Vì sao ông Zelensky chấp nhận rủi ro, công khai đối đầu Tổng thống Trump

Tổng thống Mỹ Donald Trump (phải) trong cuộc gặp căng thẳng với Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky tại Nhà Trắng ngày 28/2/2025. Ảnh: Getty Images/TTXVN

Giới chức Ukraine cho rằng việc giữ im lặng trước những động thái gần đây của Tổng thống Mỹ Donald Trump có thể khiến Kiev đối mặt với nhiều rủi ro hơn, trong bối cảnh những bất đồng giữa hai bên gia tăng.

Ukraine không còn giữ im lặng

Theo tờ New York Times, Ukraine từng trải qua những bất đồng với Tổng thống Mỹ Donald Trump. Tuy nhiên, lần này, khi nhà lãnh đạo Mỹ giảm nhẹ mức độ nghiêm trọng của các cuộc tấn công từ Nga và khiến Kiev gặp thêm khó khăn trong việc đáp trả, giới lãnh đạo Ukraine đã lựa chọn cách tiếp cận khác: công khai bày tỏ quan điểm của mình.

Ngày 11/10, trả lời ABC News sau khi ông Trump cho rằng Ukraine cần một tổng thống mới, ông Zelensky nhấn mạnh: “Với tất cả sự tôn trọng dành cho Tổng thống Trump, việc lựa chọn nhà lãnh đạo thuộc về xã hội và người dân chúng tôi". Ông nói thêm rằng người Ukraine có quyền quyết định khi nào tổ chức bầu cử, tiến hành như thế nào và lựa chọn ai.

Đáp lại cáo buộc của nhà lãnh đạo Mỹ về giá năng lượng, ông Zelensky cũng cho rằng giá dầu tăng chủ yếu liên quan đến xung đột tại Trung Đông và tình trạng gián đoạn ở eo biển Hormuz. “Mọi người cần được nghe sự thật. Đừng chơi trò đánh lạc hướng mọi người", ông Zelensky nhấn mạnh.

Sau khi ông Trump tạm đình chỉ việc thực thi một gói trừng phạt mới nhằm vào Nga, ông Zelensky viết trên mạng xã hội rằng đây là một quyết định đáng tiếc, đồng thời kêu gọi các bên ủng hộ biện pháp trừng phạt.

Tổng thống Ukraine cũng không ngần ngại công khai những vấn đề mà Ukraine gặp phải liên quan đến quyết định trì hoãn giao tên lửa đánh chặn, cảnh báo tên lửa đạn đạo và sự cố mạng vệ tinh quân sự Starlink dành cho Kiev.

Một quan chức cấp cao Ukraine ví động thái này như nỗ lực cuối cùng nhằm phát đi cảnh báo khi sóng thần đang đến gần. Ngay cả trước khi căng thẳng mới nhất với ông Trump bùng phát, tình hình Ukraine đã có nhiều dấu hiệu khó khăn. Các cuộc tấn công hằng ngày gây thiệt hại nghiêm trọng cho cơ sở hạ tầng năng lượng và nền kinh tế nước này. Năng lực phòng không của Ukraine suy giảm, trong khi mùa Đông khắc nghiệt đang đến gần.

Tuy nhiên, những dấu hiệu cho thấy cả hai bên chưa sẵn sàng từ bỏ hoàn toàn mối quan hệ vẫn hiện hữu. Hơn một tuần sau khi cuộc khẩu chiến với ông Trump bắt đầu, Tổng thống Ukraine,Zelensky hôm 19/10 đã điện đàm với Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio. Sau đó, ông Zelensky gặp Steve Witkoff, đặc phái viên hòa bình của ông Trump, tại Oslo ngày 20/10. Trong buổi họp báo sau cuộc gặp, nhà lãnh đạo Ukraine tránh trực tiếp chỉ trích Mỹ.

Dù vậy, giới lãnh đạo Ukraine cho rằng ông Trump đã đi quá xa trong việc đặt lợi ích của Nga lên trên vấn đề an ninh của Ukraine, đến mức việc tiếp tục giữ im lặng có thể gây ra nhiều rủi ro hơn so với việc công khai lên tiếng.

