Doanh nghiệp bán dẫn Việt cần làm gì để tận dụng cơ hội hợp tác với Singapore?

Những cơ hội này được các chuyên gia, doanh nghiệp phân tích tại Diễn đàn Hợp tác Việt Nam - Singapore về Công nghiệp Bán dẫn năm 2026, tổ chức tại Công viên phần mềm Quang Trung (QTSC), TP.HCM, ngày 21/7.

Mở đường vào chuỗi cung ứng bán dẫn khu vực

Theo ông Cao Xuân Thắng, Tham tán Thương mại Việt Nam tại Singapore, nhiều doanh nghiệp Singapore không chỉ muốn mở rộng hoạt động tại Việt Nam mà còn tìm kiếm đối tác để hợp tác lâu dài trong các lĩnh vực thiết kế vi mạch, đóng gói và kiểm thử chip, nghiên cứu - phát triển, đào tạo nhân lực và xây dựng chuỗi cung ứng.

Ông Cao Xuân Thắng, Tham tán Thương mại Việt Nam tại Singapore phát biểu tại diễn đàn. Ảnh: VGP/LA

Đây được xem là cơ hội để doanh nghiệp Việt từng bước vượt ra khỏi vai trò cung cấp lao động hoặc dịch vụ hỗ trợ, tiến tới đảm nhận những công đoạn có hàm lượng công nghệ và giá trị gia tăng cao hơn.

Singapore là một trong những trung tâm bán dẫn lớn của châu Á, có thế mạnh về sản xuất tiên tiến, thiết bị, nghiên cứu và kết nối thị trường quốc tế. Trong khi đó, Việt Nam được đánh giá có lợi thế về nguồn nhân lực trẻ, khả năng tiếp thu công nghệ và tiềm năng phát triển thiết kế vi mạch.

Ông Ang Wee Seng, Giám đốc điều hành Hiệp hội Công nghiệp Bán dẫn Singapore, cho rằng chuỗi giá trị bán dẫn hiện đại không thể được xây dựng trong phạm vi một quốc gia. Lợi thế cạnh tranh sẽ thuộc về những hệ sinh thái có khả năng kết nối, bổ trợ và khai thác thế mạnh của nhau.

Theo ông, sự kết hợp giữa năng lực sản xuất, thiết bị của Singapore với nguồn nhân lực và tiềm năng thiết kế của Việt Nam có thể góp phần hình thành chuỗi cung ứng bán dẫn ASEAN có sức cạnh tranh cao hơn.

Với doanh nghiệp Việt, hợp tác với đối tác Singapore không chỉ mở ra khả năng tiếp cận công nghệ và quy trình quản trị tiên tiến, mà còn tạo cơ hội kết nối với mạng lưới khách hàng, nhà đầu tư và các tập đoàn quốc tế.

Không chỉ các doanh nghiệp thiết kế chip, nhiều đơn vị hoạt động trong lĩnh vực phần mềm, điện tử, tự động hóa, cơ khí chính xác, vật liệu, logistics và dịch vụ kỹ thuật cũng có thể tham gia chuỗi cung ứng bán dẫn nếu đáp ứng được các yêu cầu nghiêm ngặt về chất lượng, tiến độ và tiêu chuẩn sản xuất.

Việc Công viên phần mềm Quang Trung và Hiệp hội Công nghiệp Bán dẫn Singapore ký biên bản ghi nhớ hợp tác được kỳ vọng tạo thêm kênh kết nối giữa cộng đồng doanh nghiệp hai nước.

Theo thỏa thuận, hai bên sẽ phối hợp xúc tiến đầu tư, kết nối doanh nghiệp, nghiên cứu - phát triển, chuyển giao công nghệ, đào tạo nhân lực và mở rộng hợp tác quốc tế trong lĩnh vực bán dẫn.

Nền tảng hợp tác này có thể giúp doanh nghiệp Việt tìm kiếm đối tác, tham gia các dự án chung và tiếp cận những thị trường mà doanh nghiệp Singapore đã xây dựng được mạng lưới hoạt động.

Cơ hội của Việt Nam không chỉ nằm ở thiết kế, đóng gói hay kiểm thử chip, mà còn có thể mở rộng sang sản xuất wafer - vật liệu nền dùng để chế tạo chip bán dẫn.

Ông Jorge Villalobos, Tổng giám đốc Ultrasil LLC, cho biết doanh nghiệp đang nghiên cứu xây dựng cơ sở sản xuất wafer tại Việt Nam nhằm đáp ứng các đơn hàng quy mô lớn và tăng tính linh hoạt trong cung ứng cho thị trường Mỹ.

Wafer chủ yếu được sản xuất từ silicon, là vật liệu không thể thiếu trong quá trình chế tạo chip. Nhu cầu đối với sản phẩm này đang tăng nhanh cùng sự phát triển của máy tính, điện thoại thông minh, trí tuệ nhân tạo và Internet vạn vật, trong khi nguồn cung trên thị trường vẫn còn hạn chế.

