Vì sao nhiều lãnh đạo giỏi vẫn không tạo nên đội ngũ mạnh?
Doanh nghiệp có thể sở hữu nhiều lãnh đạo giỏi nhưng vẫn khó tăng trưởng nếu đội ngũ thiếu sự phối hợp và năng lực đáp ứng chiến lược.
Một doanh nghiệp đặt mục tiêu tăng trưởng 56%, mở rộng nhân sự từ 180 lên 300 người và tiến vào thị trường mới. Thế nhưng, khi đặt kết quả đánh giá năng lực của 12 nhân sự, gồm cả lãnh đạo và nhân viên cạnh nhau thì những khoảng trống đáng lo ngại bắt đầu lộ rõ.
Đội ngũ này có môi trường làm việc tích cực, các thành viên tin tưởng, hỗ trợ nhau và có tinh thần trách nhiệm cao. Tuy nhiên, khả năng ra quyết định dứt khoát, trao quyền và phát triển nhân sự kế cận lại là những điểm yếu chung.
Những hạn chế ấy khó nhận ra nếu chỉ đánh giá từng người riêng lẻ. Một nhân sự có thể làm tốt công việc của mình, nhưng điều đó chưa đủ để bảo đảm cả đội ngũ có thể đáp ứng mục tiêu tăng trưởng.
Đây là tình huống được bà Ngân Trần, nhà sáng lập kiêm Tổng giám đốc The New Leaders, đưa ra tại sự kiện Would You Bet on the Leader? vừa qua. Từ kết quả đánh giá, bà đặt câu hỏi liệu doanh nghiệp đã thực sự có một đội ngũ đủ năng lực để thực hiện chiến lược hay chưa.

Bà Ngân Trần, nhà sáng lập kiêm Tổng giám đốc The New Leaders. Ảnh: The New Leaders
Người giỏi nhưng khó đi cùng nhau
Ông Hùng Giáp, People Partner tại Bayer, từng chứng kiến một tình huống tương tự tại một tập đoàn nước ngoài. Người đứng đầu doanh nghiệp khi đó muốn xây dựng ban lãnh đạo gồm những người giỏi nhất trong ngành. Công ty dành nhiều nguồn lực đào tạo, cử các thành viên tham gia chương trình phát triển năng lực ở nước ngoài và giao thực hiện những dự án quan trọng.
Sau quá trình đầu tư, doanh nghiệp có được những lãnh đạo rất giỏi trong lĩnh vực phụ trách. Nhưng khi làm việc cùng nhau, họ lại gặp khó khăn trong phối hợp.
Mỗi người đều có chuyên môn sâu và tin vào quan điểm của mình. Khi công việc đòi hỏi nhiều bộ phận cùng tham gia, những bất đồng bắt đầu xuất hiện. Các thành viên khó tìm được tiếng nói chung, ảnh hưởng đến hoạt động kinh doanh.
Vấn đề không phải họ thiếu năng lực, mà là mỗi người quá tập trung vào phần việc của mình, thiếu cái nhìn chung về hoạt động của doanh nghiệp.
Sau nhiều nỗ lực giải quyết, người đứng đầu cuối cùng vẫn phải đưa ra lựa chọn về việc giữ ai trong đội ngũ lãnh đạo
Ông Phạm Duy Hiếu, Chủ tịch Quỹ khởi nghiệp SVF, nguyên Tổng giám đốc Ngân hàng An Bình (ABBank), cũng từng phải đưa ra một quyết định nhân sự khó khăn khi chia tay người cộng sự thân thiết, đồng thời là bạn học đã gắn bó với ông qua nhiều giai đoạn.
Hai người từng cùng nhau vượt qua những thời điểm khó khăn của tổ chức. Tuy nhiên, khi hội đồng quản trị lựa chọn chiến lược và hệ giá trị mới, người cộng sự này không đồng tình với hướng đi đó.
