Vị mặn quê hương

Ít ai biết rằng, từ sản vật vốn chỉ được tiêu thụ theo mùa, phụ thuộc nhiều vào thương lái, anh Lê Bang, Trưởng thôn Hà Lợi Trung, xã Bến Hải đã từng bước xây dựng thành sản phẩm OCOP mang thương hiệu quê hương, góp phần nâng cao giá trị hải sản địa phương, tạo việc làm cho người dân và mở ra hướng phát triển bền vững cho nghề biển.

Mùa "hái vàng trắng"

Người dân vùng biển Bến Hải vẫn quen gọi mùa sứa là mùa "hái vàng trắng". Chỉ trong vài tháng ngắn ngủi, những con thuyền liên tục vươn khơi, mang về nguồn lợi đáng kể cho nhiều gia đình nhưng niềm vui không phải lúc nào cũng trọn vẹn. Sứa tươi rất khó bảo quản, thời gian khai thác ngắn, đầu ra phụ thuộc thương lái nên không ít lần ngư dân rơi vào cảnh được mùa nhưng mất giá.

Ông Phan Văn Hoành, ngư dân thôn Hà Lợi Trung chia sẻ: "Trước đây sứa đánh bắt về nhiều khi phải bán gấp vì sợ hỏng, giá cả cũng phụ thuộc thương lái. Từ khi có cơ sở của anh Bang, bà con yên tâm hơn vì có nơi thu mua ổn định, giá cả tốt hơn nên ai cũng phấn khởi bám biển".

Ngư dân Bến Hải đưa sứa vào bờ sau chuyến biển - Ảnh: Quang Ngọc

Là người sinh ra từ làng biển, anh Lê Bang thấu hiểu những nỗi nhọc nhằn ấy. Anh nhận ra rằng muốn người dân sống được bằng nghề biển thì không thể chỉ trông chờ vào khai thác, mà phải nâng cao giá trị sản phẩm sau thu hoạch. Suy nghĩ đó thôi thúc anh mạnh dạn đầu tư xây dựng cơ sở thu mua, sơ chế và chế biến sứa.

Những ngày đầu khởi nghiệp, anh Bang gặp không ít khó khăn. Mùa sứa chỉ kéo dài vài tháng trong năm, muốn sản xuất quanh năm phải có hệ thống bể chứa, kho bảo quản và quy trình chế biến phù hợp. Anh quyết định đầu tư hệ thống bể ướp muối quy mô lớn, đồng thời hoàn thiện quy trình sơ chế, bảo quản ngay sau khi thu mua để giữ chất lượng nguyên liệu.

Từ những mẻ sứa tươi vừa cập bến, qua bàn tay người lao động và quy trình chế biến nghiêm ngặt, sản phẩm mang thương hiệu “sứa Bang Thủy” dần hình thành. Con sứa không còn chỉ là hải sản tiêu thụ theo mùa mà trở thành sản phẩm chế biến có thể cung ứng cho thị trường quanh năm, mở ra hướng đi mới cho nghề biển ở Bến Hải.

Những mẻ sứa vừa cập bến được vận chuyển về cơ sở chế biến sứa Bang Thủy - Ảnh: Quang Ngọc

Giữ vị mặn quê hương

Với quyết tâm ban đầu, cơ sở chế biến sứa Bang Thủy từng bước tạo được chỗ đứng trên thị trường. Nếu năm 2022 sản lượng thu mua mới đạt khoảng 300 tấn thì đến năm 2026 dự kiến đạt khoảng 1.000 tấn. Năm 2024, sản phẩm sứa Bang Thủy được công nhận OCOP 3 sao, mở ra cơ hội đưa đặc sản vùng biển Bến Hải đến với nhiều tỉnh, thành phố trong cả nước và hệ thống siêu thị AEON.

Anh Lê Bang lựa chọn hướng đi bền vững: “Lấy chất lượng làm nền tảng để xây dựng thương hiệu. Từ khâu thu mua nguyên liệu, sơ chế, chế biến đến đóng gói đều được kiểm soát chặt chẽ nhằm giữ trọn hương vị đặc trưng của sứa biển. Chính sự kiên trì ấy đã giúp sản phẩm của cơ sở ngày càng được người tiêu dùng và các nhà phân phối tin tưởng lựa chọn”.

Mỗi mùa sứa, cơ sở tạo việc làm cho khoảng 20 lao động thời vụ cùng 4 lao động thường xuyên, góp phần tăng thêm thu nhập cho nhiều hộ dân vùng biển. Hiện, anh Bang tiếp tục mở rộng nhà xưởng, hệ thống kho bãi để đáp ứng nhu cầu thu mua ngày càng tăng, mở rộng thị trường và kết nối với nhiều đối tác mới.

Sản phẩm sứa Bang Thủy được đầu tư chế biến và đóng gói trước khi đưa ra thị trường - Ảnh: Quang Ngọc

Đánh giá về mô hình chế biến sứa của anh Lê Bang, ông Nguyễn Trường Thành, Phó trưởng Ban công tác nông dân, Hội Nông dân tỉnh cho biết: “Sứa Bang Thủy là một trong những mô hình tiêu biểu trong phát huy lợi thế sản vật địa phương gắn với chương trình OCOP. Không chỉ nâng cao giá trị hải sản sau khai thác, mô hình còn tạo việc làm, góp phần hình thành chuỗi liên kết tiêu thụ và mở ra hướng phát triển bền vững cho kinh tế vùng biển”.

Với người dân Hà Lợi Trung, anh Lê Bang không chỉ được biết đến là chủ cơ sở chế biến sứa mà còn là một trưởng thôn luôn gần dân, trách nhiệm với công việc chung. Dù bận rộn với hoạt động sản xuất, anh vẫn tích cực vận động người dân phát triển kinh tế, giữ gìn môi trường, xây dựng đời sống văn hóa và khuyến khích bà con mạnh dạn đổi mới cách nghĩ, cách làm để nâng cao giá trị sản phẩm quê hương.

Điều anh Bang trăn trở nhất không phải là sản lượng mỗi năm tăng thêm bao nhiêu tấn, mà là ngày càng có nhiều người trẻ lựa chọn gắn bó với quê hương. Anh tin rằng, khi nghề truyền thống được đầu tư bài bản, sản phẩm được xây dựng thương hiệu và có thị trường ổn định, biển sẽ tiếp tục nuôi sống nhiều thế hệ người dân.

Trong vị mặn của từng sản phẩm sứa Bang Thủy hôm nay có vị mặn của sóng biển, của mồ hôi người lao động và của tình yêu dành cho mảnh đất Bến Hải, nơi một nghề truyền thống đang được tiếp nối bằng tư duy mới và khát vọng vươn xa.