Phim AI càng 'cuốn', càng cần những 'điểm dừng'

Khi nội dung được tạo ra ngày càng nhanh và khả năng giữ chân người xem ngày càng mạnh, phim AI đang đặt ra câu chuyện không chỉ về công nghệ và giải trí, mà còn về cách mỗi người làm chủ thời gian, sự tập trung của mình trong đời sống số.

Khi “xem một chút” thành nhiều giờ

Sau giờ ăn cơm, khi công việc gia đình đã hoàn tất, anh V.A.D. (phường Bàn Cờ) thường dành thời gian xem những bộ phim AI về tiên hiệp, xuyên không... Anh cho biết bản thân có thể cố gắng giới hạn thời gian xem vì hôm sau còn phải đi làm, nhưng thừa nhận nếu thiếu kiểm soát, nhiều người rất dễ bị những bộ phim có tiết tấu nhanh này lôi cuốn sẽ ảnh hưởng đến giấc ngủ, học tập và công việc.

"Phim có tiết tấu nhanh và thật sự hấp dẫn, rất 'cuốn' người xem dù vẫn biết nó là giả tạo, không có thật", anh D. nhận xét.

Nhiều người trẻ cho biết có thể thức thâu đêm để "cày" phim ngắn AI. Hình minh hoạ.

Không chỉ ở những người xem riêng lẻ, trên các hội nhóm mạng xã hội, những cuộc trao đổi về phim AI cũng diễn ra khá sôi nổi. Người xem chia sẻ tên phim, thể loại yêu thích, những tình tiết hấp dẫn; có người tìm kiếm các bộ phim mới, có người bàn luận về nhân vật, diễn biến và những tập tiếp theo. Xuyên không, tiên hiệp, hệ thống, sinh tồn, huyền huyễn, đô thị, trọng sinh… là những mô-típ xuất hiện thường xuyên của thể loại phim AI đang lan truyền trên mạng xã hội rất được nhiều người ưa chuộng.

Bạn Nguyễn Nghĩa (Đà Nẵng) nói về phim AI bằng một câu rất ngắn: “Ê, nó cuốn nha”. Theo Nghĩa, những thể loại như xuyên không, hệ thống, sinh tồn... có sức hút đến mức có thể khiến người xem thức cả đêm để theo dõi. Một bạn đọc giấu tên cũng kể đã xem phim “từ sáng đến khuya”, hết xuyên không lại đến những câu chuyện về đôi mắt âm dương, buôn bán cổ đại, thần y…

Không chỉ tốn thời gian, việc xem phim còn có thể kéo theo việc mất phí. Chị Nguyễn Thị Nho cho biết có những bộ phim đến đoạn gay cấn thì yêu cầu người xem phải trả tiền để được xem tập tiếp theo và chị đã chi 144.000 đồng cho một tuần xem phim AI. Còn chị Nguyễn Thị Thảo Trang (ngụ tại TP Hồ Chí Minh) cho biết trong số những người quen của chị có người đã xem một bộ phim kéo dài 7-9 tiếng liên tục và phải tốn chi phí cho những tập tiếp theo vì không thể ngưng được.

Sức hút của phim AI có một phần đến từ chính đặc điểm là các tình tiết được đẩy nhanh, xung đột xuất hiện sớm, cao trào liên tục và phần kết thường tạo nhu cầu theo dõi tiếp. Bên cạnh đó, phim AI còn có diễn viên đẹp và cốt truyện có nhiều tình tiết "kéo" cảm xúc người xem.

Theo dữ liệu nền tảng Adjust được cung cấp, năm 2025, người Việt chi 11,5 triệu USD, tương đương hơn 302 tỷ đồng cho các ứng dụng phim ngắn. Sang quý I/2026, lượt cài đặt tăng 32%, số phiên truy cập tăng 76% so với cùng kỳ. Những con số này cho thấy phim ngắn đã vượt khỏi một hình thức giải trí đơn thuần để trở thành một thị trường mà thời gian và sự chú ý của người xem có thể được chuyển hóa thành giá trị kinh tế.

Cần có sự kiểm soát

Trong bối cảnh phim AI phát triển nhanh trên không gian mạng, yêu cầu quản lý hoạt động phổ biến phim cũng được đặt ra rõ hơn. Ngày 25/9 vừa qua, Cục Điện ảnh (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) ban hành Công văn số 1919 về việc chấp hành quy định về phổ biến phim trên không gian mạng.

Theo Cục Điện ảnh, cùng với sự phát triển của công nghệ số và các dịch vụ nội dung trực tuyến, hoạt động phổ biến phim trên không gian mạng ngày càng đa dạng về phương thức và gia tăng về số lượng. Trong đó, nhiều sản phẩm được giới thiệu dưới tên gọi “phim ngắn” và cung cấp tới người xem thông qua các nền tảng, ứng dụng, dịch vụ cung cấp nội dung trực tuyến.