Dù đã nhiều lần trao đổi, thuyết phục, ông Hiếu cuối cùng vẫn phải chấp nhận chia tay. Ông không cho rằng người bạn của mình sai, cũng không phủ nhận năng lực hay những đóng góp trước đó. Khi tổ chức thay đổi, hai người không còn chung quan điểm về con đường phía trước.
“Không phù hợp với tổ chức không có nghĩa là không có tương lai”, ông Hiếu chia sẻ. Sau đó, cả hai tiếp tục con đường riêng và đều đạt được những thành công nhất định.
Cả hai trường hợp đều cho thấy vấn đề không nằm ở năng lực của từng người, mà ở việc những người giỏi không còn tìm được tiếng nói chung hoặc không còn phù hợp với hướng đi của doanh nghiệp.
Cần nhìn đội ngũ như một danh mục đầu tư
Dưới góc nhìn của một nhà huấn luyện, bà Ngân cho rằng doanh nghiệp không nên chỉ đánh giá từng cá nhân mà cần xem xét cách cả đội ngũ phối hợp, bổ trợ cho nhau, tương tự việc quản lý một danh mục đầu tư.
Trong một danh mục, không có tài sản nào đáp ứng được tất cả kỳ vọng. Quan trọng là khi kết hợp với nhau, chúng có tạo ra hiệu quả mong muốn và giúp hạn chế rủi ro hay không.
Đội ngũ lãnh đạo cũng vậy. Một người không nhất thiết phải giỏi mọi mặt nếu những điểm còn thiếu của họ được các thành viên khác bù đắp. Ngược lại, một tập thể gồm nhiều cá nhân xuất sắc vẫn có thể gặp khó khăn nếu cùng thiếu những năng lực mà chiến lược kinh doanh đòi hỏi.
Trở lại tình huống doanh nghiệp đặt mục tiêu tăng trưởng 56%, bà Ngân chỉ ra rằng những điểm mạnh của đội ngũ chưa đủ để đáp ứng yêu cầu mở rộng quy mô.
Các thành viên biết tạo môi trường làm việc an toàn, tin tưởng và hỗ trợ nhau. Tuy nhiên, sự hòa thuận chưa chắc đi cùng khả năng phản biện và đưa ra những quyết định khó khăn.
Tương tự, tinh thần trách nhiệm cao thường được xem là điểm mạnh của người lãnh đạo. Nhưng nếu ai cũng có xu hướng tự giải quyết công việc, ít trao quyền và chưa chú trọng phát triển nhân sự kế cận, doanh nghiệp sẽ khó mở rộng quy mô.
Công việc dồn lên cấp quản lý, nhân viên ít có cơ hội trưởng thành, còn những người đứng đầu dễ rơi vào tình trạng quá tải.
Với tình huống này, ông Hùng cho rằng không nên đầu tư phát triển năng lực một cách dàn trải. Doanh nghiệp cần xác định nhóm nhân sự có ảnh hưởng trực tiếp đến việc thực hiện chiến lược để ưu tiên nguồn lực.
Ông đề xuất tập trung vào nhóm trực tiếp triển khai công việc, giúp họ nâng cao khả năng trao quyền, phát triển đội ngũ và theo dõi kết quả trong những khoảng thời gian ngắn để kịp thời điều chỉnh.
Câu chuyện chuyển đổi tại Bayer là một ví dụ khác được ông Hùng nhắc đến. Năm 2023, tập đoàn bắt đầu triển khai mô hình vận hành Dynamic Shared Ownership, hướng đến việc trao quyền quyết định cho những người gần khách hàng và thị trường nhất.
Đây là thay đổi lớn đối với một tổ chức vốn quen với cơ chế quản lý theo cấp bậc, quy trình chặt chẽ và các quyết định phải đi qua nhiều tầng phê duyệt.
Đội ngũ lãnh đạo là những người chịu tác động trực tiếp. Từ chỗ quen kiểm soát công việc và nắm quyền quyết định, họ phải học cách trao quyền và thay đổi phương thức điều hành.