Ultrasil LLC dự kiến trong một đến hai năm tới đầu tư dây chuyền sản xuất nhiều loại wafer tại Việt Nam, trong đó có prime wafer - dòng wafer chất lượng cao phục vụ chế tạo chip.

Nếu dự án được triển khai, doanh nghiệp trong nước có thể tham gia cung cấp nguyên liệu, thiết bị phụ trợ, cơ khí chính xác, xử lý bề mặt, vận tải chuyên dụng và các dịch vụ kỹ thuật liên quan.

Sự hiện diện của một cơ sở sản xuất wafer cũng có thể tạo điều kiện để doanh nghiệp Việt tiếp cận trực tiếp hơn với các tiêu chuẩn kỹ thuật của ngành bán dẫn, thay vì chỉ tham gia những công đoạn có giá trị gia tăng thấp.

Theo ông Villalobos, dù một số nhà máy có xu hướng chuyển một phần hoạt động trở lại châu Âu hoặc Bắc Mỹ, châu Á vẫn sẽ là trung tâm sản xuất bán dẫn của thế giới trong nhiều năm tới.

Trong bối cảnh các tập đoàn đẩy mạnh chiến lược đa dạng hóa chuỗi cung ứng, Việt Nam đang nổi lên như một điểm đến đầu tư mới nhờ vị trí thuận lợi, nguồn nhân lực dồi dào và các chính sách phát triển công nghệ cao.

Để nắm bắt cơ hội, doanh nghiệp Việt cần làm gì?

Theo các chuyên gia, cơ hội hợp tác chỉ có thể chuyển thành đơn hàng và năng lực sản xuất thực tế nếu doanh nghiệp Việt đáp ứng được yêu cầu về nhân lực, công nghệ và quản trị.

Ông Trần Hữu Dũng, Giám đốc Công ty TNHH MTV Phát triển Công viên phần mềm Quang Trung, cho rằng lợi thế cạnh tranh trong kỷ nguyên công nghệ không chỉ đến từ chính sách hay hạ tầng, mà còn phụ thuộc vào khả năng xây dựng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo đủ mạnh để kết nối doanh nghiệp, công nghệ và nguồn nhân lực.

Lễ ký kết Biên bản ghi nhớ hợp tác (MOU) giữa QTSC và Hiệp hội Công nghiệp Bán dẫn Singapore (SSIA). Ảnh: VGP/LA

TP.HCM đang triển khai nhiều cơ chế hỗ trợ phát triển ngành bán dẫn, gồm ưu đãi đầu tư tại các khu công nghệ cao, khu công nghệ số tập trung, hỗ trợ nghiên cứu - phát triển và thúc đẩy cơ chế thử nghiệm có kiểm soát.

Thành phố đặt mục tiêu đến năm 2030 đào tạo ít nhất 9.000 nhân lực bán dẫn có trình độ đại học trở lên.

Nguồn nhân lực này không chỉ phục vụ nhu cầu tuyển dụng của các tập đoàn nước ngoài, mà còn tạo nền tảng để doanh nghiệp Việt từng bước xây dựng đội ngũ thiết kế, nghiên cứu và quản lý sản xuất riêng.

Việt Nam hiện đã thu hút nhiều tập đoàn bán dẫn quốc tế như Marvell, Renesas, Infineon, Qualcomm, Nvidia và Hana Micron, cùng các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực thiết kế vi mạch, đóng gói và kiểm thử chip.

Sự hiện diện của các tập đoàn này tạo ra nhu cầu ngày càng lớn đối với doanh nghiệp cung ứng trong nước, từ phần mềm, điện tử, cơ khí chính xác, tự động hóa đến đào tạo, logistics và dịch vụ kỹ thuật.

Theo báo cáo “Semiconductors Market in Vietnam 2026-2030” của Research and Markets, thị trường bán dẫn Việt Nam được dự báo tăng thêm 2,22 tỷ USD trong giai đoạn 2025-2030, với tốc độ tăng trưởng kép hằng năm khoảng 7,1%.

Tuy nhiên, để biến tiềm năng thành năng lực cạnh tranh thực tế, doanh nghiệp Việt cần đầu tư dài hạn cho công nghệ, nguồn nhân lực, hệ thống quản trị và tiêu chuẩn chất lượng.

Việc liên kết giữa doanh nghiệp trong nước với các trường đại học, viện nghiên cứu và tập đoàn quốc tế cũng cần được đẩy mạnh, qua đó rút ngắn quá trình tiếp nhận công nghệ và nâng cao khả năng tham gia các dự án lớn.

Hợp tác Việt Nam - Singapore vì thế không chỉ mang ý nghĩa thu hút thêm vốn đầu tư, mà còn có thể trở thành cầu nối giúp doanh nghiệp Việt tiếp cận công nghệ, thị trường và từng bước tham gia sâu hơn vào hệ sinh thái bán dẫn khu vực, toàn cầu.