Qua công tác quản lý, Cục Điện ảnh nhận thấy có hiện tượng một số tổ chức, cá nhân thực hiện phổ biến phim trên không gian mạng nhưng chưa thực hiện hoặc chưa thực hiện đầy đủ các điều kiện, thủ tục theo quy định của pháp luật về điện ảnh. Trong đó có các quy định về chủ thể được phép phổ biến phim trên không gian mạng, điều kiện thực hiện phân loại phim, phân loại và hiển thị kết quả phân loại, thông báo danh sách phim và kết quả phân loại trước khi phổ biến cùng các nghĩa vụ khác.

Cục Điện ảnh đề nghị các tổ chức, doanh nghiệp và cá nhân liên quan khẩn trương rà soát hoạt động, bảo đảm chủ thể thực hiện hoạt động phổ biến phim thuộc đối tượng được phép theo Luật Điện ảnh; đồng thời thực hiện đầy đủ các điều kiện về phân loại phim và chịu trách nhiệm trước pháp luật về nội dung, kết quả phân loại phim.

Đối với các nền tảng truyền thông số, nền tảng trung gian hoặc kho ứng dụng có cung cấp phim, Cục Điện ảnh đề nghị khẩn trương kiểm tra, rà soát phim, “phim ngắn” và các ứng dụng phổ biến phim đang được cung cấp. Trường hợp chủ thể phổ biến phim chưa đáp ứng đầy đủ điều kiện thực hiện hoạt động phổ biến phim trên không gian mạng, yêu cầu về phân loại phim và các nghĩa vụ liên quan, cần kịp thời ngăn chặn, không tiếp tục cung cấp, phổ biến; đồng thời yêu cầu chủ thể liên quan khắc phục, hoàn thiện đầy đủ điều kiện, thủ tục trước khi tiếp tục phổ biến.

Cục Điện ảnh cũng yêu cầu thực hiện việc hiển thị mức phân loại phim, cảnh báo; áp dụng các biện pháp kỹ thuật cần thiết để bảo vệ trẻ em và tạo điều kiện để người sử dụng dịch vụ báo cáo phim vi phạm. Cục cho biết đang phối hợp với các cơ quan, đơn vị chức năng kiểm tra, rà soát, xác minh những trường hợp tổ chức, cá nhân thực hiện hoạt động phổ biến phim trên các nền tảng, ứng dụng và không gian mạng có dấu hiệu vi phạm pháp luật về điện ảnh.

Đại diện Sở Văn hóa và Thể thao TP Hồ Chí Minh cũng cho biết, các tổ chức, cá nhân hoạt động trong lĩnh vực văn hóa, nghệ thuật cần chủ động rà soát cơ sở pháp lý về quyền tác giả, quyền liên quan khi tổ chức hoạt động, khai thác tác phẩm, chương trình biểu diễn, bản ghi âm, ghi hình và chương trình phát sóng. Trong môi trường số, việc ghi âm, tải lên, sao chép, chia sẻ hoặc phổ biến tác phẩm, bản ghi âm, bản ghi hình khi chưa được phép cũng là vấn đề cần lưu ý.

Theo ông Trần Thế Thuận, Giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao TP Hồ Chí Minh, ngành văn hóa đang tăng cường công tác quản lý, phối hợp kiểm tra, xác minh và xử lý các hành vi xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan và quyền sở hữu trí tuệ; đồng thời nâng cao nhận thức, ý thức tuân thủ pháp luật trong hoạt động văn hóa, nghệ thuật và trên môi trường số.

AI khiến việc tạo ra một sản phẩm nội dung trở nên nhanh và dễ tiếp cận hơn, nhưng tốc độ tạo ra sản phẩm không đồng nghĩa với việc có thể bỏ qua những yêu cầu về quyền tác giả, quyền liên quan hay trách nhiệm khi đưa nội dung đến công chúng.

Từ góc độ bảo vệ trẻ em, bà Mai Thị Ngọc Mai, Phó Chủ tịch Hội Bảo vệ quyền trẻ em Việt Nam, Chủ tịch Hội Bảo vệ quyền trẻ em TP Hồ Chí Minh, lưu ý những vấn đề tâm lý của trẻ chịu tác động từ môi trường sống, các mối quan hệ và mạng xã hội. Với phim AI, điều này càng đặt ra yêu cầu về sự đồng hành của người lớn khi trẻ tiếp cận các nội dung trực tuyến. Không chỉ quan tâm trẻ xem gì, gia đình và nhà trường cũng cần giúp các em hình thành khả năng nhận biết nội dung phù hợp, biết tự giới hạn thời gian và tìm kiếm sự hỗ trợ khi việc sử dụng mạng xã hội bắt đầu ảnh hưởng đến sinh hoạt hằng ngày.

Cùng với việc hoàn thiện trách nhiệm của chủ thể phổ biến phim và nền tảng, điều cần thiết không kém là giúp người xem giữ được quyền chủ động trước dòng nội dung ngày càng dày đặc. Xem một bộ phim để giải trí không phải vấn đề; điều quan trọng là người xem vẫn biết khi nào mình muốn xem và khi nào mình có thể dừng lại.