Vì sao người Trung Quốc thích ăn bánh bao hơn bánh mỳ?

Trong bản đồ ẩm thực phong phú của Trung Quốc, các món làm từ bột mì đóng một vai trò vô cùng quan trọng, đặc biệt là ở các tỉnh phía Bắc. Tuy nhiên, khi nhìn vào thói quen tiêu dùng hằng ngày, người ta dễ dàng nhận thấy một sự khác biệt rõ rệt là người Trung Quốc ưu ái bánh bao hơn hẳn so với bánh mỳ phong cách phương Tây hay bánh mỳ nướng.

Dù cả hai đều là những sản phẩm lên men từ bột mì, bánh bao vẫn phổ biến trên bàn ăn của người Trung Quốc từ bữa sáng dân dã cho đến các bữa tiệc sang trọng. Điều này không phải là sự tình cờ mà xuất phát từ những nguyên nhân sâu xa về lịch sử, kỹ thuật chế biến, triết lý dưỡng sinh và khẩu vị truyền thống.

Bánh bao là món ăn yêu thích của người Trung Quốc. (Ảnh: iStock)

Ưu thế vượt trội của hấp so với nướng

Lý do cốt lõi đầu tiên nằm ở sự khác biệt giữa hai phương pháp chế biến cơ bản: Hấp (thủy nhiệt) và nướng (nhiệt khô). Lịch sử Trung Hoa cổ đại sớm phát triển kỹ thuật nấu nướng bằng hơi nước nhờ sự phổ biến của xửng hấp bằng tre. Bánh bao được làm chín bằng hơi nước nên giữ được độ ẩm cao, bột bánh mềm mại, xốp mịn và không bị khô cứng.

Trong khi đó, bánh mỳ đòi hỏi phương pháp nướng khô trong lò, tạo ra lớp vỏ cứng và giòn. Về mặt địa lý và tài nguyên, gỗ và nhiên liệu đốt ở nhiều vùng của Trung Quốc từng rất khan hiếm, việc hấp bánh tốn ít nhiên liệu hơn nhiều so với việc duy trì một lò nướng nhiệt độ cao trong thời gian dài.

Sự lựa chọn phương pháp hấp vì thế vừa tối ưu chi phí sinh hoạt, vừa tạo ra một kết cấu thực phẩm mềm mại, phù hợp với sở thích của người dân qua nhiều thế hệ.

Kỹ thuật hấp thực phẩm tại Trung Quốc được cho là đã cách đây khoảng 7.000 năm. (Ảnh: SCMP)

Triết lý Đông y và văn hóa dưỡng sinh

Trong văn hóa ẩm thực Trung Hoa, món ăn không chỉ để no bụng mà còn là phương thuốc dưỡng sinh. Theo triết lý y học cổ truyền Trung Quốc, tính chất của thực phẩm được phân loại theo “hàn - nhiệt” (mát - nóng). Bánh mỳ nướng qua nhiệt độ cao thường bị coi là thực phẩm mang tính “nhiệt”, dễ gây nóng trong người, háo nước, khô cổ họng hoặc dẫn đến nhiệt miệng nếu ăn thường xuyên.

Ngược lại, bánh bao được hấp bằng hơi nước lại được xem là món ăn trung tính, ôn hòa và dễ tiêu hóa. Lớp bột mềm xốp ướt giúp dạ dày xử lý thức ăn nhẹ nhàng hơn, không gây cảm giác đầy bụng hay khô khốc. Chính vì vậy, người Trung Quốc từ già đến trẻ có thể ăn bánh bao mỗi ngày mà không lo ngại các tác động xấu đến sức khỏe theo quan niệm y học dân gian.

Bữa ăn sáng truyền thống của người Trung Quốc chú trọng đến yếu tố nhiệt - hàn. (Ảnh: Chopstrick Fest)

Thói quen ăn đồ nóng

Trong văn hóa ẩm thực Trung Quốc, việc dùng đồ ăn nóng trở thành thói quen vô cùng phổ biến. Bánh bao hấp giữ nhiệt rất tốt nhờ độ ẩm cao và lớp vỏ dày, giúp món ăn luôn ấm nóng trong suốt quá trình thưởng thức. Bánh đã chín vẫn có thể tiếp tục để trong nồi giữ ấm. Bánh mỳ khi đã nướng đủ độ thì phải đưa ra khỏi lò, lại dễ bị nguội và cứng đi nhanh chóng, điều này không phù hợp với sở thích ăn uống thích sự ấm áp của người tiêu dùng nội địa.

Cuộc sống hiện đại đòi hỏi sự nhanh chóng và tiện lợi, và bánh bao đáp ứng hoàn hảo yêu cầu này. Các cửa hàng bánh bao bốc khói nghi ngút xuất hiện ở khắp mọi góc phố, ga tàu, bến xe buýt tại các thành phố Trung Quốc từ sáng sớm. Người mua chỉ mất chưa đầy một phút để cầm trên tay những chiếc bánh bao nóng hổi, dễ dàng vừa đi vừa ăn mà không làm rơi rãi vụn như bánh mỳ giòn.

Người Trung Quốc thích ăn uống đồ nóng vì tin như vậy sẽ giúp sức khỏe tốt. (Ảnh: Etramping)

Sự phong phú của nhân bánh

Bánh mỳ phương Tây thường đóng vai trò là món ăn kèm (ăn cùng bơ, mứt, thịt nguội) hoặc dạng kẹp. Bánh bao Trung Quốc lại là bữa ăn hoàn chỉnh được gói gọn trong một khối bột.

Nhân bánh bao vô cùng đa dạng, từ nhân mặn như thịt lợn băm, thịt bò, hải sản, nấm, xá xíu, rau củ, cho đến nhân ngọt như đậu đỏ, hạt sen, kim sa (trứng muối chảy). Sự kết hợp giữa tinh bột của vỏ bánh và chất đạm, chất xơ của nhân bên trong mang lại sự cân bằng dinh dưỡng tuyệt vời. Chỉ cần ăn chiếc bánh bao nóng hổi là một người lao động hay nhân viên văn phòng đã có đủ năng lượng cho một buổi sáng mà không cần chuẩn bị thêm nhiều món ăn kèm phức tạp.

Bánh bao Trung Quốc đa dạng về nhân cả chay lẫn mặn. (Ảnh: The Kitchn)

Lịch sử và ký ức văn hóa

Bánh bao có lịch sử kéo dài hàng nghìn năm, gắn liền với những huyền thoại nổi tiếng trong văn hóa Trung Hoa, tiêu biểu là câu chuyện Gia Cát Lượng sáng tạo ra bánh bao trong thời Tam Quốc. Trải qua hàng thế kỷ, bánh bao đã đi sâu vào đời sống tinh thần, trở thành biểu tượng của sự ấm cúng, đoàn tụ gia đình và sự no đủ.

Mỗi vùng miền ở Trung Quốc lại phát triển những biến thể bánh bao đặc trưng mang niềm tự hào địa phương: Tiểu long bao (Xiaolongbao) mỏng vỏ nhiều nước súp của Thượng Hải, bánh bao xá xíu của Quảng Đông, hay bánh bao nhân thịt nướng của Thiểm Tây.

Bánh mỳ, vốn là sản phẩm ngoại nhập từ phương Tây, dù đã trở nên phổ biến vẫn chưa thể thay thế được chiều sâu văn hóa và ký ức tuổi thơ mà chiếc bánh bao mang lại cho mỗi người dân Trung Quốc.