Vì sao lãi suất trái phiếu Mỹ lên cao nhất 2 thập kỷ

Thị trường trái phiếu toàn cầu tiếp tục chịu áp lực bán tháo mạnh trong phiên 1/10 (giờ Mỹ), qua đó đẩy chi phí vay tại Mỹ, Pháp và Nhật Bản lên mức cao nhất trong nhiều thập kỷ.

Diễn biến này cũng làm gia tăng những lo ngại đối với các nhà hoạch định chính sách, theo Reuters.

Lợi suất trái phiếu nhiều nước tăng cao kỷ lục

Tuy nhiên, lực mua bắt đáy xuất hiện vào cuối buổi sáng tại Mỹ đã giúp thị trường ổn định trở lại. Lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ kỳ hạn chuẩn đã giảm về quanh 5,26%, trong khi lợi suất trên toàn bộ đường cong lợi suất đều đi xuống. Dù vậy, các chuyên gia phân tích cho rằng thị trường vẫn có thể tiếp tục chịu áp lực bán.

Trước đó, lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ kỳ hạn 10 năm, thước đo quan trọng đối với chi phí vay trên toàn cầu và giá của nhiều loại tài sản, đã tăng lên mức 5,33%, cao nhất kể từ năm 2002. Lợi suất kỳ hạn này cũng vừa ghi nhận mức tăng theo quý lớn nhất trong một thế kỷ qua.

Lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ kỳ hạn 10 năm đã tăng lên 5,34%, mức cao nhất kể từ năm 2002. Biểu đồ: Reuters.

Ông Danny Zaid, nhà quản lý danh mục đầu tư tại TwentyFour Asset Management ở New York, nhận định lợi suất tăng dần sẽ thắt chặt các điều kiện tài chính và có thể làm gia tăng nguy cơ kinh tế tăng trưởng chậm lại.

Thế nhưng, ông cũng cho rằng các yếu tố nền tảng của kinh tế Mỹ hiện vẫn rất mạnh mẽ. "Dù vậy, chúng ta đang sống trong nền kinh tế hình chữ K, trong đó nhóm thu nhập thấp đã gặp khó khăn một thời gian dài và cần được giảm bớt áp lực từ giá dầu tăng cao", ông nói thêm.

Nền kinh tế hình chữ K (K-shaped economy) là tình trạng nền kinh tế vận động không đồng đều, khi nhóm người giàu tiếp tục hưởng lợi và phát triển, trong khi người lao động có thu nhập thấp vẫn gặp khó khăn.

Ngoài lợi suất trái phiếu Mỹ, lợi suất trái phiếu chính phủ Anh kỳ hạn 30 năm cũng tăng vượt 6% trong phiên 1/10, mức cao nhất kể từ năm 1998. Tại Nhật Bản, nơi lạm phát đang quay trở lại sau nhiều thập kỷ chống giảm phát, lợi suất trái phiếu chính phủ đã ghi nhận quý thứ 5 liên tiếp tăng lên mức hai con số. Đây là điều chưa từng diễn ra trước đó.

Ông Fred Neumann, chuyên gia kinh tế trưởng khu vực châu Á của HSBC, nhìn nhận các thị trường đang đối mặt với tình trạng lạm phát cao hơn mục tiêu kéo dài trong nhiều năm. Cho đến khi chính sách thắt chặt tiền tệ được thực hiện, thị trường trái phiếu sẽ đòi hỏi một "mức bù cao hơn" đối với các khoản vay dài hạn.

Đáng chú ý, Pháp đang là một trong những mối quan tâm hàng đầu của các nhà đầu tư trái phiếu. Lợi suất trái phiếu chính phủ Pháp kỳ hạn 10 năm đã tăng lên mức cao nhất kể từ năm 2002 trong phiên 1/10, tiến gần mốc mang tính biểu tượng 5%. Lợi suất trái phiếu nước này đã trải qua quý III tồi tệ nhất kể từ năm 1987.

Chênh lệch lợi suất giữa trái phiếu chính phủ Pháp và Đức kỳ hạn 10 năm đang ở quanh mức cao nhất, kể từ cuộc khủng hoảng nợ công khu vực đồng euro hồi những năm 2010. Trong khi đó, chi phí bảo hiểm rủi ro vỡ nợ đối với khoản nợ của Pháp cũng lên mức cao nhất kể từ năm 2013.

Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) thậm chí đang đối mặt với những câu hỏi về khả năng hỗ trợ thị trường trái phiếu Pháp, dù các thành viên cho rằng khả năng này khó có thể xảy ra.

Nhà đầu tư thay đổi quan điểm

Hiện tại, áp lực tăng lãi suất trái phiếu, qua đó gây sức ép lên tình hình tài khóa của các chính phủ, đang là một hiện tượng mang tính toàn cầu.

Viện Tài chính Quốc tế (IIF) có trụ sở tại Washington gần đây ước tính trong một năm qua, các nền kinh tế phát triển đã phải trả hơn 3.300 tỷ USD tiền lãi, chỉ tính riêng cho các trái phiếu chính phủ được giao dịch quốc tế. Số tiền này cao hơn mức 2.600 tỷ USD chi tiêu toàn cầu ước tính cho AI, 3.100 tỷ USD cho quốc phòng và 2.300 tỷ USD cho năng lượng sạch.

Trong tháng trước, hoạt động sản xuất tại châu Âu và châu Á tăng trưởng, vốn được hỗ trợ bởi các khoản đầu tư liên quan đến AI. Điều này khiến các ngân hàng trung ương giảm bớt lo ngại về những hệ quả của việc thắt chặt chính sách.

"Tăng trưởng kinh tế mạnh hơn đã khiến thị trường tin rằng nền kinh tế có thể duy trì mức lãi suất cao trong thời gian dài hơn", ông Afonso Borges, chuyên gia phân tích thu nhập cố định tại Julius Baer, nhận định.

Các nhà giao dịch đã nhanh chóng thay đổi quan điểm về triển vọng lãi suất tại Mỹ. Sau đợt tăng lãi suất vào tháng trước, thị trường dự báo Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) sẽ tăng lãi suất ít nhất thêm 3 lần trước thời điểm giữa năm 2027. Tuy nhiên, dữ liệu lạm phát công bố hôm 30/9 đã làm giảm kỳ vọng của nhà đầu tư về một đợt tăng lãi suất trong ngắn hạn.

Mặt khác, dữ liệu lạm phát của châu Âu tuần này tăng cao hơn dự kiến. ECB đã tăng lãi suất 2 lần trong năm nay và thị trường hiện dự báo ngân hàng này sẽ thực hiện thêm 3 đợt tăng 25 điểm cơ bản đến giữa năm 2027.

Trong khi các tài sản từ cổ phiếu đến tín dụng đều biến động mạnh, trái phiếu là nhóm chịu áp lực bán lớn nhất. Những lo ngại về tín dụng cũng xuất hiện trên thị trường phái sinh. Một chỉ số đo lường hợp đồng hoán đổi rủi ro tín dụng (CDS) đối với trái phiếu có mức xếp hạng tín nhiệm thấp - công cụ bảo vệ nhà đầu tư trước nguy cơ vỡ nợ - đã tăng lên mức cao nhất kể từ đầu tháng 4.