Vì sao Musk muốn tặng 10 tỷ USD cổ phiếu SpaceX cho trẻ em Mỹ?

Ngày 19/10, tỷ phú Elon Musk tuyên bố sẽ tặng mỗi trẻ em tại Mỹ một cổ phiếu SpaceX vào năm 2027. Với khoảng 72 triệu trẻ em dưới 18 tuổi, kế hoạch có tổng giá trị ước tính hơn 10 tỷ USD, dựa trên thị giá cổ phiếu hiện tại.

“Năm tới, tôi sẽ tặng mỗi trẻ em ở Mỹ một cổ phiếu SpaceX của mình. Đây sẽ là lần đầu tiên trong nhiều đợt trao tặng”, Musk viết trên mạng xã hội X.

Tuyên bố xuất hiện sau khi Anthropic, công ty phát triển chatbot Claude, công bố kế hoạch dành 5% cổ phần cho một quỹ phục vụ lợi ích công cộng. Musk đề xuất trao cổ phiếu trực tiếp cho người dân thay vì thông qua tổ chức trung gian.

Theo Washington Post, Musk từng đặt câu hỏi về hiệu quả của hoạt động từ thiện truyền thống và đề cập viễn cảnh trí tuệ nhân tạo tạo ra sự sung túc rộng rãi trong xã hội. Quan điểm này giúp lý giải lựa chọn trao cổ phiếu của ông, dù chưa đủ cơ sở để kết luận đây là động cơ duy nhất của kế hoạch.

Xe bán tải điện Tesla Cybertruck dẫn đường cho tàu vũ trụ Starship của SpaceX di chuyển ra bệ phóng, chuẩn bị cho chuyến bay thử nghiệm thứ 11 tại cơ sở Starbase, bang Texas, Mỹ, ngày 11/10/2025. Ảnh: Reuters

Một cổ phiếu SpaceX có ý nghĩa gì?

SpaceX được Musk thành lập năm 2002, phát triển tên lửa Falcon 9, tàu vũ trụ Dragon, hệ thống Starship và mạng Internet vệ tinh Starlink. Công ty niêm yết trên thị trường chứng khoán Mỹ vào tháng 6/2026.

Với giá cổ phiếu khoảng 146 USD tại thời điểm công bố, 72 triệu cổ phiếu có tổng giá trị ước tính 10,5 tỷ USD. Hồ sơ công bố hồi tháng 8 cho thấy Musk sở hữu khoảng 6,42 tỷ cổ phiếu SpaceX, tương đương 48,4% cổ phần. Nếu trao 72 triệu cổ phiếu, lượng này tương đương khoảng 1,1% số cổ phiếu ông nắm giữ.

Tuy nhiên, nhận cổ phiếu khác với nhận tiền mặt. Giá trị tài sản có thể tăng hoặc giảm theo tình hình kinh doanh và biến động thị trường. Với người nhận chưa đủ 18 tuổi, kế hoạch còn đặt ra câu hỏi về quyền sở hữu, quản lý tài khoản và thời điểm được phép bán cổ phiếu.

Tỷ phú Elon Musk phát biểu qua cầu truyền hình trong sự kiện IPO của SpaceX tại trụ sở Nasdaq ở New York, Mỹ, ngày 12/6/2026. Ảnh: Reuters

Một cơ chế có thể được cân nhắc là Trump Accounts, chương trình tài khoản đầu tư dành cho trẻ em Mỹ. Trẻ đủ điều kiện sinh trong giai đoạn 2025-2028 có thể nhận khoản đóng góp ban đầu 1.000 USD từ chính phủ; cá nhân và doanh nghiệp cũng được phép đóng góp thêm.

Chủ tịch SpaceX Gwynne Shotwell cùng chồng đã cam kết trao khoảng 320 triệu USD cổ phiếu SpaceX cho hơn 2 triệu trẻ em thông qua chương trình này, theo Semafor. Khoản đóng góp hướng đến việc giúp trẻ em tích lũy tài sản đầu tư từ sớm.

Tuy nhiên, chưa có xác nhận Elon Musk sẽ sử dụng cùng cơ chế. Ông cũng chưa công bố điều kiện nhận, thời điểm phân phối hay quy định về việc bán cổ phiếu.

Những khoản đóng góp tỷ USD của giới công nghệ

Theo Reuters, động thái của Elon Musk diễn ra trong bối cảnh các doanh nghiệp AI ngày càng quan tâm đến cách chia sẻ lợi ích kinh tế với xã hội, đặc biệt khi công nghệ này làm dấy lên lo ngại về nguy cơ thay thế việc làm.

Anthropic cho biết quỹ mới sẽ dành nguồn lực cho các hoạt động phục vụ lợi ích công cộng, trong đó có việc giải quyết tác động của AI đối với thị trường lao động. Với mức định giá được giới đầu tư thảo luận, 5% cổ phần của công ty có thể trị giá hàng chục tỷ USD.

Khác với Anthropic, tỷ phú Musk đề xuất để người dân trực tiếp sở hữu cổ phần và hưởng lợi nếu giá trị doanh nghiệp tăng. Đây cũng không phải lần đầu các tỷ phú Mỹ sử dụng tài sản đầu tư để hỗ trợ trẻ em.

Michael Dell, nhà sáng lập hãng máy tính Dell, cùng vợ là Susan Dell đã cam kết đóng góp khoảng 6,25 tỷ USD cho chương trình Trump Accounts, nhằm hỗ trợ tài khoản đầu tư của trẻ em thuộc các gia đình có thu nhập thấp.

Các lãnh đạo SpaceX cùng khách mời ăn mừng tại trụ sở Nasdaq ở New York, Mỹ, trong ngày công ty lần đầu phát hành cổ phiếu ra công chúng (IPO) ngày 12/6. Ảnh: Reuters

Những trường hợp này cho thấy một số tỷ phú và doanh nghiệp Mỹ đang lựa chọn giúp trẻ em tích lũy tài sản dài hạn, thay vì chỉ hỗ trợ chi tiêu trước mắt. Tuy nhiên, việc tặng cổ phiếu cũng có thể mang lại lợi ích về thuế tùy cơ chế áp dụng và quy định liên quan.

Trong bài phân tích đăng trên Fortune, Kevin Gentry, nhà sáng lập kiêm Giám đốc điều hành công ty tư vấn gây quỹ TenX Strategies, cho rằng việc tặng cổ phiếu có thể hấp dẫn đối với những nhà sáng lập nắm giữ lượng lớn cổ phần đã tăng giá. Hình thức này giúp họ sử dụng tài sản gắn với doanh nghiệp để thực hiện các khoản đóng góp quy mô lớn.

Robert Pavlik, nhà quản lý danh mục đầu tư cấp cao tại Dakota Wealth Management, lại đặt câu hỏi về lợi ích hình ảnh mà kế hoạch của Musk có thể mang lại.

“Điều này có vẻ giống một chiêu quảng bá hình ảnh. Liệu nó có tạo ra thiện cảm trong công chúng không? Có thể”, ông Pavlik nói với Reuters.

Tuy nhiên, nhận định trên không phải bằng chứng về động cơ của Musk. Kế hoạch vẫn chưa có lịch phân phối cụ thể, trong khi giá trị khoản tặng cuối cùng sẽ phụ thuộc vào số cổ phiếu thực tế được chuyển giao và diễn biến thị trường.