Ông Hùng cho rằng doanh nghiệp không thể chờ đến khi tất cả nhân sự có đủ năng lực mới bắt đầu chuyển đổi. Điều cần làm là giúp mọi người hiểu vì sao phải thay đổi, đồng thời theo dõi và điều chỉnh trong quá trình thực hiện.
Ở một góc nhìn khác, ông Hiếu lưu ý rằng kết quả đánh giá năng lực chỉ phản ánh một người tại thời điểm nhất định, giống như một bức ảnh chụp nhanh.
Bản thân ông từng được trao cơ hội đảm nhận vị trí lãnh đạo ngân hàng khi còn trẻ, dù khi ấy không phải người quyết đoán. Nhưng trong giai đoạn thị trường nhiều bất ổn, sự thận trọng lại giúp ngân hàng tránh được những khoản đầu tư rủi ro.
Điều bị xem là điểm yếu trong hoàn cảnh này đôi khi lại trở thành lợi thế trong hoàn cảnh khác. Vì vậy, khi đánh giá nhân sự, bên cạnh năng lực hiện có, người lãnh đạo cần nhìn vào tinh thần sẵn sàng, khả năng học hỏi và tiềm năng phát triển của mỗi người.

Các diễn giả cùng chia sẻ, thảo luận tại sự kiện. Từ trái qua: ông Phạm Duy Hiếu, Chủ tịch Quỹ khởi nghiệp SVF (Áo đỏ); ông Hùng Giáp, People Partner tại Bayer; bà Ngân Trần. Ảnh: The New Leaders.
Không chỉ tạo cơ hội để nhân viên trưởng thành, người lãnh đạo cũng cần biết nhìn lại và thay đổi cách điều hành của chính mình.
Ông Hiếu kể lại một bài học trong thời gian điều hành ABBank, khi ngân hàng quá tập trung vào việc phòng ngừa rủi ro. Các cuộc họp liên tục xoay quanh nguy cơ nợ xấu, gian lận và tổn thất tín dụng. Càng tìm cách kiểm soát, quy trình càng chặt chẽ, thời gian xử lý hồ sơ càng kéo dài.
Có thời điểm, khách hàng phải chờ tới 80 ngày để hoàn tất một khoản vay. Những khách hàng tốt, có nhiều lựa chọn, dần rời đi. Ngân hàng lại đứng trước nguy cơ thu hút nhóm khách hàng có mức độ rủi ro cao hơn.
Nhận ra vấn đề, ông Hiếu và đội ngũ điều hành thay đổi cách đặt câu hỏi. Thay vì chỉ tìm cách phòng ngừa rủi ro, họ chuyển sang tìm giải pháp thu hút khách hàng tốt. Từ đó, ngân hàng tập trung cải thiện quy trình, rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ và nâng cao chất lượng phục vụ.
Ông Hiếu cho biết sau khoảng hai tháng, một quy trình giải ngân tại chi nhánh đã có thể hoàn tất trong khoảng hai giờ.
Bài học ông rút ra là người lãnh đạo phải sẵn sàng nhìn nhận những điều chưa đúng trong cách điều hành của mình. Nếu cứ giữ cách nghĩ cũ, tổ chức khó có thể thay đổi.
Trở lại câu chuyện quản lý đội ngũ như một danh mục đầu tư, kết quả đánh giá giúp doanh nghiệp biết mình đang có gì, thiếu gì và cần đầu tư vào đâu. Bởi một đội ngũ phù hợp hôm nay chưa chắc vẫn phù hợp khi doanh nghiệp bước sang giai đoạn phát triển mới. Thay vì chỉ tìm kiếm và giữ chân người giỏi, doanh nghiệp cần thường xuyên xem xét lại năng lực của cả đội ngũ, phát triển những điểm còn thiếu và điều chỉnh nhân sự khi cần thiết.

