Vì sao cần cảnh báo lượng muối, đường ngay ở mặt trước bao bì?

Những gói bánh, chai nước ngọt hay hộp thực phẩm chế biến sẵn thường có bao bì bắt mắt, nhưng không phải ai cũng dễ dàng nhận ra lượng muối, đường hoặc chất béo bên trong. Bảng thành phần dinh dưỡng ở mặt sau bao bì với nhiều con số, thuật ngữ có thể khiến người mua khó tiếp cận thông tin khi lựa chọn thực phẩm.

Các bác sĩ BV Bạch Mai đặt stent graft nội mạch cho bệnh nhân bị phình động mạch chủ ngực. Ảnh: Đỗ Hằng,

Trong góp ý đối với dự án Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi), Tổ chức Y tế thế giới (WHO) đề xuất bắt buộc ghi nhãn cảnh báo dinh dưỡng ở mặt trước bao bì đối với thực phẩm bao gói sẵn, nhằm cung cấp thông tin về hàm lượng cao muối, đường, chất béo bão hòa, chất béo chuyển hóa, năng lượng hoặc các chất dinh dưỡng khác có ý nghĩa đối với sức khỏe cộng đồng.

Đề xuất này đáng chú ý trong bối cảnh Việt Nam đang đối mặt với gánh nặng lớn từ các bệnh không lây nhiễm.

Theo WHO, tỷ lệ tăng huyết áp ở người trưởng thành tăng từ 18,9% năm 2015 lên hơn 26% năm 2021. Theo Hội Tim mạch Việt Nam, bệnh tim mạch là nguyên nhân gây tử vong hàng đầu tại Việt Nam, với khoảng 200.000 ca mỗi năm, chiếm gần 40% tổng số ca tử vong. Ước tính cứ 4 người trưởng thành có 1 người mắc bệnh tim mạch, xu hướng ngày càng trẻ hóa.

Tiêu thụ quá nhiều muối là yếu tố nguy cơ quan trọng của tăng huyết áp và bệnh tim mạch. Trong khi đó, lượng muối trung bình người Việt tiêu thụ được ước tính ở mức 8,1 g mỗi ngày, cao hơn đáng kể so với khuyến nghị dưới 5 g.

Không phải người tiêu dùng nào cũng có thói quen đọc kỹ bảng thành phần dinh dưỡng. Việc mua hàng thường diễn ra nhanh chóng, đôi khi do nhu cầu tiện lợi, sở thích của trẻ, quảng cáo hấp dẫn hoặc giá bán.

Cảnh báo ở mặt trước bao bì có thể giúp người mua nhận biết nhanh hơn những sản phẩm có hàm lượng cao ở các thành phần cần hạn chế, từ đó cân nhắc trước khi lựa chọn.

WHO khuyến cáo giảm ăn đồ chế biến sẵn vì thường có nhiều chất béo hoặc muối.

Bên cạnh muối, tiêu thụ nhiều đường tự do làm tăng nguy cơ sâu răng và góp phần gây thừa cân, béo phì. Những thói quen ăn uống được lặp lại qua thời gian có thể ảnh hưởng lâu dài đến sức khỏe, dù người ăn chưa nhận thấy vấn đề trước mắt.

Vì vậy, thông tin cảnh báo cần được trình bày rõ ràng, dễ hiểu và dễ nhận diện, giúp người tiêu dùng tiếp cận thông tin dinh dưỡng thuận tiện hơn.

Trong góp ý đối với Luật An toàn thực phẩm sửa đổi, WHO đề xuất quy định chi tiết về ghi nhãn cảnh báo dinh dưỡng trên sản phẩm thực phẩm, tạo cơ sở cho việc xây dựng các quy định cụ thể.

WHO cho rằng luật nên xác lập rõ nguyên tắc và trách nhiệm thực hiện cảnh báo dinh dưỡng bắt buộc ở mặt trước bao bì. Các nội dung kỹ thuật như ngưỡng dinh dưỡng, hình thức cảnh báo, nhóm sản phẩm áp dụng và lộ trình thực hiện có thể được quy định chi tiết tại văn bản dưới luật.

Cách tiếp cận này tạo nền tảng pháp lý rõ ràng, đồng thời cho phép cập nhật tiêu chí theo bằng chứng khoa học và thực tiễn.

Việc xây dựng quy định cũng cần làm rõ cách đánh giá hàm lượng dinh dưỡng, phạm vi sản phẩm thuộc diện cảnh báo, thời gian chuyển tiếp và trách nhiệm kiểm tra thực hiện. Đây là những yếu tố quan trọng để chính sách vừa hướng tới mục tiêu bảo vệ sức khỏe người dân, vừa bảo đảm tính khả thi.

Sửa đổi Luật An toàn thực phẩm là cơ hội để xem xét luật hóa nguyên tắc ghi nhãn cảnh báo dinh dưỡng bắt buộc ở mặt trước bao bì, giúp người tiêu dùng có thêm thông tin trước khi quyết định mua thực phẩm. Qua đó, chính sách góp phần nâng cao nhận thức về chế độ ăn lành mạnh, trong đó có việc giảm muối và đường.