Vì sao đề xuất chấm dứt hoạt động Ủy ban An toàn giao thông quốc gia?

Tinh gọn bộ máy, siết chặt trách nhiệm

Theo Dự thảo Đề án bãi bỏ Quyết định 22/2017/QĐ-TTg ngày 22/6/2017 của Thủ tướng về tổ chức, hoạt động của Ủy ban An toàn giao thông quốc gia (UBATGTQG) và Ban An toàn giao thông (ATGT) các địa phương, UBATGTQG ra đời từ năm 1997, đã trải qua gần 30 năm hoạt động với vai trò là tổ chức phối hợp liên ngành giúp Thủ tướng chỉ đạo công tác bảo đảm trật tự an toàn giao thông (TTATGT). Tuy nhiên, trong bối cảnh mới, mô hình này đang dần bộc lộ những hạn chế mang tính hệ thống.

Dự thảo Báo cáo tổng kết thi hành Quyết định 22/2017/QĐ-TTg nêu rõ, dù đạt được những kết quả nhất định trong công tác tuyên truyền và đôn đốc, hoạt động của Ủy ban cũng như Ban ATGT các địa phương vẫn gặp nhiều lực cản. Điển hình là việc thiếu thực quyền do chỉ là cơ quan phối hợp kiêm nhiệm, không phải cơ quan quản lý nhà nước chuyên ngành. Vì vậy, nhiều chỉ đạo thường dừng ở mức “đôn đốc, nhắc nhở”, thiếu chế tài đủ mạnh để buộc các đơn vị thực thi.

Cùng với đó, trách nhiệm của các cơ quan này chưa thật sự rõ ràng, bởi chức năng của Ban ATGT địa phương thường giao thoa, chồng lấn với nhiệm vụ của các sở chuyên ngành như Sở Xây dựng, công an… Hệ quả là khi xảy ra tai nạn hoặc ùn tắc, việc quy trách nhiệm chính cho một cá nhân hay đơn vị cụ thể trở nên khó khăn.

UBATGTQG ra đời từ năm 1997. Ảnh minh họa: VGP.

Ngoài ra, bộ máy của Ủy ban và Ban ATGT cũng được đánh giá là cồng kềnh. Tại nhiều địa phương, mô hình Văn phòng Ban ATGT thiếu thống nhất, nơi trực thuộc sở, nơi lại thuộc UBND, trong khi đội ngũ cán bộ chủ yếu là kiêm nhiệm, thiếu tính chuyên nghiệp và ổn định lâu dài.

Đặc biệt, sự ra đời của Luật Đường bộ và Luật Trật tự, An toàn giao thông đường bộ (có hiệu lực từ 1/1/2025) đã tạo ra ranh giới pháp lý rõ rệt: Một bên quản lý kết cấu hạ tầng, hoạt động vận tải; bên còn lại quản lý trật tự an toàn và quy tắc giao thông. Chính sự phân định này khiến mô hình “liên ngành” trước đây dần trở nên lạc hậu so với hành lang pháp lý mới.

Ai sẽ là “nhạc trưởng” mới?

Thực hiện Nghị quyết số 18-NQ/TW với nguyên tắc “Một việc chỉ giao cho một cơ quan chủ trì thực hiện và chịu trách nhiệm chính”, Dự thảo Đề án do Bộ Xây dựng soạn thảo đã đề xuất phương án tái cấu trúc mạnh mẽ.

Bộ Công an sẽ là đầu mối điều phối quốc gia về an toàn giao thông. Sau khi UBATGTQG dừng hoạt động, Bộ Công an được đề xuất trở thành cơ quan đầu mối giúp Chính phủ điều phối chung về TTATGT trên phạm vi toàn quốc. Nhiệm vụ cụ thể bao gồm: Tổng hợp số liệu tai nạn giao thông (TNGT), đánh giá xu hướng và báo cáo định kỳ hoặc đột xuất; Chủ trì đề xuất các biện pháp chỉ đạo liên ngành khi cần thiết; Chịu trách nhiệm bảo đảm hiện trường, điều tra nguyên nhân các vụ TNGT đặc biệt nghiêm trọng.

Bộ Công an được đề xuất trở thành cơ quan đầu mối giúp Chính phủ điều phối chung về TTATGT trên phạm vi toàn quốc. Ảnh: Thành Đạt.

Bộ Xây dựng và các bộ, ngành quản lý theo chuyên môn. Bộ Xây dựng sẽ tiếp nhận các nhiệm vụ liên quan đến kết cấu hạ tầng, hoạt động vận tải đường bộ cùng những lĩnh vực chuyên ngành khác như đường sắt, đường thủy, hàng không… Đồng thời, cơ quan này cũng là đơn vị tiếp nhận nhân sự, tài sản, trang thiết bị và phương tiện từ Văn phòng UBATGTQG sau khi giải thể.

Các địa phương chủ động chịu trách nhiệm. UBND các tỉnh, thành phố sẽ ban hành quyết định chấm dứt hoạt động của Ban ATGT các cấp, đồng thời phân giao nhiệm vụ trực tiếp cho các cơ quan chuyên môn như Công an tỉnh, Sở Xây dựng… nhằm bảo đảm công tác quản lý không bị gián đoạn.

Bài toán nhân sự và lộ trình thực hiện

Một trong những nội dung được quan tâm nhiều nhất là phương án sắp xếp nhân sự sau khi mô hình Ủy ban chấm dứt hoạt động. Theo Đề án, lộ trình được tính toán theo hướng bảo đảm quyền lợi và tính liên tục của công việc.

Phó Chủ tịch chuyên trách sẽ do Bộ Xây dựng đề xuất phương án sắp xếp cụ thể, báo cáo Thủ tướng xem xét quyết định. Đối với cán bộ Văn phòng Ủy ban, 8 nhân sự biên chế và 2 lao động hợp đồng dự kiến được chuyển về Bộ Xây dựng, trong khi một cán bộ biệt phái sẽ trở lại Bộ Công an.

Về tiến độ, theo cập nhật mới nhất Bộ Xây dựng đang lấy ý kiến các bộ, ngành và địa phương đến trước ngày 10/2. Dự kiến, Tờ trình và Dự thảo Quyết định bãi bỏ Quyết định 22/2017/QĐ-TTg sẽ được trình Thủ tướng Chính phủ xem xét trước ngày 31/3.

Nếu được thông qua, đây sẽ là dấu mốc khép lại mô hình Ủy ban phối hợp đã tồn tại gần 3 thập kỷ, đồng thời mở ra giai đoạn mới - nơi trách nhiệm quản lý nhà nước về an toàn giao thông được quy định cụ thể, trực tiếp và gắn chặt với chức năng của từng bộ, ngành chuyên môn...

Lộc Liên