạch chi dưới, chăm sóc vết thương cần được thực hiện thận trọng, đồng thời phải điều trị nguyên nhân gây thiếu máu chi.

Người bệnh cần rửa sạch tay trước khi chăm sóc vết thương, làm sạch nhẹ nhàng bằng nước muối sinh lý và thay băng theo hướng dẫn của nhân viên y tế. Bàn chân cũng cần được bảo vệ bằng giày dép mềm, vừa chân; không đi chân đất để hạn chế nguy cơ trầy xước, chấn thương.

Bên cạnh đó, người bệnh cần tuân thủ điều trị các yếu tố nguy cơ như đái tháo đường, tăng huyết áp, rối loạn lipid máu và các bệnh lý nền khác theo chỉ định của bác sĩ. Đặc biệt, cần bỏ thuốc lá bởi hút thuốc làm co mạch và là một trong những yếu tố thúc đẩy bệnh động mạch chi dưới tiến triển.

Người bệnh cũng không nên tự ý đắp lá, sử dụng thuốc nam, thuốc bắc hoặc rắc bột kháng sinh trực tiếp lên vết loét. Những cách xử trí không phù hợp có thể làm tổn thương mô, che lấp biểu hiện nhiễm trùng và khiến việc điều trị sau đó khó khăn hơn.

Việc bổ sung dinh dưỡng cũng cần được thực hiện phù hợp với tình trạng bệnh và theo hướng dẫn của nhân viên y tế, nhất là ở người bệnh đái tháo đường hoặc có các bệnh lý nền khác.

Chuyên gia khuyến cáo, nhiễm trùng trên nền thiếu máu động mạch chi có thể diễn tiến nhanh và gây tổn thương nghiêm trọng. Người bệnh cần đến cơ sở y tế ngay khi vết thương có biểu hiện sưng, đỏ, nóng hoặc vùng đỏ lan nhanh; vết loét xuất hiện nhiều dịch, mủ hoặc mùi hôi; đau chân tăng nhanh hoặc dữ dội, kèm theo sốt.

Đặc biệt, khi đầu ngón chân hoặc vùng da quanh tổn thương chuyển màu xám, tím sẫm hoặc đen, người bệnh cần được thăm khám khẩn trương. Vết thương chảy máu bất thường, khó cầm cũng là dấu hiệu không nên chủ quan.

Điều trị bệnh động mạch chi dưới không chỉ dừng ở việc chăm sóc vết loét mà quan trọng là đánh giá và khắc phục tình trạng thiếu máu nuôi chi. Tùy mức độ bệnh, người bệnh có thể được điều trị nội khoa hoặc thực hiện các phương pháp tái thông mạch máu nhằm cải thiện tưới máu, tạo điều kiện cho vết thương liền và hạn chế nguy cơ mất chi.

Các chuyên gia khuyến cáo, người có yếu tố nguy cơ như tuổi cao, đái tháo đường, tăng huyết áp, rối loạn lipid máu hoặc hút thuốc lá kéo dài cần chú ý những thay đổi bất thường ở bàn chân. Khi xuất hiện đau cách hồi, đau khi nghỉ, bàn chân lạnh hoặc vết thương lâu liền, cần đi khám sớm để được đánh giá tuần hoàn chi và điều trị kịp thời.