Vì sao nhiều người dặn không nên mang bất cứ thứ gì từ rừng, núi về nhà?

Trong các nhóm đi rừng, leo núi, có một “luật” được nhắc lại khá nhiều: Không được lấy bất cứ thứ gì từ rừng núi mang về, dù chỉ là một chiếc lá hay viên sỏi. Lời nhắc này thường đi kèm những câu chuyện khó lý giải, thậm chí mang màu sắc tâm linh. Nhưng thực tế, phía sau đó lại là những lý do khá rõ ràng.

Trải nghiệm thực tế trong rừng núi

Quy tắc "không được lấy gì từ rừng núi" có ở nhiều nơi chứ không riêng ở Việt Nam. Nhiều người nói, nhặt thứ gì thuộc về rừng núi là dễ "bị theo", "bị phạt".

Chẳng hạn, có người kể rằng khi leo núi Ledang ở Malaysia, nhóm của họ bất ngờ cứ bị đi loanh quanh, đi một lúc lại thấy quay về vị trí cũ, như thể bị "mắc kẹt".

Một người trong nhóm hỏi có ai nhặt thứ gì mang theo không, thì một thành viên nói đã nhặt một chiếc lông chim rất đẹp trên đường đi. Cả nhóm quyết định quay lại chỗ đã nhặt chiếc lông chim, để chiếc lông lại chỗ cũ. Sau đó, hành trình leo núi của họ lại trở nên bình thường.

Những chuyện tương tự vẫn hay được chia sẻ trong các cộng đồng trekking.

Một trong những "luật đi rừng" hay được nhắc đến nhất là không mang thứ gì từ rừng núi về nhà. Ảnh minh họa: Backyard Boss.

Rừng là hệ sinh thái không nên bị xáo trộn

Nhìn từ góc độ khoa học, việc không lấy bất kỳ thứ gì từ rừng núi là một nguyên tắc để thể hiện sự tôn trọng thiên nhiên, bảo vệ núi rừng.

Theo Cục Công viên Quốc gia Mỹ (NPS), người đi rừng, leo núi theo kiểu đi trek cần thực hiện nguyên tắc “leave what you find” - để nguyên những gì bạn thấy - nhằm bảo vệ hệ sinh thái. Tất nhiên, ở đây không nhằm nói đến những người dân bản địa vào rừng nhặt củi, tìm củ quả… hoặc những người có kinh nghiệm tình nguyện dọn rác bị bỏ lại trong rừng.

Những vật tưởng chừng nhỏ như lá khô, cành cây hay kể cả xác động vật đều có vai trò trong tự nhiên, như giữ ẩm đất hoặc là nơi sống cho vi sinh vật. Nếu mỗi người lấy từ rừng núi một thứ, tích lũy lại theo thời gian sẽ khó tránh ảnh hưởng đến môi trường.

Ngay cả những chiếc lá khô cũng có vai trò riêng ở nơi núi rừng. Ảnh minh họa: Pexels.

Mang đồ từ rừng về tiềm ẩn rủi ro

Có những trường hợp người đi rừng, leo núi nhặt thứ gì đó đem về nhà, rồi thấy mình hay bị ốm. Một số người cho rằng đây là do "có gì đó" đã theo từ rừng núi về, hoặc người lấy đồ trong rừng "bị phạt".

Thực tế, một số vật từ rừng núi có thể có côn trùng ẩn bên trong, hoặc có nấm, vi khuẩn, ký sinh trùng hoặc những chất gây kích ứng. Những yếu tố này không dễ nhận ra bằng mắt thường, nhưng có thể ảnh hưởng đến sức khỏe và môi trường trong nhà.

Vì sao nhiều người cảm thấy bất an khi đem đồ từ rừng núi về?

Ngoài yếu tố môi trường, còn có yếu tố tâm lý. Khi mang một thứ từ nơi hoang dã về, đặc biệt là vật có vẻ kỳ lạ, con người dễ gán cho nó ý nghĩa đặc biệt. Nếu sau đó xảy ra chuyện không tốt, họ dễ liên hệ với món đồ đó và cảm thấy bất an.

Đây gọi là thiên kiến tương quan ảo - xu hướng cho rằng giữa 2 sự việc có mối quan hệ, dù thực tế không có mối quan hệ nào, theo The Decision Lab, công ty nghiên cứu ứng dụng của Canada tập trung vào khoa học hành vi.

Thiên kiến nhận thức này thường phát sinh vì mối "tương quan ảo" đó phù hợp với kỳ vọng của con người, hoặc được khuếch đại bởi tính đặc biệt của một số sự kiện nhất định, khiến chúng dễ nhớ và nổi bật hơn trong tâm trí.

Đây cũng là cách giải thích nhiều sự việc tương tự như trường hợp nhóm leo núi nói trên (cho rằng việc nhặt chiếc lông chim khiến cả nhóm bị mắc kẹt).

Người đi trek ở rừng núi cần hạn chế tối đa gây ảnh hưởng đến môi trường. Ảnh minh họa: Malaysian Wildlife.

Tất nhiên là không thể dùng một cách giải thích này cho tất cả các trường hợp. Nhưng môi trường rừng núi vốn xa lạ, có nhiều âm thanh và cảnh vật lạ thường, dễ khiến con người có những cảm xúc mạnh, góp phần khiến những trải nghiệm khó giải thích bị hiểu theo hướng tâm linh hoặc siêu nhiên.

Nên làm gì khi đi rừng, leo núi?

Dù những câu chuyện truyền miệng là không thể xác thực và giải thích hết, nhưng nguyên tắc tôn trọng thiên nhiên và cố gắng giữ an toàn khi đi rừng, leo núi vẫn là điều quan trọng nhất.

Vì vậy, ở nơi rừng núi, người đi trek nên hạn chế tối đa việc lấy bất cứ thứ gì mang về, đồng thời tuân thủ hướng dẫn của người dẫn đoàn hoặc người có kinh nghiệm.

Điều này không chỉ giúp bảo vệ môi trường nơi rừng núi, mà còn giúp bảo vệ chính mình, và giúp chuyến đi trở nên nhẹ nhàng, ít rủi ro hơn.