Vì sao máy bay EA-18G Growler có thể 'săn' radar phòng không?

Trong một chiến dịch không kích, phòng không đối phương thường là một trong những mối đe dọa lớn nhất đối với máy bay tấn công.

Radar cảnh giới phát hiện mục tiêu, radar điều khiển hỏa lực theo dõi và cung cấp dữ liệu cho hệ thống tên lửa, trong khi các mạng lưới thông tin liên lạc giúp những thành phần này phối hợp với nhau.

Muốn đưa máy bay xuyên qua một vùng trời như vậy, chỉ dùng vũ khí tiêu diệt từng mục tiêu chưa chắc đã đủ. Đây là lúc khái niệm SEAD, tức chế áp phòng không đối phương, trở nên đặc biệt quan trọng.

SEAD không đồng nghĩa với việc phải tiêu diệt hoàn toàn toàn bộ hệ thống phòng không. Mục tiêu trước hết là làm suy giảm khả năng hoạt động của mạng lưới phòng không trong khoảng thời gian và khu vực cần thiết, qua đó tạo hành lang an toàn hơn cho máy bay tấn công.

Một radar có thể chưa bị phá hủy nhưng nếu không thể phát hiện, theo dõi hoặc cung cấp dữ liệu chính xác cho hệ thống tên lửa, khả năng đe dọa máy bay đối phương đã bị suy giảm đáng kể.

Máy bay tác chiến điện tử EA-18G Growler được thiết kế đặc biệt cho nhiệm vụ này. Với hệ thống thu nhận tín hiệu AN/ALQ-218 cùng các thiết bị tác chiến điện tử khác, Growler có thể phát hiện và phân tích các nguồn phát xạ điện từ.

Điều này cho phép kíp chiến đấu xác định những tín hiệu liên quan đến radar và hệ thống phòng không mà không nhất thiết phải trực tiếp nhìn thấy khí tài mặt đất.

Hải quân Mỹ xác định EA-18G Growler có khả năng thực hiện nhiều nhiệm vụ chế áp hệ thống phòng không và hỗ trợ máy bay tấn công trong môi trường được bảo vệ nghiêm ngặt.

Sau khi xác định nguồn phát, EA-18G Growler có thể sử dụng hệ thống gây nhiễu để tác động vào radar và mạng lưới điện tử của đối phương.

Đòn tác chiến điện tử này có thể làm suy giảm khả năng phát hiện và theo dõi mục tiêu, đồng thời gây khó khăn cho quá trình phối hợp giữa các thành phần trong mạng lưới phòng không.

Hải quân Mỹ mô tả Growler là nền tảng tác chiến điện tử có khả năng hỗ trợ chế áp hệ thống phòng không và hộ tống các máy bay tấn công trong những nhiệm vụ đối phó mục tiêu được phòng thủ nghiêm ngặt.

Tuy nhiên, EA-18G Growler không phải lúc nào cũng trực tiếp "hạ" radar. Một trong những giá trị quan trọng nhất của nó nằm ở khả năng phát hiện và cung cấp thông tin về mối đe dọa cho các lực lượng khác.

Trong đội hình tác chiến, máy bay tác chiến điện tử có thể phối hợp với máy bay chiến đấu, máy bay tấn công và các loại vũ khí chống radar để tạo thành một chuỗi tác chiến nhiều lớp.

Một trong những vũ khí nổi tiếng gắn với nhiệm vụ này là tên lửa chống radar AGM-88 HARM. Loại tên lửa này được thiết kế để tìm kiếm và tấn công các hệ thống phòng không sử dụng radar.

NAVAIR cho biết AGM-88 HARM có khả năng phát hiện, tấn công và tiêu diệt mục tiêu dựa trên tín hiệu do radar mặt đất phát ra. Máy bay tác chiến điện tử EA-18G Growler cũng được tích hợp khả năng mang AGM-88 HARM.

Thế hệ tiếp theo là tên lửa chống radar AGM-88E AARGM, trong đó AARGM là viết tắt của Advanced Anti-Radiation Guided Missile. NAVAIR xác định AARGM được phát triển cho cả nhiệm vụ SEAD và DEAD, tức chế áp hoặc tiêu diệt hệ thống phòng không đối phương.

TĐiểm đáng chú ý là AARGM được thiết kế để đối phó với cả những mục tiêu có khả năng tắt radar nhằm tránh bị tên lửa chống radar phát hiện, nhờ hệ thống tìm kiếm đa chế độ và khả năng xử lý tín hiệu tiên tiến. Tên lửa AARGM-ER cũng được phát triển để tích hợp trên máy bay chiến đấu F/A-18E/F và máy bay tác chiến điện tử EA-18G Growler.

Điều này cho thấy vai trò của EA-18G Growler trong một cuộc tấn công đường không không đơn giản là "mang bom đi đánh".

Máy bay tác chiến điện tử EA-18G Growler có thể thu nhận tín hiệu, xác định mối đe dọa, gây nhiễu và phối hợp với những máy bay mang vũ khí chống radar. Khi cần, chính Growler cũng có thể mang AGM-88 HARM theo cấu hình tác chiến phù hợp.

Một đội hình tấn công vì thế có thể được tổ chức theo nhiều lớp. EA-18G Growler hoạt động ở phía trước hoặc cùng đội hình để hỗ trợ tác chiến điện tử; các máy bay chiến đấu khác đảm nhiệm nhiệm vụ bảo vệ và tấn công; trong khi tên lửa chống radar nhắm vào những nguồn phát xạ quan trọng.

Mục tiêu không nhất thiết là biến toàn bộ mạng lưới phòng không thành đống đổ nát, mà là làm suy giảm khả năng hoạt động của nó đủ lâu để đội hình tấn công hoàn thành nhiệm vụ.

Đó cũng là lý do Hải quân Mỹ coi máy bay tác chiến điện tử EA-18G Growler là một thành phần quan trọng trong các nhiệm vụ tiến vào không phận có tranh chấp.

Tài liệu của Hải quân Mỹ cho biết EA-18G Growler có nhiệm vụ chế áp hệ thống phòng không và hộ tống các máy bay tấn công, qua đó hỗ trợ chúng xuyên qua khu vực được phòng thủ để tiếp cận mục tiêu.

Nói cách khác, EA-18G Growler không nhất thiết phải là chiếc máy bay cuối cùng phá hủy radar. Nó có thể là chiếc máy bay giúp những chiếc khác có cơ hội tiếp cận radar và hệ thống phòng không để thực hiện phần việc còn lại.

Và đó chính là sức mạnh của SEAD: không nhất thiết phải phá hủy toàn bộ "bức tường" phòng không, mà trước hết phải tìm cách mở ra một khoảng trống đủ lớn để cả đội hình có thể đi qua.

EA-18G Growler không nhất thiết phải tự tay tiêu diệt mọi radar. Nhiệm vụ của nó là giúp cả đội hình tiến vào nơi mà những radar đó đang bảo vệ.