Vì sao B-21 được gọi là 'oanh tạc cơ kỹ thuật số'?

Điểm khác biệt quan trọng của B-21 Raider so với những oanh tạc cơ Mỹ trước đây không chỉ nằm ở hình dáng cánh bay hay lớp vật liệu giảm dấu hiệu.

Chiếc máy bay được thiết kế như một nền tảng kỹ thuật số, trong đó phần mềm, kiến trúc điện tử và khả năng kết nối giữ vai trò quan trọng không kém kết cấu khí động học.

Không quân Mỹ cho biết B-21 được xây dựng với kiến trúc hệ thống mở. Cách tiếp cận này cho phép tích hợp nhanh các công nghệ mới và giảm rủi ro khi nâng cấp trong tương lai.

Thay vì thiết kế một hệ thống gần như khép kín rồi phải mất nhiều năm để thay đổi, B-21 được chuẩn bị ngay từ đầu để tiếp nhận những năng lực mới khi chúng trưởng thành.

Điều này đặc biệt quan trọng với một oanh tạc cơ dự kiến phục vụ trong nhiều thập niên. Một cảm biến mới, hệ thống tác chiến điện tử mới hoặc một loại vũ khí mới có thể xuất hiện trong khi B-21 vẫn còn ở giữa vòng đời.

Kiến trúc mở giúp Không quân Mỹ có thêm lựa chọn trong việc tích hợp những công nghệ đó mà không nhất thiết phải thiết kế lại toàn bộ máy bay.

Không quân Mỹ cũng cho biết cách tiếp cận này tạo điều kiện cạnh tranh giữa các nhà cung cấp trong những chương trình hiện đại hóa tương lai

Phần mềm vì thế trở thành một thành phần quan trọng của B-21. Máy bay phải xử lý dữ liệu từ nhiều hệ thống, kết nối với các lực lượng khác và hỗ trợ phi công nhận biết môi trường tác chiến.

Khi phần mềm được thiết kế theo hướng linh hoạt hơn, một số năng lực có thể được cập nhật mà không cần thay đổi lớn về kết cấu máy bay.

Đây là cách tiếp cận khác đáng kể so với những nền tảng được phát triển từ thời mà phần cứng chi phối phần lớn vòng đời nâng cấp.

Khả năng tích hợp cảm biến cũng là một phần của triết lý này. Không quân Mỹ xác định B-21 là thành phần của một “gia đình hệ thống” phục vụ nhiệm vụ tấn công tầm xa, bao gồm trinh sát, giám sát, thu thập thông tin, tác chiến điện tử và liên lạc.

B-21 vì vậy không chỉ được nhìn nhận như một chiếc máy bay mang bom, mà là một nút trong mạng lưới cảm biến và vũ khí rộng hơn.

Vũ khí cũng được tính đến theo cách tương tự. B-21 được thiết kế để sử dụng nhiều loại vũ khí tấn công trực tiếp và vũ khí tấn công ngoài tầm phòng không. Khi những loại vũ khí mới xuất hiện, kiến trúc mở được kỳ vọng giúp quá trình tích hợp nhanh hơn.

Đây là điểm đặc biệt quan trọng đối với một máy bay có tuổi đời dự kiến kéo dài nhiều thập niên.

Cách tiếp cận này cũng liên quan trực tiếp đến chi phí vòng đời. Nếu một hệ thống có thể được nâng cấp từng phần thay vì phải thay thế cả nền tảng, thời gian và chi phí hiện đại hóa có thể được kiểm soát tốt hơn.

Không quân Mỹ từng nhấn mạnh B-21 được thiết kế với mục tiêu vừa cho phép tích hợp công nghệ mới, vừa kiểm soát chi phí trong suốt quá trình vận hành.

Khả năng kết nối còn mở ra một hướng phát triển khác. Không quân Mỹ cho biết B-21 được thiết kế để có thể hoạt động trong cấu trúc tác chiến gồm nhiều hệ thống khác nhau và có khả năng thực hiện nhiệm vụ với cấu hình có người lái hoặc không người lái.

Điều này cho thấy B-21 được chuẩn bị cho một tương lai mà máy bay có người lái, phương tiện không người lái, cảm biến và vũ khí tầm xa có thể phối hợp trong cùng một chiến dịch. Tuy nhiên, đây là định hướng thiết kế và khả năng tương lai, không đồng nghĩa B-21 hiện đã được công bố là đang điều khiển một loại UAV cụ thể.

Đây chính là khác biệt căn bản khi đặt B-21 cạnh B-2. Oanh tạc cơ B-2 được phát triển trong thời kỳ công nghệ tàng hình còn rất mới, khi ưu tiên lớn nhất là giảm khả năng bị phát hiện và xuyên thủng phòng không.

Sau hơn 30 năm, B-2 vẫn có giá trị nhưng mỗi lần nâng cấp đều phải xử lý một nền tảng đã được thiết kế từ thời kỳ khác.

B-21 được xây dựng với một triết lý khác. Tàng hình vẫn là nền tảng, nhưng máy bay còn phải có khả năng thích ứng với sự thay đổi của phần mềm, cảm biến, vũ khí và mạng lưới tác chiến. Không quân Mỹ vì thế không chỉ muốn một “B-2 mới”, mà muốn một nền tảng có thể tiếp tục phát triển trong suốt vòng đời.

Nếu B-2 mở ra kỷ nguyên của oanh tạc cơ tàng hình, B-21 đang mở ra một giai đoạn khác, nơi khả năng kết nối và tốc độ nâng cấp có thể quan trọng không kém khả năng tàng hình. Và để hiểu chiếc máy bay này có thể mang theo những gì, bài tiếp theo sẽ đi vào một trong những câu hỏi được quan tâm nhất: B-21 sẽ sử dụng những loại vũ khí nào?