Vì sao drone nhỏ bé có thể làm tê liệt cả sân bay?

Tối ngày 11/8, sân bay quốc tế Tân Sơn Nhất đã phải tạm dừng toàn bộ hoạt động cất, hạ cánh 2 lần, do hai đợt drone liên tiếp xâm nhập trái phép vùng trời quản lý bay. Sự việc này đã gây ảnh hưởng dây chuyền đến 22 chuyến bay của nhiều hãng hàng không như Vietnam Airlines, VietJet Air, Vietravel Airlines, Sun Phú Quốc... khiến nhiều máy bay phải bay chờ hoặc chuyển hướng đáp xuống các sân bay như Cần Thơ hay Cam Ranh.

Drone đang trở thành "cơn ác mộng" thực sự đối với an toàn hàng không. Ảnh minh hoạ được tạo bằng AI Gemini

Dưới góc nhìn khoa học và kỹ thuật hàng không, dưới đây là lý do vì sao drone lại có sức tàn phá kinh hoàng và là mối đe dọa bắt buộc phải ngăn chặn từ sớm.

Một chiếc máy bay thương mại khi đang thực hiện quy trình hạ cánh thường di chuyển với tốc độ rất lớn, khoảng 250-300 km/h . Theo các quy luật vật lý cơ bản, năng lượng va chạm sẽ tăng theo bình phương vận tốc.

Chính vì thế, một vật thể dù có trọng lượng nhỏ như drone, khi va chạm ở dải tốc độ này, sẽ tạo ra một lực tác động khổng lồ. Lực này đủ sức tàn phá trực tiếp và gây hư hại nghiêm trọng cho động cơ, cánh quạt, cấu trúc thân vỏ hoặc làm vỡ kính buồng lái của phi công.

Nhiều người thường so sánh việc drone xâm nhập với các vụ va chạm với chim (bird strike). Tuy nhiên, các nghiên cứu chuyên sâu do Cục Hàng không Liên bang Mỹ (FAA) tài trợ đã chỉ ra rằng drone có sức hủy diệt lớn hơn nhiều so với một con chim có cùng khối lượng.

Nguyên nhân là do drone sở hữu cấu trúc bằng kim loại và nhựa cứng, tích hợp nhiều bộ phận cơ khí như motor và pin. Khi xảy ra va chạm, cấu trúc siêu cứng này của drone không dễ bị nát như cơ thể sinh học của chim, mà có thể trực tiếp làm gãy hỏng cánh máy bay, phá hủy các bộ phận điều khiển quan trọng hoặc thậm chí xuyên sâu vào bên trong cấu trúc máy bay.

Nguy hiểm hơn, hầu hết các dòng drone dân dụng và chuyên dụng hiện nay đều vận hành bằng pin Lithium. Đây chính là một "quả bom nổ chậm" đối với các động cơ phản lực.

Nếu drone bị hút vào động cơ máy bay, lực ép cực mạnh của các cánh quạt sẽ nghiền nát viên pin Lithium. Sự cố này lập tức kích hoạt phản ứng hóa học bùng phát một đám cháy dữ dội với nhiệt độ cực cao. Đáng ngại hơn, các đám cháy hóa chất dạng này gần như không thể dập tắt bằng các hệ thống cứu hỏa thông thường được trang bị trên máy bay. Đám cháy bùng phát ngay sát cánh máy bay (nơi chứa hàng chục tấn nhiên liệu) sẽ đe dọa trực tiếp tới sự sống còn của toàn bộ chuyến bay.

Ngay cả các vật thể bay dân dụng thô sơ khác như diều làm bằng sợi tổng hợp, nếu bị hút vào động cơ cũng có thể gây hư hỏng cánh quạt, giảm hiệu suất và buộc phi công phải tắt động cơ khẩn cấp để đảm bảo an toàn.

Mối hiểm họa của drone không chỉ dừng lại ở các va chạm cơ học thông thường, mà còn nằm ở những yếu tố vô hình mắt thường không thấy được.

Để có thể hạ cánh chính xác tuyệt đối trong các điều kiện thời tiết xấu như sương mù dày đặc hoặc ban đêm, phi công phải phụ thuộc hoàn toàn vào hệ thống dẫn đường bằng sóng vô tuyến.  Tuy nhiên, các thiết bị bay lạ như drone hoàn toàn có khả năng phát ra các tín hiệu vô tuyến gây nhiễu sóng. Sự nhiễu loạn này có thể khiến các thiết bị đo đạc hiển thị sai lệch thông tin trong buồng lái, trực tiếp ngăn cản phi công xác định chính xác vị trí đường băng để tiếp đất.

Ngoài ra, không phận xung quanh các cảng hàng không được quy hoạch vô cùng chặt chẽ thành các hành lang bay cố định, tương tự như các làn đường trên đường cao tốc. Máy bay khi chuẩn bị hạ cánh phải tuân thủ nghiêm ngặt theo quỹ đạo này.

Nếu phát hiện một vật thể nhỏ như drone phía trước, phi công tuyệt đối không thể bẻ lái đột ngột ở độ cao thấp. Việc đổi hướng đột ngột ở trạng thái này sẽ làm mất tính ổn định khí động học của máy bay, hoặc nguy hiểm hơn là gây xung đột, va chạm với các chuyến bay khác hoạt động ở các làn bay lân cận. Trong tình huống này, giải pháp an toàn duy nhất của phi công là chấp nhận bay chờ trên không hoặc chuyển hướng hạ cánh đến một sân bay dự bị khác.

(Tổng hợp)