Vì sao các 'ông lớn' dầu khí châu Âu phải cắt giảm mạnh chi trả cổ đông?
Shell, BP và các công ty cùng ngành được dự báo sẽ siết lại hoạt động mua lại cổ phiếu để bảo vệ bảng cân đối tài chính trước áp lực giá dầu giảm.
(Ảnh minh họa)
Những tập đoàn dầu khí lớn nhất châu Âu đang chuẩn bị cắt giảm hàng tỷ USD tiền chi trả cho cổ đông trong vài tuần tới, báo hiệu một giai đoạn thắt chặt khi họ đối mặt với triển vọng giá dầu thấp hơn và tìm cách bảo vệ bảng cân đối kế toán.
Theo các nhà phân tích, Shell, BP, TotalEnergies, Eni và Equinor dự kiến sẽ đồng loạt giảm 10-25% mức phân phối lợi ích cho cổ đông khi công bố kết quả kinh doanh cả năm trong tháng này, chủ yếu thông qua việc cắt giảm chương trình mua lại cổ phiếu.
Trong những năm gần đây, các ông lớn dầu khí châu Âu đã dành hơn một nửa dòng tiền để mua lại cổ phiếu, qua đó làm giảm số lượng cổ phiếu lưu hành và hỗ trợ giá cổ phiếu. Theo UBS, toàn ngành đã giảm khoảng một phần năm tổng số cổ phiếu kể từ năm 2021.
Tuy nhiên, chiến lược này đang chịu áp lực lớn. Giá dầu đã giảm khoảng 20% trong năm ngoái và được dự báo sẽ còn yếu hơn trong nửa đầu năm 2026, khi nguồn cung dầu thô gia tăng tạo ra tình trạng dư thừa. Các nhà phân tích cho rằng doanh nghiệp nhiều khả năng sẽ cắt giảm mua lại cổ phiếu thay vì đi vay để duy trì các khoản chi trả này.
“Chúng tôi dự báo mức cắt giảm trung bình khoảng 25% đối với hoạt động mua lại cổ phiếu”, bà Lydia Rainforth của Barclays cho biết. “Nhìn chung, đó là lựa chọn tốt hơn nhiều so với việc chi trả bằng tiền vay”, bà nói thêm.
“Trước đây, việc ưu tiên mua lại cổ phiếu có cơ sở rất mạnh khi định giá còn rẻ, bảng cân đối tài chính lành mạnh và những lo ngại về đỉnh nhu cầu dầu ngày càng tăng”, ông Josh Stone, chuyên gia phân tích tại UBS, người dự báo ngành sẽ giảm 21% mức chi trả cho cổ đông, nói. “Nhưng hiện nay thì không còn như vậy nữa”, ông bổ sung.
Áp lực đối với các công ty châu Âu trái ngược với sức mạnh của các đối thủ Mỹ.
ExxonMobil và Chevron hôm thứ Sáu báo cáo lợi nhuận năm thấp nhất trong bốn năm, dù sản lượng dầu khí đạt mức kỷ lục. Tuy nhiên, cả hai không phát tín hiệu sẽ thu hẹp các khoản chi trả cho cổ đông trong năm nay và nhấn mạnh sức mạnh tài chính để vượt qua giai đoạn suy giảm.
Một số tập đoàn châu Âu đã bắt đầu điều chỉnh kỳ vọng. Total cho biết sẽ giảm mua lại cổ phiếu hàng quý từ 500 triệu đến 1,25 tỷ USD trong năm nay, với giả định giá dầu trung bình ở mức 60–70 USD/thùng.
Dầu Brent được giao dịch quanh mức 71 USD/thùng vào thứ Sáu, trong bối cảnh căng thẳng địa chính trị gia tăng tại Trung Đông.
Theo HSBC, Equinor - công ty dầu khí do Nhà nước Na Uy kiểm soát - dự kiến sẽ giảm mua lại cổ phiếu hàng năm từ 5 tỷ USD vào năm 2025 xuống còn 2 tỷ USD vào năm 2026.
Shell, công ty từng mô tả việc chi 40-50% dòng tiền cho cổ tức và mua lại cổ phiếu là “bất khả xâm phạm”, được dự báo rộng rãi sẽ giảm quy mô mua lại hàng quý từ 3,5 tỷ USD xuống 3 tỷ USD khi công bố kết quả vào thứ Năm, động thái vẫn giữ mức chi trong phạm vi này.
Hội đồng quản trị các công ty sẽ quyết định mức chi trả ngay trước khi công bố kết quả kinh doanh, và một số nhà phân tích cảnh báo rằng nếu năm nay khởi đầu tích cực, một số doanh nghiệp vẫn có thể giữ mức chi trả như hiện tại.
Dù vậy, ông Stone của UBS cho rằng việc định giá thị trường của các ông lớn dầu khí châu Âu được cải thiện đã làm suy yếu lập luận cho các chương trình mua lại mạnh tay. “Lý do trở nên kém thuyết phục hơn khi bạn mua lại cổ phiếu của mình ở mức định giá cao hơn”, ông nói.
Ông cũng cho biết, dù một số tập đoàn châu Âu nhấn mạnh việc duy trì lợi ích ổn định cho cổ đông như một cách để thu hẹp khoảng cách định giá với các đối thủ Mỹ, họ vẫn đối mặt với những bất lợi mang tính cấu trúc, do các công ty Mỹ có trữ lượng lớn hơn và triển vọng tăng trưởng mạnh hơn.
Ông Christopher Kuplent, chuyên gia phân tích tại Bank of America, nhận định các công ty dầu khí châu Âu năm ngoái có thể duy trì chi trả chủ yếu nhờ dựa vào bảng cân đối tài chính hoặc bán tài sản.
“Tôi không nghĩ một công ty như Eni, sau khi đã bán 8 tỷ USD tài sản năm ngoái, có thể lặp lại điều đó trong năm nay”, ông nói. “Bạn không thể né tránh các yếu tố nền tảng”, ông bổ sung.
Kỳ vọng đối với kết quả quý IV đã sớm bị hạ thấp sau những tuyên bố giao dịch thận trọng, khiến dự báo lợi nhuận theo đồng thuận giảm 12%. Ông Kuplent cho rằng ngành đang bước vào một năm 2026 khó khăn, sau khi dành phần lớn năm ngoái để cắt giảm chi phí và cố gắng nâng sản lượng. “Chúng tôi hy vọng sẽ có một cú hạ cánh mềm”, ông nói, “nhưng nhiều tấm đệm mà bạn từng dựa vào hoặc đã xẹp đi, hoặc ngay từ đầu đã không tồn tại”.
