Vì sao các vụ cháy rừng ở châu Âu ngày càng khó dập tắt?

Lính cứu hỏa nỗ lực dập tắt vụ cháy rừng tại châu Âu. Ảnh: AP

Nguyên nhân gốc rễ

Nhiều quốc gia châu Âu như Hy Lạp, Pháp, Bồ Đào Nha đang nỗ lực khống chế cháy rừng lan rộng nhiều ngày qua. Thảm họa khiến hàng trăm héc ta rừng bị thiêu rụi và hàng trăm nghìn người phải sơ tán.

Theo DW, trong các vụ cháy rừng lịch sử vào mùa hè ở Pháp năm nay, chính quyền cho rằng, nguyên nhân do một máy phát quang bụi rậm hoạt động gần đường dây điện cao thế. Trong khi đó, các nhà điều tra Tây Ban Nha kết luận, tia lửa từ máy móc hạng nặng là nguyên nhân gây ra các vụ cháy lớn ở nước này.

Song, các nhà khoa học nhấn mạnh, những phát hiện đó chỉ giải thích được nguyên nhân khởi nguồn chứ không phải gốc rễ của vấn đề. Thực chất, trên khắp châu Âu, sự kết hợp giữa biến đổi khí hậu do con người gây ra, quy hoạch và việc trồng rừng sai cách có thể khiến cho lửa lây lan nhanh cũng như làm gia tăng các vụ cháy rừng.

DW cho biết, các nhà khoa học chỉ ra ba yếu tố quyết định liệu đám cháy rừng có lan nhanh hay không. Đó là lượng thảm thực vật có thể cháy, độ khô của thảm thực vật và điều kiện thời tiết xung quanh đám cháy.

Mùa hè này, các vụ cháy rừng bùng phát gần như đồng thời ở Pháp, Tây Ban Nha, Hy Lạp và Thổ Nhĩ Kỳ đều do nắng nóng và hạn hán gây ra.

Hơn nữa, hơn 3/4 diện tích rừng Landes de Gascogne ở tây nam nước Pháp mới đây bốc cháy là rừng thông, một trong những loại cây rất dễ bắt lửa. Rừng thông rụng lá kim thô ráp phủ kín mặt đất rừng, cung cấp nguồn nhiên liệu dồi dào cho đám cháy.

Một loại cây lấy gỗ phát triển nhanh khác là bạch đàn. Tại Bồ Đào Nha, loài cây có nhiều tinh dầu này chiếm hơn 1/4 diện tích rừng của cả nước, từng lan rộng trong mùa cháy rừng chết người năm 2017.

“Tại một số khu vực ở châu Âu, đất nông nghiệp và các vùng cây bụi có sinh khối thấp đã được thay thế bằng các loài cây lá kim hoặc bạch đàn dễ cháy nhưng có lợi nhuận kinh tế cao hơn”, Ủy ban châu Âu viết trong một báo cáo, theo DW.

Tây Ban Nha, nơi khoảng 3 triệu héc ta đất nông nghiệp và đồng cỏ cũ đã được trồng thông và bạch đàn.

Phòng ngừa cháy rừng

Phòng ngừa rủi ro trước khi hỏa hoạn cháy rừng xảy ra là cấp thiết. Điều đó bắt đầu bằng việc giải quyết vấn đề phát thải khí nhà kính gây ra biến đổi khí hậu và làm gia tăng các hiện tượng thời tiết cực đoan.

Nhiều quốc gia châu Âu đang chuyển chiến lược từ ứng phó khẩn cấp sang quy hoạch và quản trị rủi ro cảnh quan dài hạn nhằm phòng ngừa hỏa hoạn từ gốc. Ảnh: APD

Thêm vào đó, việc thay thế các khu rừng độc canh bằng rừng hỗn hợp cũng sẽ mang lại hiệu quả đáng kể. Rừng có nhiều loài cây khác nhau thường có khả năng chống chịu tốt hơn với hạn hán, bão, dịch bệnh côn trùng và cháy rừng.

Đức là một ví dụ điển hình về quản lý rừng, DW lý giải. Nhu cầu về gỗ sau năm 1945 dẫn đến việc trồng cây vân sam trên khắp các dãy núi như Harz, dãy núi cao nhất miền Trung nước Đức. Nhưng hiện nay, các nhà lâm nghiệp đang chuyển đổi thành rừng hỗn hợp để tăng khả năng chống chịu.

Ngoài ra, việc trồng các loại cây tán rộng rụng lá, như sồi, dẻ gai hoặc phong có thể giúp ích, vì chúng thường tích trữ nhiều độ ẩm hơn so với cây lá kim. Những cây có vỏ dày, ít cành thấp và hàm lượng độ ẩm cao hơn thường có khả năng chống cháy tốt hơn.