Vết xước bí ẩn trên xương khủng long hé lộ sự thật về T. rex
Phát hiện vết cắn trên hóa thạch 70 triệu năm giúp hiểu rõ hơn về thói quen ăn uống của T. rex và hệ sinh thái cổ đại.
Khi khai quật hàng ngàn mẩu xương hóa thạch tại vùng đông bắc Wyoming (Mỹ), các nhà khảo cổ đã đụng độ một bí ẩn lớn. Trên một số mảnh xương của loài khủng long mỏ vịt Edmontosaurus annectens, người ta phát hiện ra những vết đâm thủng và rãnh sâu kỳ lạ. Câu hỏi đặt ra là: Liệu đây có phải là dấu vết còn lại từ một cú cắn chết người của "vua khủng long" Tyrannosaurus rex (T. rex), hay chỉ là do sự xói mòn tự nhiên?

Công tác khai quật hóa thạch khủng long mỏ vịt Edmontosaurus annectens tại vùng đất Wyoming, Mỹ. (Ảnh: Bethania C.T. Siviero / CC-BY 4.0)
Sự nhập nhằng trong việc nhận diện vết thương hóa thạch từng làm đau đầu giới cổ sinh học suốt nhiều thập kỷ. Vết lõm trên xương hóa thạch có thể là những tổn thương do bệnh lý xương khớp, vi khuẩn bám vào, trùng bọ gặm nhấm hoặc quá trình phong hóa tự nhiên sau khi động vật qua đời...
Để làm sáng tỏ điều này, một nghiên cứu mới do nhà cổ sinh học Bethania C. T. Siviero từ Đại học Loma Linda dẫn đầu vừa công bố đã tiến hành phân tích chi tiết hơn 3.000 mẫu xương có niên đại khoảng 72 đến 66 triệu năm. Nhóm nghiên cứu đã tỉ mỉ đánh giá từng thông số từ hình dáng, độ sâu, góc đâm cho đến khoảng cách giữa các vết hằn.
Kết quả cho thấy, trong hàng ngàn hóa thạch, chỉ có đúng 12 mẫu xương thực sự mang vết tích của răng. Đáng chú ý, có 4 mẫu xương (bao gồm xương gai thần kinh và xương sườn) lưu giữ các tổn thương vô cùng đặc trưng: từ lỗ thủng đối xứng, vết rãnh kéo lê cho đến các đường cưa sâu. Kích thước và lực cắn tạo ra những đường rãnh này chỉ có thể xuất phát từ một thủ phạm duy nhất: T. rex. 8 mẫu xương có dấu răng còn lại được xác định là của các loài động vật ăn thịt sống cùng thời, bao gồm cá sấu cổ đại và một số loài khủng long khác.

Cấu trúc bộ hàm khổng lồ của T. rex với lực cắn khủng khiếp đủ sức để lại những rãnh sâu trên xương mồi. (Ảnh: Shutterstock)
Một chi tiết đắt giá khác là toàn bộ vết cắn của T. rex đều không có bất kỳ dấu hiệu lành lại nào của mô xương. Điều này chỉ ra rằng con khủng long mỏ vịt không hề bị T. rex tấn công khi còn sống rồi chạy thoát. Thay vào đó, cú cắn diễn ra ngay tại thời điểm con mồi vừa chết hoặc lâu hơn thế. T. rex đã tìm thấy một bộ xác nằm phơi ngoài tự nhiên và tiến hành ăn rỉa trước khi cái xác bị phù sa chôn vùi rồi hóa thạch.

Hình ảnh cận cảnh các dạng vết răng, lỗ thủng và rãnh xước song song thu thập trên các mẫu xương sườn hóa thạch.
Nghiên cứu này không chỉ củng cố bằng chứng về thói quen ăn xác chết của T. rex bên cạnh việc săn bắt, mà còn đặt ra một bộ tiêu chí phân loại chuẩn mực để phân loại chính xác đâu là vết răng thực sự, đâu là tác động môi trường, giúp tái hiện sinh động bức tranh hệ sinh thái thời tiền sử.
Mời độc giả xem thêm video Giống cừu kỳ lạ với bốn sừng cong đối xứng và gần như không có đuôi:










