Vì sao Nga đưa 'sát thần' Oreshnik tới Belarus?

Nga đã đưa tên lửa đạn đạo Oreshnik tới Belarus, đồng minh quân sự quan trọng của Moscow ở phía tây. Động thái này thu hút sự chú ý bởi Belarus nằm sát Ukraine và có biên giới với Ba Lan, Lithuania và Latvia, những thành viên NATO.

Lợi thế đầu tiên nằm ở vị trí địa lý. Oreshnik có tầm bắn được Nga và các nguồn phương Tây đánh giá lên tới hàng nghìn km.

Khi được triển khai tại Belarus, tên lửa có vị trí phóng gần hơn với nhiều mục tiêu ở châu Âu so với khi đặt sâu trong lãnh thổ Nga.

Vị trí này có thể làm giảm thời gian cảnh báo đối với các hệ thống phòng thủ. Đối phương có ít thời gian hơn để phát hiện vụ phóng, xác định quỹ đạo và đưa ra phương án ứng phó.

Đây là yếu tố quan trọng đối với các hệ thống phòng thủ tên lửa, vốn phải xử lý mục tiêu tốc độ cao trong thời gian rất ngắn.

Việc triển khai Oreshnik cũng mang thông điệp răn đe rõ ràng. Tên lửa đạn đạo này có khả năng mang đầu đạn thông thường hoặc hạt nhân. Khi xuất hiện tại Belarus, Oreshnik trở thành một phần trong thế trận quân sự của Nga gần sườn phía đông NATO.

Nga trước đó đã triển khai tại Belarus các hệ thống có khả năng mang vũ khí hạt nhân, trong đó có tên lửa đạn đạo Iskander.

Oreshnik tiếp tục mở rộng năng lực tên lửa của Moscow tại khu vực này và làm Belarus gắn chặt hơn với thế trận quân sự của Nga.

Moscow cũng có lợi ích trong việc sử dụng Belarus như một vị trí triển khai gần châu Âu. Belarus là đồng minh của Nga và có vị trí địa lý thuận lợi để tạo sức ép lên NATO. Việc đưa Oreshnik tới đây vì vậy mang cả ý nghĩa quân sự lẫn chính trị.

Một yếu tố khác là khả năng răn đe hạt nhân. Oreshnik được đánh giá có khả năng mang đầu đạn hạt nhân, nên việc triển khai hệ thống này tại Belarus gửi đi thông điệp mạnh hơn so với việc chỉ bố trí một loại tên lửa thông thường.

Tuy nhiên, việc đưa Oreshnik tới Belarus không đồng nghĩa tầm bắn của tên lửa được mở rộng. Giá trị chính nằm ở vị trí xuất phát.

Từ Belarus, Nga có thể đưa một hệ thống tên lửa tốc độ cao tới gần hơn với các khu vực mà Moscow muốn gây sức ép.

Với NATO, vấn đề vì thế không chỉ nằm ở số lượng Oreshnik được triển khai. Thách thức còn đến từ việc phải theo dõi một hệ thống tên lửa cơ động được bố trí gần biên giới liên minh, trong khi thời gian cảnh báo có thể bị rút ngắn.

Oreshnik tại Belarus vì vậy là một bước đi có giá trị răn đe cao. Nó giúp Nga củng cố thế trận tên lửa ở phía tây, tăng sức ép lên NATO và biến Belarus thành một mắt xích quan trọng hơn trong cấu trúc quân sự của Moscow.