“Mọi người cần được nghe sự thật”, ông Zelensky nói trong cuộc phỏng vấn với ABC News tuần trước.

Từ ngoại giao thận trọng đến công khai bất đồng

Trước đây, Kiev luôn cố gắng duy trì giọng điệu ngoại giao thận trọng khi trao đổi với ông Trump. Sau cuộc tranh cãi gay gắt giữa hai tổng thống tại Phòng Bầu dục hồi tháng 2/2025, Ukraine nhanh chóng quay lại thể hiện sự cảm ơn và thái độ mềm mỏng. Kiev tiếp tục nhấn mạnh tầm quan trọng của việc duy trì quan hệ đối tác với Mỹ trong bối cảnh ông Trump tìm cách chấm dứt cuộc chiến.

Trong vòng một tháng sau đó, Ukraine đề xuất ngừng bắn ngay lập tức và vô điều kiện, song Nga không chấp nhận đề xuất này.

Thời điểm đó cũng như hiện nay, Ukraine hy vọng tránh được nguy cơ Mỹ cắt giảm nguồn hỗ trợ quân sự và tình báo quan trọng mà nước này vẫn đang nhận được. Sau khi phát đi cảnh báo về những động thái của ông Trump, Kiev có thể sẽ tìm cách giảm căng thẳng trở lại, trong bối cảnh tình hình chiến sự ngày càng bất lợi, dù các lực lượng Ukraine vẫn đang ngăn chặn quân đội Nga trên tiền tuyến.

Sau cuộc điện đàm với ông Rubio hôm 19/10, ông Zelensky viết trên mạng xã hội: “Cảm ơn tất cả những người ở Mỹ ủng hộ những cách tiếp cận công bằng!”. Ông không đề cập đến Tổng thống Trump.

Vitaly Portnikov, nhà bình luận chính trị Ukraine, cho rằng những chỉ trích từ ông Trump đã đẩy ông Zelensky vào tình thế khó khăn. Dù đôi lúc công kích cá nhân nhà lãnh đạo Mỹ, Tổng thống Ukraine đã lựa chọn nhấn mạnh những diễn biến thực tế trên chiến trường. Chính quyền của ông cũng công khai thừa nhận những vấn đề Ukraine đang phải đối mặt do các hạn chế từ phía Mỹ.

Hôm 19/10, ông Zelensky có cơ hội nhắc lại những khó khăn này trong cuộc họp trực tuyến với một nhóm nghị sĩ Mỹ thuộc cả hai đảng. Động thái này được cho là nhằm tạo sức ép chính trị trong nước Mỹ, qua đó hạn chế khả năng ông Trump tiếp tục gia tăng các biện pháp gây bất lợi cho Ukraine.

Quan hệ Mỹ - Ukraine có còn khả năng hàn gắn?

Lập trường của Tổng thống Mỹ đối với Ukraine từng nhiều lần thay đổi, từ xa cách sang gần gũi hơn và ngược lại. Khả năng ông tiếp tục điều chỉnh chính sách vẫn còn bỏ ngỏ. Cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ tại Mỹ, vốn được cho là một trong những yếu tố chi phối các động thái của ông Trump đối với Nga, có thể tiếp tục làm thay đổi cục diện chính trị.

Tuy nhiên, nhà bình luận Portnikov xem cuộc trao đổi giữa ông Zelensky và Ngoại trưởng Rubio là một tín hiệu tích cực. Ngoại trưởng Mỹ hiện đang có chuyến thăm Ấn Độ nhưng vẫn dành thời gian trao đổi với nhà lãnh đạo Ukraine.

“Nếu Tổng thống Ukraine đưa ra những tuyên bố cứng rắn hướng tới Mỹ, trong khi Ngoại trưởng Mỹ vẫn dành thời gian nói chuyện với ông trong chuyến công du châu Á, điều đó cho thấy chính quyền ông Trump chưa sẵn sàng để quan hệ Mỹ - Ukraine đổ vỡ”, ông Portnikov nhận định.