Vì sao Mỹ dùng xe tăng M48 thay vì M60 ở Đông Nam Á?

M60 được Mỹ đưa vào biên chế từ năm 1960, đúng thời điểm Washington bắt đầu tăng cường hiện diện quân sự tại Đông Nam Á.

Đây là xe tăng mạnh hơn M48 với pháo 105 mm và động cơ diesel. Tuy nhiên, M60 không trở thành xe tăng chiến đấu chủ lực của Mỹ tại Đông Nam Á.

Lý do nằm một phần ở cách Mỹ đánh giá chiến trường. M60 được thiết kế chủ yếu cho chiến tranh thiết giáp quy mô lớn tại châu Âu.

Trong khi đó, Đông Nam Á có địa hình rừng nhiệt đới, đầm lầy, đường sá hạn chế và nhiều khu vực khó triển khai các phương tiện hạng nặng. M48A3 nhỏ hơn và đã được chứng minh khả năng hoạt động trong điều kiện địa hình này.

M48A3 trở thành xe tăng chủ lực của Lục quân và Thủy quân lục chiến Mỹ tại Đông Nam Á. Biến thể này sử dụng động cơ diesel AVDS-1790 công suất 750 mã lực, pháo 90 mm M41 và mang 62 viên đạn.

Hơn 1.000 chiếc M48A3 đã được Lục quân và Thủy quân lục chiến Mỹ tiếp nhận trước khi lực lượng Mỹ tăng cường quy mô lớn tại Đông Nam Á.

M48A3 sau đó chứng minh khả năng hoạt động khá tốt trong điều kiện Việt Nam. Xe được sử dụng để hỗ trợ bộ binh, bảo vệ căn cứ, hộ tống đoàn xe và thực hiện các nhiệm vụ rà phá mìn.

Lớp giáp và trọng lượng lớn giúp M48A3 có khả năng sống sót tốt hơn nhiều phương tiện nhẹ khi đối mặt với mìn và hỏa lực bộ binh.

Dù M60 không trực tiếp tham chiến, khung gầm của nó vẫn xuất hiện tại Việt Nam dưới dạng M728 Combat Engineer Vehicle.

Phương tiện này thay pháo tăng bằng pháo phá vật cản 165 mm, đồng thời được trang bị lưỡi ủi và cần cẩu.

M728 đảm nhiệm các nhiệm vụ công binh như phá chướng ngại vật và hỗ trợ lực lượng thiết giáp.

Điều đáng chú ý là chiến tranh tại Đông Nam Á cũng ảnh hưởng ngược lại đến quá trình phát triển M60.

Cuộc chiến khiến nguồn lực dành cho nghiên cứu xe tăng bị hạn chế trong phần lớn cuối thập niên 1960.

Đến năm 1971, Mỹ mới bắt đầu chương trình cải tiến M60A1 nhằm bổ sung những công nghệ mới, trong đó có hệ thống ổn định pháo và các nâng cấp về độ tin cậy.

Vì vậy, M60 có một vị trí khá đặc biệt trong lịch sử chiến tranh tại Đông Nam Á. Nó là xe tăng chủ lực mới của Mỹ nhưng không được đưa vào cuộc chiến.

Chính M48A3 mới là chiếc Patton trực tiếp chiến đấu tại Đông Nam Á. M60 chỉ xuất hiện gián tiếp qua các phương tiện công binh, trước khi tiếp tục được nâng cấp và trở thành một trong những xe tăng quan trọng nhất của Mỹ trong giai đoạn cuối Chiến tranh Lạnh.