Vì sao cùng hành vi vi phạm về giá, nhưng mức xử phạt khác nhau?
Cử tri Hà Tĩnh phản ánh tình trạng cùng một hành vi vi phạm hành chính nhưng lại bị xử phạt khác nhau theo từng nghị định, gây khó cho địa phương khi thực hiện. Bộ Tài chính đã có lý giải và đề xuất sửa đổi để thống nhất cách áp dụng.
Cử tri phản ánh
Trước kỳ họp thứ 10, Quốc hội khóa XV, Đoàn ĐBQH tỉnh Hà Tĩnh đã có văn bản phản ánh ý kiến cử tri về tình trạng cùng một hành vi vi phạm hành chính nhưng bị xử phạt khác nhau giữa các nghị định của Chính phủ nên quá trình áp dụng thực hiện tại địa phương còn lúng túng.
Cụ thể, theo Nghị định số 87/2024 của Chính phủ, hành vi “không niêm yết giá hàng hóa, dịch vụ” bị phạt tiền từ 500.000-1.000.000 đồng, áp dụng chung cho mọi lĩnh vực.
Thế nhưng, một số nghị định chuyên ngành quy định mức phạt cao hơn. Nghị định số 117 của Chính phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực y tế mức 1-3 triệu đồng đối với cơ sở kinh doanh dược không niêm yết giá thuốc đúng quy định; Nghị định 90 về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực thú y quy định mức 2-3 triệu đồng đối với hành vi không niêm yết giá thuốc thú y.
Tại Nghị định 88/2019 của Chính phủ quy định về xử phạt trong lĩnh vực tiền tệ và ngân hàng, mức xử phạt từ 30-50 triệu đồng đối với hành vi không niêm yết công khai giá mua, bán vàng miếng.
Cử tri Hà Tĩnh phản ánh tình trạng cùng một hành vi vi phạm hành chính nhưng lại bị xử phạt khác nhau theo từng nghị định, gây khó cho địa phương khi thực hiện. Ảnh: Nam Khánh
Nghị định số 119/2017 được sửa đổi, bổ sung tại Nghị định số 126/2021 của Chính phủ quy định xử phạt theo giá trị hàng hóa vi phạm đối với hành vi kinh doanh hàng hóa quá hạn sử dụng và xử phạt theo số lượng hàng hóa đã tiêu thụ đối với hành vi bán hàng hóa không phù hợp với tiêu chuẩn công bố áp dụng.
Trong khi đó, Nghị định số 14/2021 về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực chăn nuôi cũng quy định các hành vi tương tự, như mua bán, nhập khẩu thức ăn chăn nuôi hết hạn sử dụng, sản xuất, nhập khẩu, kinh doanh thức ăn chăn nuôi và giống vật nuôi không đảm bảo chất lượng.
“Như vậy, cùng một nhóm hành vi vi phạm là hàng hóa quá hạn sử dụng, không bảo đảm tiêu chuẩn, chất lượng, nhưng hai nghị định lại có quy định riêng, áp dụng khác nhau về phạm vi và căn cứ tính mức phạt. Đề nghị Chính phủ sửa đổi, bổ sung để thống nhất trong tổ chức thực hiện”, cử tri tỉnh Hà Tĩnh kiến nghị.
Lý do mức xử phạt khác nhau
Trả lời kiến nghị này, Bộ Tài chính đã làm rõ nguyên nhân dẫn tới sự khác biệt về mức xử phạt giữa các nghị định.
Bộ Tài chính cho biết, qua tổng kết, đánh giá việc thi hành và rà soát các văn bản quy phạm pháp luật liên quan, Bộ nhận thấy bên cạnh các quy định chung về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực quản lý giá tại Nghị định 87, nhiều nghị định xử phạt vi phạm hành chính trong các lĩnh vực chuyên ngành như viễn thông, giao thông, y tế, dược, cạnh tranh và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng cũng có quy định về vi phạm trong lĩnh vực giá, với nội hàm hành vi, mức xử phạt và biện pháp khắc phục hậu quả khác nhau.
Trong đó, các mức xử phạt đối với cùng bản chất hành vi vi phạm về giá (như về niêm yết giá, kê khai giá...) thường cao hơn Nghị định 87/2024.
“Việc khác nhau trong quy định của các nghị định chủ yếu đến từ tính đặc thù trong quản lý giá của các lĩnh vực đối với từng nhóm hàng hóa, dịch vụ cụ thể. Một số bộ, ngành đánh giá việc quy định cơ chế riêng là cần thiết do việc xử phạt đối với một số lĩnh vực phải đảm bảo tính răn đe với mức xử phạt cao (như lĩnh vực viễn thông, hàng không, xăng dầu...) hoặc một số lĩnh vực mà vi phạm hành chính tại lĩnh vực đó thường đan xen với vi phạm hành chính về giá (như cạnh tranh, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng...)”, Bộ Tài chính nhấn mạnh.
Cùng với đó, công tác quản lý nhà nước về giá nói chung có phạm vi tác động rộng đến nhiều ngành, lĩnh vực. Trong quá trình xây dựng Luật Giá 2023 cũng đã đặt ra yêu cầu quy định rõ về nguyên tắc trong áp dụng pháp luật về giá và các pháp luật chuyên ngành (được cụ thể hóa tại Điều 4 Luật Giá 2023).
Do vậy, việc các nghị định xử phạt vi phạm hành chính trong các lĩnh vực có quy định riêng, đặc thù về xử phạt về giá cũng là yếu tố khách quan, cần thiết để đảm bảo công tác quản lý riêng đối với nhóm hàng hóa, dịch vụ.
Trên cơ sở đề nghị của nhiều bộ, ngành và tiếp thu ý kiến thẩm định của Bộ Tư pháp, Bộ Tài chính đã bổ sung nguyên tắc phân định thẩm quyền và nguyên tắc áp dụng trong xử phạt vi phạm hành chính tại dự thảo Nghị định sửa đổi, bổ sung Nghị định số 87/2024 đang trình Chính phủ, nhằm tạo cơ sở rõ ràng trong việc áp dụng pháp luật giữa các nghị định xử phạt vi phạm hành chính.
