Đề xuất bỏ Quỹ Bình ổn giá xăng dầu, xử lý khoản tạm ứng 8.000 tỷ đồng ra sao?
Quỹ Bình ổn giá xăng dầu có thể chấm dứt hoạt động khi nghị định kinh doanh xăng dầu mới có hiệu lực. Đáng chú ý, Bộ Công thương đề xuất hoàn trả ngân sách khoản tạm ứng 8.000 tỷ đồng, đồng thời đưa ra phương án xử lý số tiền còn thiếu nếu nguồn quỹ không đủ.
Quỹ Bình ổn giá xăng dầu được lập ra với mục tiêu góp phần hạn chế biến động giá bán trên thị trường. Tuy nhiên, khi cơ chế này được đề xuất chấm dứt, vấn đề người tiêu dùng quan tâm không chỉ là quỹ có còn được sử dụng hay không, mà còn là số tiền đã hình thành từ giá bán xăng dầu và khoản ngân sách tạm ứng sẽ được xử lý thế nào.
Tại dự thảo Nghị định về kinh doanh xăng dầu lần thứ 15 vừa trình Chính phủ, Bộ Công thương đã đề xuất phương án xử lý số dư Quỹ Bình ổn giá xăng dầu, trong đó có khoản tạm ứng 8.000 tỷ đồng từ ngân sách Nhà nước.

Tại dự thảo Nghị định về kinh doanh xăng dầu lần thứ 15 vừa trình Chính phủ, Bộ Công thương đã đề xuất phương án xử lý số dư Quỹ Bình ổn giá xăng dầu, trong đó có khoản tạm ứng 8.000 tỷ đồng từ ngân sách Nhà nước. Ảnh minh họa.
Theo dự thảo, kể từ ngày nghị định mới có hiệu lực, việc trích lập và sử dụng Quỹ Bình ổn giá xăng dầu để bình ổn giá sẽ chấm dứt. Dù vậy, những công việc liên quan đến quản lý số dư, đối chiếu, kiểm toán, quyết toán và xử lý các nghĩa vụ tài chính phát sinh trước thời điểm này vẫn phải tiếp tục thực hiện.
Điều đó có nghĩa, chấm dứt hoạt động bình ổn không đồng nghĩa với việc các khoản tiền trong quỹ được xử lý ngay lập tức. Trước khi hoàn tất việc đóng quỹ, cơ quan quản lý và doanh nghiệp vẫn phải rà soát, xác định rõ từng nguồn tiền và nghĩa vụ tài chính liên quan.
Tách bạch hai nguồn tiền trước khi đóng quỹ
Một điểm đáng chú ý trong dự thảo là Bộ Công thương đề xuất phân tách rõ hai nguồn tiền của Quỹ Bình ổn giá xăng dầu, gồm tiền trích lập từ giá bán xăng dầu và khoản tạm ứng từ ngân sách Nhà nước.
Theo đó, các thương nhân đầu mối đang hoạt động phải xác định, chốt số dư quỹ đến hết ngày liền trước thời điểm nghị định có hiệu lực. Trong vòng 30 ngày kể từ ngày nghị định có hiệu lực, doanh nghiệp phải chuyển nộp toàn bộ số dư dương theo quy định.
Cụ thể, phần tiền được trích lập từ giá bán xăng dầu sẽ được chuyển vào tài khoản Quỹ Bình ổn giá xăng dầu do Bộ Tài chính mở tại Kho bạc Nhà nước. Trong khi đó, khoản tạm ứng từ ngân sách được chuyển về tài khoản quản lý kinh phí tạm ứng do Bộ Công thương quản lý.
Sau khi hoàn tất việc bù trừ số dư từ nguồn trích lập, Bộ Tài chính sẽ bàn giao tài khoản quỹ tại Kho bạc Nhà nước cho Bộ Công thương. Cơ quan này có trách nhiệm tổng hợp, đối chiếu số liệu, xây dựng phương án quyết toán và hoàn trả ngân sách, thống nhất với Bộ Tài chính trước khi báo cáo Chính phủ.
Ba phương án xử lý khoản tạm ứng 8.000 tỷ đồng
Nội dung đáng quan tâm nhất của dự thảo là cách xử lý khoản tạm ứng 8.000 tỷ đồng từ ngân sách Nhà nước. Bộ Công thương đề xuất các phương án căn cứ vào số dư thực tế của quỹ sau khi thực hiện bù trừ.
Trường hợp nguồn tiền sau bù trừ đủ để hoàn trả ngân sách.
Nếu số dư từ nguồn trích lập qua giá bán xăng dầu sau bù trừ là số dương và nguồn tạm ứng ngân sách đạt trên 8.000 tỷ đồng, Bộ Công thương đề xuất hoàn trả ngay 8.000 tỷ đồng vào ngân sách Nhà nước.
Phần tiền còn lại được giữ lại, hạch toán vào nguồn kinh phí giao Bộ Công thương để tổ chức mua xăng dầu dự trữ quốc gia, phục vụ điều tiết và bình ổn thị trường.
Trường hợp quỹ phát sinh số dư âm cần bù đắp.
Nếu số dư từ nguồn trích lập qua giá bán xăng dầu sau bù trừ là số âm, nguồn tạm ứng ngân sách do Bộ Công thương quản lý sẽ được sử dụng để bù đắp, hoàn trả cho các thương nhân đầu mối có số dư âm. Sau khi hoàn tất việc bù trừ, số tiền còn lại được nộp vào ngân sách Nhà nước.
Nếu khoản tiền còn lại không đủ hoàn trả toàn bộ khoản tạm ứng 8.000 tỷ đồng, phần thiếu được đề xuất quyết toán vào chi ngân sách Nhà nước để hỗ trợ trực tiếp người tiêu dùng xăng dầu. Khoản thiếu này không được xác định là khoản nợ phải thu hồi.
Trường hợp nguồn tạm ứng không đủ 8.000 tỷ đồng và không phát sinh bù trừ số dư âm.
Khi đó, toàn bộ số dư hiện có sẽ được nộp trả ngân sách Nhà nước. Phần còn thiếu tiếp tục được đề xuất quyết toán vào chi ngân sách để hỗ trợ trực tiếp người tiêu dùng, không xem là khoản nợ phải thu hồi.
Theo dự thảo, Bộ Công Thương sẽ chủ trì, phối hợp với Bộ Tài chính triển khai phương án quyết toán và hoàn trả ngân sách theo chỉ đạo của Chính phủ và quy định pháp luật.
Với người mua xăng dầu, việc chấm dứt Quỹ Bình ổn giá không chỉ là thay đổi về cơ chế quản lý tài chính mà còn đặt ra câu hỏi về cách điều hành thị trường trong thời gian tới.
Đáng chú ý, dự thảo đã đề cập đến phương án sử dụng ngân sách để hỗ trợ trực tiếp người tiêu dùng trong trường hợp nguồn tiền không đủ hoàn trả khoản tạm ứng 8.000 tỷ đồng. Đây là nội dung cần được theo dõi khi nghị định chính thức được ban hành.
Tuy nhiên, cần lưu ý rằng đây mới là đề xuất trong dự thảo, chưa phải quy định đã có hiệu lực. Các phương án xử lý số dư quỹ và khoản tạm ứng ngân sách vẫn cần được cơ quan có thẩm quyền xem xét, quyết định.
